II SA/Gl 164/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi (...) S.A. w J. na postanowienie (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym wykonania obowiązku wyłączenia obiektu z użytkowania w kwestii wniosku skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych na skutek wniesionego przez (...) S.A. w J. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym z dnia 10 kwietnia 2008 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej Spółce prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Pismem z dnia (...) r. (..) S.A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym wykonania obowiązku wyłączenia obiektu z użytkowania. Dnia (...) r. (data wpływu wniosku do Sądu) skarżąca Spółka złożyła na formularzu urzędowym PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy zaznaczając, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Z wniosku wynika, iż posiada ona kapitał zakładowy w wysokości (...) zł, wartość środków trwałych oszacowano na kwotę (...) zł, zaś ubiegły rok obrotowy Spółka zamknęła stratą w wysokości (...) zł. Z dodatkowych dokumentów Spółki przesłanych do Sądu wynika nadto, iż w (...) r. strona skarżąca uzyskała kwotę (...) zł ze sprzedaży (...), wartość zgromadzonego węgla na koniec roku wynosiła (...) zł zaś zgromadzone kapitały krótkoterminowe wynoszą (...) zł Na koniec (...) r. (miesiąc poprzedzający wniesienie wniosku PPPr) na rachunkach bankowych zgromadzono kwoty (...)zł oraz (...) zł. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oddalił wniosek skarżącej Spółki o przyznanie jej prawa pomocy. W ustawowym terminie strona skarżąca wniosła sprzeciw od otrzymanego rozstrzygnięcia wnosząc o zwolnienie w całości z kosztów sądowych. W uzasadnieniu zakwestionowała twierdzenia podnoszone w ww. postanowieniu wskazując, iż zostało ono wydane w oparciu o niepełny materiał dowodowy, co miało wpływ na rozstrzygnięcie wniosku. Zdaniem skarżącej Sąd nie uwzględnił bowiem faktu, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. nałożył na nią grzywnę w celu przymuszenia wyłączenia z użytkowania w całości budynku mieszkalnego w J. przy ulicy (...) Jednakże mimo że skarżąca podejmuje wszelkie możliwe starania mające na celu niezwłoczne wykonanie nałożonego na nią obowiązku, nie jest w stanie go wykonać, albowiem uczestnik postępowania L.M. bezumownie zajmuje przedmiotowy lokal. W związku z tym skarżąca Spółka nie ponosi winy za nieterminowe wykonanie nałożonego na nią obowiązku i dlatego nie powinna ponosić kosztów postępowania. Na koniec Spółka stwierdziła, iż posiadanie przez nią środków na rachunkach bankowych, środków trwałych oraz uzyskiwane dochody ze sprzedaży (...) nie mogą być potraktowane jako okoliczność dyskwalifikująca Spółkę jako podmiot, któremu należałoby przyznać prawo pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przystępując zatem do rozpoznania wniosku skarżącej Spółki o przyznanie jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych wskazać w tym miejscu należy, iż stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 strona może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przysługuje ono stronie, która wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a. - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim stronom, które wykażą, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Złożony przez skarżącą (...) S.A. na formularzu PPPr wniosek z uwagi na podniesienie jedynie kwestii kosztów sądowych, bez ubiegania się o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, zakwalifikowany winien być zatem jako wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym. Fakt, iż wniosek o prawo pomocy obejmuje jedynie zwolnienie od kosztów sądowych potwierdziła Spółka we wniesionym sprzeciwie. Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do sytuacji majątkowej skarżącej Spółki stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym nie została przez skarżącą wykazana w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Skarżąca nie uprawdopodobniła bowiem w złożonym wniosku oraz dalszych dokumentach nadesłanych do Sądu by istotnie nie była w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania. Ocena sytuacji finansowej wnioskodawczyni dokonana w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności prowadzi bowiem do wniosku, iż skarżąca Spółka dysponuje w chwili obecnej ilością środków pieniężnych niewątpliwie wystarczających na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Po pierwsze podnieść należy, iż na samych rachunkach bankowych Spółki znajduje się łączna kwota (...) zł, co czyni twierdzenia przez nią podnoszone w formularzu PPPr o uciążliwości ekonomicznej uiszczenia wpisu w wysokości (...) zł niewiarygodnymi. Po wtóre skarżąca Spółka we wniesionym sprzeciwie nie podejmuje żadnej próby wykazania swojej ewentualnie trudnej sytuacji majątkowej. Wręcz przeciwnie, nie zaprzecza temu, iż posiada ww. kwotę na rachunkach bankowych, jednakże w jej przekonaniu posiadanie takich środków pieniężnych nie może dyskwalifikować w zakresie możliwości przyznania jej prawa pomocy. Tylko na marginesie wypada zaznaczyć, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest w istocie wyłożeniem za stronę środków publicznych z budżetu państwa, a wobec tego powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków finansowych niezbędnych na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy bowiem stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W świetle powyższego przyjąć należało, iż złożony przez (...) S.A. wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie w oparciu o powołaną przesłankę przyznania prawa pomocy zakresie częściowym. Skarżąca nie wykazała bowiem, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a przekonanie strony o wadliwości zaskarżonego postanowienia (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nie może uzasadniać zwolnienia jej od kosztów sądowych. Kwestia ta nie ma bowiem wpływu na ocenę sytuacji materialnej strony, a tylko ona w świetle przytoczonych wyżej przepisów może stanowić przesłankę przyznania prawa pomocy. W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 254 § 1 i art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono orzec jak w sentencji.