II SA/Gl 1651/21
WyrokWSA w Gliwicach2022-04-20
Skład orzekający: Beata Kalaga-Gajewska, Renata Siudyka, Krzysztof Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy o umorzeniu postępowania w sprawie nakazania usunięcia odpadów, uznając, że błędna klasyfikacja odpadów nie stanowi rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy, ponieważ organ ten nie miał prawa samodzielnie dokonywać zmiany klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne. Zmiana taka wymaga decyzji marszałka województwa. Brak przeprowadzenia właściwej procedury zmiany klasyfikacji odpadów stanowi rażące naruszenie prawa, co uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji Wójta.Stan faktyczny
Śląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (Skarżący) złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy M., która umorzyła postępowanie w sprawie nakazania usunięcia odpadów (podkładów kolejowych) z terenu nieprzeznaczonego do ich składowania. Wójt uznał, że podkłady kolejowe nie są odpadami, powołując się na przepisy rozporządzeń dotyczące warunków uznania odpadów za niebezpieczne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta, uznając, że błędna klasyfikacja odpadów nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając rażące naruszenie prawa przez Wójta i Kolegium.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nakazania usunięcia odpadów uchyla zaskarżoną decyzję.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej: Kolegium) decyzją z dnia [...] r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: ŚWIOŚ, Skarżacy) o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] r. nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie dotyczącej nakazania usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. odpadów o kodzie 17 02 04* z terenu działek o nr 1 oraz 2 obr. G. (ul. [...] w sołectwie G.) odmówiło stwierdzenia jej nieważności.
Stan sprawy przedstawiał się następująco:
W dniu [...] r. Wójt Gminy M. (dalej: Wójt) decyzją nr [...] umorzył postępowanie w sprawie dotyczącej nakazania usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. odpadów o kodzie 17 02 04* z terenu działek o nr 1 oraz 2 obr. G. (ul. [...] w sołectwie G.).
W uzasadnieniu decyzji Wójt wskazał, iż posiadacz odpadów R. S. (dalej: Posiadacz) w trakcie oględzin nieruchomości przekazał ocenę dotyczącą klasyfikacji wiórów pochodzących z podkładów kolejowych zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2004 r. w sprawie warunków, w których uznaje się, że odpady nie są niebezpieczne (Dz.U. z 2004 r., Nr 128, poz. 1347). Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż podkłady kolejowe zgromadzone na działce nr 1 i 2 w G. nie mają cech odpadu, o czym świadczą dowody przekazane w trakcie oględzin, ponadto materiał ten spełnia przesłanki wymienione we wskazanym wyżej rozporządzeniu, a także w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. z 2016 r., poz.93). Zapisy tego rozporządzenia pozwalają na wykorzystanie odpadu o kodzie 17 02 01 (drewno) jako paliwa, o ile nie jest zanieczyszczone impregnatami i powłokami ochronnymi lub do wykonywania drobnych napraw i konserwacji, lub do wykorzystania jako materiał budowlany. Podstawą do przeprowadzenia badań, które pozwolą na ewentualną zmianę klasyfikacji podkładów kolejowych na odpad inny niż niebezpieczny jest Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2004 r. w sprawie warunków, w których uznaje się, że odpady nie są niebezpieczne. Szczegółowe warunki uznania odpadów niebezpiecznych za odpady inne niż niebezpieczne oraz sposób ustalenia spełnienia tych warunków zostały określone w załączniku III do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/ WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 312 z 22.11.2008, str. 3, z późn. zm.). Jeżeli jednak badania wykażą, że podkłady kolejowe są odpadami niebezpiecznymi, wówczas powinny zostać przekazane firmie zajmującej gospodarowaniem odpadami w celu ich utylizacji.
Kolejno powołując się na treść art. 14 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz.701 ze zm. - dalej: UOdp) Wójt wskazał, że w świetle powołanego przepisu określone rodzaje odpadów przestają być odpadami, jeżeli spełniają enumeratywnie wymienione przesłanki. Zdaniem Wójta podkłady kolejowe wykorzystywane na przedmiotowej nieruchomości nie są odpadami.
Pismem z dnia 25.06.2021r. ŚWIOŚ zwrócił się do Kolegium o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji. W piśmie ŚWIOŚ wskazał, iż kwestionowana decyzja wywołuje skutki, które rażąco naruszają prawo i są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W ocenie Kolegium Wójt wydając weryfikowaną decyzję pominął procedurę zmiany klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na inne niż niebezpieczne i niejako sam dokonał - nie będąc do tego uprawniony - zmiany klasyfikacji odpadów. Zdaniem ŚWIOŚ oczywistość naruszenia prawa polegała na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym podstawę do zmiany klasyfikacji odpadów. Wskazane działanie organu I instancji stanowiło rażące naruszenia art. 8 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania tej decyzji - t.j. Dz.U. z 2019 r., poz.701 ze zm.).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówiło stwierdzenia jej nieważności. Zdaniem Kolegium podnoszony przez ŚWIOŚ zarzut błędnej klasyfikacji podkładów kolejowych, czy dokonanie tej klasyfikacji w niewłaściwy sposób mógłby być podnoszony w postępowaniu odwoławczym, ale nie może być podstawą do stwierdzenia naruszenia prawa w stopniu rażącym. Kolegium podzieliło również stanowisko wyrażone w decyzji Wójta co do możliwości zastosowania w sprawie art. z art. 14 ust. 1 pkt. 1 UOdp zgodnie, z którym utrata statusu odpadów następuje z mocy ustawy z chwilą spełnienia przesłanek, od których ta utrata jest uzależniona. W ocenie Kolegium taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie a ustawodawca nie przewiduje w takim przypadku żadnego postępowania, w którym te okoliczności byłyby ustalane. Natomiast odmienna interpretacja przepisów przez nie stanowi o rażącym naruszeniu prawa.
W skardze na powyższą decyzję ŚWIOŚ zarzucił Kolegium naruszenie:
l. art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.) – dalej k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy M. z [...] r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie dotyczącej usunięcia odpadów, podczas gdy powyższa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności z rażącym naruszeniem:
- art. 8 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2014 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 r., poz.
779 z późn. zm) poprzez pomięcie procedury odnoszącej się do zmiany klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne,
- art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie
i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie, które to było niezbędne do
dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;
II. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego sporządzenia uzasadnienia decyzji
przejawiający się ogólnikowym, lakonicznym i niewyczerpującym uzasadnieniem faktycznym i prawnym, w tym w szczególności niepełne wyjaśnienie istoty rażącego naruszenia prawa w kontekście wydanej decyzji;
III. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy oraz brak rzetelnej, pełnej i obiektywnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do pozostawienia w obrocie prawnym decyzji dotkniętej wadliwością określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W związku z podniesionymi zarzutami ŚWIOŚ wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W obszernym uzasadnieniu skargi ŚWIOŚ dokładnie zreferował stan prawny sprawy związany z sposobem klasyfikowania odpadów oraz procedurę zmiany klasyfikacji odpadów niebezpiecznych. Wskazał, iż to na posiadaczu odpadów spoczywa obowiązek wykazania, że odpady, które zostały zakwalifikowane jako niebezpieczne, nie są odpadami niebezpiecznymi. Musi on przedstawić dowody wskazujące na to, że wszystkie odpady, będą posiadały takie same parametry. W myśl art. 8 ust. 1 UOdp posiadacz odpadów jest obowiązany do przedłożenia marszałkowi województwa, właściwemu odpowiednio ze względu na miejsce wytwarzania lub gospodarowania odpadami, zgłoszenia zmiany klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne. Wymogi, jakie powinno zawierać zgłoszenie zmiany klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne zostały określone w ust. 2-4 powołanego wyżej art. 8 UOdp Stosownie zaś do ust. 5 tego artykułu, marszałek województwa wydaje decyzję zatwierdzającą zmianę klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne albo decyzję o wyrażeniu sprzeciwu.
Zmiana klasyfikacji pociąga za sobą skutki prawne tylko wtedy, kiedy marszałek województwa ją zatwierdził. W ocenie ŚWIOŚ podkłady kolejowe znajdują się na działach nr 1 i 2 obręb G., Gmina M., czyli na terenie nieprzeznaczonym do składowania odpadów, w tym odpadów niebezpiecznych. Z przedmiotowych odpadów wykonano ogrodzenie. Analiza decyzji wydanej przez Wójta Gminy M. prowadzi natomiast do jednoznacznego wniosku, że organ ten pominął procedurę zmiany klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na inne niż niebezpieczne. Jak wskazano powyżej, decyzję o zatwierdzeniu zmiany klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne wydaje marszałek województwa (art. 8 ust. 5 UOdp.). Jeżeli marszałek województwa wydał decyzję wyrażającą sprzeciw, posiadaczowi odpadów przysługuje odwołanie do ministra właściwego do spraw środowiska (art. 8 ust. 5 UOdp. został wymieniony w art. 168 UOdp.), a następnie skarga do sądu administracyjnego.
W ocenie ŚWIOŚ, okoliczność ta wskazuje na rzucającą się w oczy sprzeczność pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym podstawę do zmiany klasyfikacji odpadów. Wbrew temu co wywiodło Kolegium, powyższe stanowi o rażącym naruszeniu prawa. Wójt umarzając postępowanie w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania naruszył zatem obowiązujące przepisy, a naruszenie to było oczywiste i rażące - czyli nie wynikało z niewłaściwej interpretacji przepisów. Jak wskazano powyżej, cechą rażącego naruszenia prawa jest bowiem to, że treść aktu pozostaje w jawnej sprzeczności z treścią przepisu przez proste zestawienie ich ze sobą.
Zdaniem ŚWIOŚ, w zaskarżonej decyzji Kolegium całkowicie pominięto okoliczność, iż fakt utraty statusu odpadu niebezpiecznego musi być właściwie udokumentowany. ŚWIOŚ zwrócił uwagę, że z treści decyzji Wójta oraz przedstawionej oceny "A" Sp. z o.o. z dnia [...] r. w żaden sposób nie wynika, iż badana próbka jest tożsama z odpadem będącym w posiadaniu właściciela nieruchomości. Z decyzji nie wynika ponadto od kogo strona zakupiła zużyte podkłady kolejowe czy też kiedy nastąpiło ich nabycie. Po wtóre, w przedmiotowej sprawie nie zostały przedstawione dokumenty, z których wynika, że podkłady te zostały wyprodukowane przez tego samego producenta, zostały zakonserwowane takimi samymi środkami konserwującymi i w takich samych proporcjach czy też, że użytkowanie tych podkładów nie miało wpływu na ich właściwości. Posiadacz odpadów musi natomiast przedstawić dowody wskazujące na to, że wszystkie przekazane do odzysku odpady posiadają takie same parametry, jak badana próbka. Organ prowadzący postępowanie w przedmiocie usunięcia odpadów nie zebrał zatem w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie podjął wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze. zm. - dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sprawowanej w rozpoznawanej sprawie w oparciu o powyższe kryteria jest decyzja Kolegium, w której organ ten odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie dotyczącej nakazania usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. odpadów o kodzie 17 02 04* z terenu działek o nr 1 oraz 2 obr. G. (ul. [...] w sołectwie G.).
Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana po rozpatrzeniu wniosku ŚWIOŚ o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta z dnia [...] r. nr [...]. Odnotować przy tym należy, że uprawnienie ŚWIOŚ do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta wynika z art. 16a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 995 z późn. zm.)
Kontrolowana decyzja została wydana w trybie stwierdzenia nieważności w związku z tym odnotowania wymaga w pierwszej kolejności, że stwierdzenie nieważności decyzji stanowi nadzwyczajny tryb postępowania, którego celem jest wyłącznie skontrolowanie, czy określona decyzja jest dotknięta jedną z wadliwości wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie to jest przy tym samodzielne i całkowicie odrębne w stosunku do postępowania, w którym następuje merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Nie służy ono rozpoznaniu sprawy objętej weryfikowaną decyzją w jej zasadniczym przedmiocie. Dopiero stwierdzenie nieważności powoduje przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi, który wydał wadliwy akt i do rozpoznania istoty sprawy. Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Wskazane przez ustawodawcę przesłanki stwierdzenia nieważności mają charakter wyczerpujący, co oznacza brak możliwości stosowania w tym zakresie wykładni rozszerzającej i stwierdzania nieważności z innych przyczyn niż określone w art. 156 § 1 k.p.a. Rozpatrując sprawę w omawianym trybie, organ orzekający obowiązany jest wziąć pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania badanej decyzji, a ewentualna późniejsza zmiana stanu prawnego, czy zmiana okoliczności faktycznych nie może mieć wpływu na dokonywaną przez niego ocenę.
Jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji jest wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Ta kwalifikowana wadliwość zachodzi zatem w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub części. Obowiązkiem organu rozważającego zaistnienie przesłanki rażącego naruszenia prawa będzie zatem poczynienie ustaleń faktycznych sprawy, które pozwoliłyby na ocenę tego typu wadliwości. Czynności te podejmowane są w ramach sprawowania swoistego nadzoru, ale nie jako kontynuacja postępowania zwykłego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2441/20).
W zaskarżonej decyzji Kolegium dokonało oceny zaistnienia każdej z przesłanek stwierdzenia nieważności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W konkluzji tej oceny uznało, że żadna z tych przesłanek nie zachodzi, wobec czego brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności wskazanej na wstępie decyzji. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, czy w sprawie zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Na zaistnienie tej przesłanki stwierdzenia nieważności wskazała strona skarżąca we wniosku inicjującym postępowanie, w którym Kolegium wydało obecnie kontrolowane rozstrzygnięcie. W odniesieniu zaś do pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 pkt 1, 3-7 k.p.a.) skarżący nie sformułował żadnych zarzutów. Stąd uznać należy, że brak spełnienia tych pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności ma charakter bezsporny.
Główna oś sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do poprawności uznania braku przesłanki rażącego naruszenia prawa.
Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, stanowi podstawę stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, w sytuacji gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja.
Ocena zaistnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wymaga odniesienia się do podstawy prawnej decyzji kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności. Podstawę materialnoprawną decyzji Wójta z dnia [...] r. nr [...] stanowił art. 26 ust. 2 UOdp. Zgodnie z jego treścią "Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami." Jak wynika natomiast ust. 1 powołanego wyżej artykułu, posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Jedną z podstawowych kwestii wymagających wyjaśnienia w ramach prowadzonego w takiej sprawie postępowania administracyjnego jest ustalenie czy na danym miejscu (nieruchomości) znajdują się odpady czy też inne materiały nie mające takiego statusu i kto jest ich posiadaczem. Bezspornym w sprawie jest, czego nie kwestionowały organy orzekające w sprawie, że drewniane podkłady kolejowe, które znajdowały się na działkach o nr 1 oraz 2 obr. G., Gmina M., są kwalifikowane jako odpad niebezpieczny o kodzie 17 02 04*. ŚWIOŚ zarzucił w skardze, że decyzja Wójta została wydana z rażący naruszeniem art. 8 ust. 1 i 5 UOdp ponieważ w ramach prowadzonego postępowania nie doszło do zastosowania przewidzianej tymi przepisami procedury związanej ze zmianą klasyfikacji tych odpadów. Z treści art. 8 ust. 1 UOdp wynika bowiem, że to na posiadaczu odpadów spoczywa obowiązek wykazania, że odpady, które zostały zakwalifikowane jako niebezpieczne, nie są odpadami niebezpiecznymi. Musi on przedstawić dowody wskazujące na to, że wszystkie odpady, będą posiadały takie same parametry. W myśl tego przepisu posiadacz odpadów jest obowiązany do przedłożenia marszałkowi województwa, właściwemu odpowiednio ze względu na miejsce wytwarzania lub gospodarowania odpadami, zgłoszenia zmiany klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne. Wymogi, jakie powinno zawierać zgłoszenie zmiany klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne zostały określone w ust. 2-4 wymienionego art. 8 UOdp. Stosownie zaś do ust. 5 tego artykułu, marszałek województwa wydaje decyzję zatwierdzającą zmianę klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne albo decyzję o wyrażeniu sprzeciwu. Zmiana klasyfikacji pociąga za sobą skutki prawne tylko wtedy, kiedy marszałek województwa ją zatwierdził.
Z analizy stanu faktycznego sprawy wynika bezspornie, że posiadaczem odpadów kolejowych w postaci drewnianych podkładów kolejowych był R. S. Drewniane podkłady kolejowe znajdowały się na działach nr 1 i 2 obręb G., Gmina M., czyli na terenie nieprzeznaczonym do składowania odpadów, w tym odpadów niebezpiecznych. Posiadacz nie dysponował stosowną decyzją właściwego marszałka województwa dotyczącą utraty statusu odpadów niebezpiecznych przez zgromadzone przez niego drewniane podkłady kolejowe.
Sąd stwierdza, podzielając zarzuty podniesione w skardze, że prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z dnia [...] r. nr [...], Kolegium nie dokonało oceny prowadzonego przez niego postępowania zarówno co do jego przedmiotu w kontekście przepisów prawa materialnego dotyczących odpadów i ich właściwego zastosowania jak i zebrania koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy materiału dowodowego. Ze zgromadzonego w sprawie, niezwykle skromnego materiału dowodowego, co zarzucił również w skardze skarżący, nie wynika bowiem:
- kto był wytwórcą odpadów niebezpiecznych w postaci drewnianych podkładów kolejowych lub podmiotem, który nimi pierwotnie gospodarował?
- od kogo Posiadacz nabył drewniane podkłady kolejowe?
- w jaki sposób Posiadacz wszedł w posiadanie oceny wyników badań wiórów drewnianych podkładów kolejowych?
- czy badane wióry pochodziły z podkładów kolejowych będących w posiadaniu Posiadacza?
- czy podmiot, który zlecił badania wiórów otrzymał decyzję właściwego marszałka województwa w przedmiocie utraty statusu odpadów niebezpiecznych wydaną na podstawie art. 8 ust.5 UOdp ?
Ustalenie odpowiedzi na te pytania powinno być podstawą do oceny przez Kolegium czy w postępowaniu prowadzonym przez Wójta nie doszło do kwalifikowanego naruszenia prawa poprzez niezastosowanie w sprawie koniecznych i oczywistych przepisów prawa materialnego dotyczących postępowania z opadami niebezpiecznymi i w konsekwencji do wydania rozstrzygnięcia naruszającego prawo. Kolegium tego nie zrobiło i podobnie jak Wójt błędnie powołało się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji m.in. na art. 14 ust.1 UOdp, który dotyczy utraty statusu odpadów z mocy ustawy, ignorując przepisy prawa materialnego dotyczące obowiązków ciążących na posiadaczu odpadów niebezpiecznych, w zakresie zmiany ich klasyfikacji tj. wskazanego przez ŚWIOŚ art. 8 UOdp. W konsekwencji takiego stanowiska Kolegium uznało, że sprawa dotyczy błędnej wykładni prawa w zakresie zmiany klasyfikacji odpadów co nie stanowi rażącego naruszenia prawa.
Sąd orzekający w sprawie podziela stanowisko Skarżącego, że organ orzekający w sprawie usunięcia odpadów z miejsc do tego nie przeznaczonych nie miał prawa do dokonania samodzielnej zmiany statusu odpadów niebezpiecznych, gdyż zgodnie z powołanym art. 8 UOdp właściwym w tym zakresie organem jest marszałek województwa. Powołanie się przez organy administracji orzekające w sprawie na art. 14 ust.1 UOdp nie powinno mieć miejsca, ponieważ dotyczy on sytuacji utraty przez odpady (z mocy prawa) statusu odpadów na skutek poddania recyklingowi lub innemu odzyskowi. Z akt sprawy nie wynika aby takie procesy miały miejsce w stosunku do drewnianych podkładów kolejowych będących w posiadaniu Posiadacza.
Przedstawione dotychczas rozważania prowadzą Sąd do wniosku, że wydanie przez Wójta decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie dotyczącej nakazania usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. odpadów o kodzie 17 02 04* z terenu działek o nr 1 oraz 2 obr. G. (ul. [...] w sołectwie G.) miało charakter rażącego naruszenia prawa. W ocenie składu orzekającego również samo postępowanie organu administracji prowadzone było z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego wynikających z k.p.a.
Rozpoznając ponownie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, Kolegium obowiązane będzie uwzględnić dokonane wyżej rozważania Sądu.
Mając powyższe na uwadze Sąd uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję na postawie art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło