II SA/Gl 1614/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.),, Sędzia WSA Artur Żurawik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lutego 2022 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentacji w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej oddala skargę. Prezydent Miasta Z. postanowieniem wydanym na podstawie art. 28, art. 73 § 1, art. 74 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 102 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 256) odmówił B. P. (dalej strona lub skarżąca) wydani dokumentacji dotyczącej umieszczenia S.D. w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu postanowienia przedstawiono wniosek strony, a następnie stwierdzono, że w ramach postępowania zmierzającego do umieszczenia w domu pomocy społecznej wskazanej wyżej osoby, nie przysługuje jej status strony, a tym samym dostęp do akt postępowania administracyjnego. Ponadto strona nie przedstawiła pisemnego pełnomocnictwa wskazanej powyżej osoby. Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się strona, która wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W zażaleniu tym podkreśliła, że udostępnienie przedmiotowej dokumentacji umożliwi weryfikację, czy w ramach postępowania dotyczącego odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej chodzi o właściwą osobę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z [...]r. nr [...] wydanym na podstawie at. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W motywach tego rozstrzygnięcia przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie podkreślono, że w ramach postępowania dotyczącego umieszczenia w domu pomocy społecznej S. D. osobie wnoszącej zażalenie nie przysługuje status strony, a tym samym brak jest podstaw dla udostępnienia jej akt administracyjnych tego postępowania administracyjnego. W art. 73 i w art. 74 Kodeksu postępowania administracyjnego prawa dotyczące udostępnienia akt administracyjnych przysługują wyłącznie stronom tego postępowania. Z postanowieniem tym nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wystąpiła o uchylenie przywołanego powyżej rozstrzygnięcia. Wniosek o udostępnienie akt motywuje tym, że nic nie wiedziała o umieszczeniu matki w domu pomocy społecznej. Jej siostra otrzymała od rodziców dom i miała za tę darowiznę sprawować nad nią opiekę, jednakże namówiła matkę na wyrażenie zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej, a o tym fakcie reszta rodziny nic nie wiedziała. W dalszej części skargi skarżąca odwołała się do stanowiska prezentowanego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 2813/18 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2021 r., poz. 137) wykazała, że zaskarżone postanowienie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt.1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. Nr 329 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde naruszenie przepisów prawa będzie uzasadniało uwzględnienie wniesionej skargi do sądu administracyjnego, a jedynie takie, które będzie miało znaczenie dla kontrolowanego rozstrzygnięcia. Wniesiona skarga nie mogła zostać uwzględniona, ponieważ organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uwzględnienie. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca domaga się udostępnienia akt postępowania dotyczącego umieszczenia jej matki w domu pomocy społecznej. Jak wynika to z postanowień art. 73 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego strona prowadzonego postępowania administracyjnego ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Zgodnie natomiast z treścią art. 74 § 2 przywoływanego aktu odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W kontekście tych ustaleń rozważyć należy, czy skarżąca jest stroną postępowania dotyczącego umieszczenia jej matki w domu pomocy społecznej. Analiza postanowień art. 59 ustawy o pomocy społecznej pozwala opowiedzieć się za stanowiskiem, że w ramach tego postępowania interesem prawnym legitymuje się osoba umieszczana w tego typu placówce, ponieważ rozstrzygnięcie w tym zakresie dotyczy jej praw i obowiązków. Na tym etapie procedury innym osobom, w tym także w przyszłości obowiązanym do ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej nie przysługuje interes prawny lecz wyłącznie interes faktyczny. Legitymowanie się przez te osoby wyłącznie interesem faktycznym nie daje im prawa do uzyskania statusu strony w ramach tego postępowania, ponieważ status taki przysługuje zgodnie z art. 28 powoływanego kodeksu tylko tym, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub którzy ze względu na swój interes prawny lub obowiązek domagają się działania organu administracji publicznej. Zatem w ramach postępowania dotyczącego umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej tylko osoba ubiegająca się o takie umieszczenie legitymuje się interesem prawnym, a tym samym posiada status strony w ramach tego postępowania. Oznacza to, że osoba taka zgodnie z przywołanymi powyżej przepisami dysponuje prawem zapoznania się z aktami prowadzonego postępowania administracyjnego. Z aktami takimi może również zapoznać się pełnomocnik osoby umieszczanej w domu pomocy społecznej, ponieważ dysponuje on stosownym upoważnieniem do udziału w prowadzonym postępowaniu i przysługują mu analogiczna prawa procesowe co stronie tego postępowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy przyjdzie zauważyć, że skarżąca nie wykazała tego, że przysługuje jej interes prawny w domaganiu się w udostępnieniu żądanych dokumentów, ponieważ skarżąca nie udokumentowała, że jest stroną postępowania zmierzającego do umieszczenia jej matki w przywoływanej placówce pomocy społecznej, jak również nie przedłożyła pełnomocnictwa matki do reprezentowania jej w tym postępowaniu. Dostrzec należy, że postępowanie dotyczące udostępnienia akt jest postępowaniem "wpadkowym" w ramach głównego postępowania zmierzającego do umieszczenia matki skarżącej w domu pomocy społecznej. Krąg stron powyższego postępowania zasadniczego determinuje krąg stron postępowania "wpadkowego". Inaczej mówiąc tylko strony postępowania głównego mogą domagać się w ramach postępowania "wpadkowego" udostępnienia akt sprawy. Skarżąca jak wynika to z akt administracyjnych domaga się udostepnienia akt administracyjnych postępowania dotyczącego umieszczenia matki w domu pomocy społecznej, ponieważ ma obiekcje, czy decyzja wydana została względem jej matki czy też innej osoby i analiza akt pozwoli wyjaśnić wszystkie występujące w tym zakresie wątpliwości. Argumentacja prezentowana przez skarżącą nie może zyskać akceptacji składu orzekającego i w tym zakresie Sąd podziela stanowisko organów administracji publicznej, że skarżąca nie wykazała legitymowania się interesem prawnym w udostępnieniu jej żądanej dokumentacji. W skardze do tutejszego Sądu skarżąca odwołała się do poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych, a w szczególności zakwestionowała automatyzm w uznaniu, że skoro nie była stroną postępowania dotyczącego umieszczenia matki w domu pomocy społecznej to nie przysługuje jej możliwość dostępu do akt tego postępowania. W kontekście tak postawionego zarzuty przyjdzie stwierdzić, że wbrew twierdzeniom skarżącej organy administracji publicznej obu instancji w swoich rozstrzygnięciach odnosiły się do legitymacji procesowej skarżącej w ramach postępowania głównego i dochodziły do wniosku, że skarżącej nie przysługuje w ramach tego postępowania przymiot strony, a okoliczność ta determinuje możliwość udostępnienia akt administracyjnych. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie tylko strona legitymująca się przymiotem strony w ramach postepowania głównego może domagać się w ramach postępowania wpadkowego udostępnienia akt administracyjnych. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.