II SA/Gl 162/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie WSA Włodzimierz Kubik (spr.), WSA Rafał Wolnik, Protokolant referent Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi L. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...] ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] orzekł o zwrocie na rzecz L. K. nieruchomości oznaczonej jako działki nr A, nr B i nr C o łącznej powierzchni [...] ha ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w T.. Decyzją tą ponadto organ zobowiązał L. K. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości [...] zł i nakazał wpłatę tej kwoty na konto Urzędu Miejskiego w T. w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja ta stanie się ostateczna. Dnia [...] 2004 r. L. K. złożyła oświadczenie, że nie będzie odwoływać od doręczonej jej w dniu [...] r. decyzji i w związku z tym na decyzji tej sporządzono adnotację o jej ostateczności. W tym samym dniu uiściła ona w kasie Urzędu Miasta ustalone tą decyzją odszkodowanie. Następnie zaś w dniu [...] wystąpiła do Sądu Rejonowego w T. z wnioskiem o wpisanie przysługującego jej prawa własności w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla zwracanej nieruchomości. Pismem z dnia [...] 2004 r. ( data stempla pocztowego ) pełnomocnik skarżącej A. M. wniósł do Wojewody [...] za pośrednictwem Prezydenta Miasta T. odwołanie od opisanej na wstępie decyzji w części dotyczącej wysokości naliczonego zrewaloryzowanego odszkodowania. Wskazać należy, że wnoszący odwołanie posiadał stosowne pełnomocnictwo L. K., a decyzja z dnia [...] r. została mu doręczona w dniu [...] r. W protokole sporządzonym w toku w toku rozprawy administracyjnej odbytej w dniu [...] 2004 r. znajduje się też informacja, że pełnomocnik strony wniósł o jej przerwanie celem zapoznania się " z symulacjami rozliczeń". Z notatki służbowej z dnia [...] 2004 r. wynika zaś, że L. K. stawiła się w tym dniu u Prezydenta Miasta i w rozmowie z nim zaakceptowała projekt decyzji przedstawiony w toku wspomnianej rozprawy administracyjnej. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik strony postępowania domagał się naliczenia zrewaloryzowanego odszkodowania w wysokości jaka by przypadała z upływem roku od zapadnięcia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ( chodziło prawdopodobnie o wyrok z dnia 7 listopada 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 18/01, którym ze skargi L. K. została uchylona poprzednio zapadła w sprawie decyzja Wojewody [...] z dnia [...] r.). Po rozpatrzeniu opisanego odwołania zaskarżoną decyzją wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 i art. 105 § 2 k.p.a. Wojewoda [...] umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Wojewoda powołując się na treść odwołania oraz ustalenia dokonane w toku postępowania odwoławczego wskazał, że wobec uzyskania waloru ostateczności przez decyzję Prezydenta Miasta T., co stało się na żądanie strony, a także zwrotu waloryzowanego odszkodowania i wreszcie wpisania do księgi wieczystej przez Sąd Rejonowy w T. na rzecz odwołującej się prawa własności zwróconej nieruchomości – należało uznać prowadzenie postępowania odwoławczego za bezprzedmiotowe. Wojewoda zauważył także, że z uwagi na okoliczność przejścia prawa własności przedmiotowej nieruchomości na skarżącą żaden podmiot władzy publicznej nie posiada już tytułu prawnego do tej nieruchomości, co także skutkuje bezprzedmiotowością postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach L. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej w sposób sprzeczny z prawem i zasadami współżycia społecznego. W uzasadnieniu skargi wskazała, że Prezydent Miasta T. ustalił, że wartość zwracanej nieruchomości wzrosła w wyniku podjętych po jej wywłaszczeniu działań o kwotę [...] zł. Podała, że na zwróconej nieruchomości zostały wybudowane tylko kolektor deszczowy i kolektor odprowadzający ścieki z okolicznych osiedli. Budowle te jej zdaniem obniżyły, a nie spowodowały wzrostu wartości nieruchomości. Wskazała, że urzędnicy organu I instancji wprowadzili ją w błąd podając, że wysokość odszkodowania wzrosła z uwagi na wzrost współczynników rewaloryzacji. Podała, że mimo nakłaniania jej do cofnięcia pełnomocnictwa udzielonego A. M. tego nie uczyniła. Potwierdziła jednak, że pod namową urzędniczek złożyła pisemne oświadczenie, że nie będzie się odwoływać od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Poddana kontroli Sądu decyzja Wojewody [...] nie mogła się ostać, gdyż została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a także przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.). Podstawowe zagadnienie prawne, które musiał rozstrzygnąć Sąd dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji była kwestia dopuszczalności wniesienia odwołania od decyzji w sytuacji, gdy decyzja ta została już wykonana. Stosownie do regulacji zawartych w art. 130 k.p.a. decyzja nie ulega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania ( art. 130 § 1 ), wniesienie zaś odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji ( art. 130 § 2 ). Wymieniony w tych przepisach termin został określony w art. 129 § 2 k.p.a. zgodnie, z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie oraz w art. 129 § 3 k.p.a. stanowiącym, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy do wniesienia odwołania, który to przepis nie znajduje zastosowania w analizowanej sprawie. Na gruncie kontrolowanego postępowania zauważyć należy, że w przypadku gdy strona postępowania ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi, a zatem czternastodniowy termin o jakim jest mowa w art. 129 § 2 oraz 130 § 1 k.p.a. rozpoczyna swój bieg od dnia doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony, bądź w przypadku jej ustnego ogłoszenia – od dnia jej ogłoszenia pełnomocnikowi. Wskazany termin do wniesienia odwołania przed upływem którego decyzja nie podlega wykonaniu jest terminem ustawowym, procesowym i prekluzyjnym i jako taki nie może być skracany lub przedłużany czynnością procesową organu administracji publicznej i to niezależnie czy organ ten działa z urzędu, czy też na wniosek strony. Prekluzyjność tego terminu wyraża się w tym, że wniesienie odwołania z jego uchybieniem skutkuje wydaniem przez organ II instancji opartego na art. 134 k.p.a. postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Z kolei jest on terminem procesowym, bowiem w razie jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony. Odmiennie przedstawia się natomiast sprawa wykonalności decyzji przed upływem terminu do wniesienia odwołania stosownie bowiem do art. 130 § 3 k.p.a. przepisów wymienionych w § 1 i 2 nie stosuje się w przypadkach, gdy decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności lub na mocy ustawy podlega ona natychmiastowemu wykonaniu. Zgodnie zaś z przepisem art. 130 § 4 k.p.a., decyzja podlega wykonaniu, gdy jest zgodna z żądaniem wszystkich stron. Ten ostatni przepis znalazł, jak się zdaje zastosowanie w kontrolowanym postępowaniu. Kontynuowanie jednak dobrowolnego wykonania decyzji jest – jak podkreśla się w doktrynie – uzależnione od zachowania się strony. Jeżeli zatem mimo podjęcia się wykonania decyzji którakolwiek ze stron postępowania ( także jedna strona postępowania ) wniesie od tej decyzji odwołanie, prawo dobrowolnego wykonania wygasa. Oznacza to bowiem, że decyzja nie jest zgodna z żądaniem strony, bądź nie jest w całości zgodna z tym żądaniem ( por. G. Łaszczyca komentarz do art. 130 k.p.a. w : G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Kraków 2005 ). W tym miejscu przywołać też należy aprobowane przez Sąd stanowisko J. Zimmermana, zdaniem którego nie stanowią przyczyn niedopuszczalności odwołania : zrzeczenie się tego środka prawnego, czy dobrowolne wykonanie decyzji przez stronę, która wniosła odwołanie ( J. Zimmermann, Administracyjny tok instancji, Kraków 1986, s. 88 ). Przenosząc te rozważania na grunt kontrolowanego postępowania należy stwierdzić, ze stanowisko Wojewody [...], zgodnie z którym zrzeczenie się przez odwołującą prawa do wniesienia odwołania i dobrowolne wykonanie decyzji powoduje bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego nie spowodował także wpis do księgi wieczystej prawa własności zwróconej nieruchomości, bowiem po pierwsze wpis taki nie wywołuje nieodwracalnych skutków prawnych ( por. w tej kwestii m.in. wyrok NSA z dnia 30 września 2002 r. II SA/Ka 2651/00 w: ONSA z 2004 r. z.1, poz. 18), a po drugie strona wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji tylko w części dotyczącej wysokości podlegającego zwrotowi zrewaloryzowanego odszkodowania. Ta druga okoliczność jest w sprawie bezsporna wobec treści odwołania skarżącej, dodatkowych wyjaśnień jej pełnomocnika, uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz treści pisma przewodniego Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. przekazującego odwołanie. W świetle przepisów zawartych w rozdziale 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami brak jest też podstaw do przyjęcia stanowiska, że od decyzji organu I instancji orzekającej o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości nie można wnieść odwołania tylko od części zawartego w niej rozstrzygnięcia, a to orzekającej o zwrocie odszkodowania oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu. Zauważyć tutaj należy, że stosownie do brzmienia art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami kwestie te mogą być samodzielnym przedmiotem rozstrzygnięcia. Wobec stwierdzonych naruszeń przepisów prawa Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda [...] rozpozna odwołanie L. K. od decyzji Prezydenta Miasta T. w zaskarżonej części orzekającej o sposobie ustalenia i wysokości podlegającego zwrotowi odszkodowania. W tym stanie rzeczy na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200 P.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).