II SA/Gl 1655/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant specjalista Ewa Bojarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi G.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., ustalono G.B. (dalej: "skarżący") odpłatność za pobyt jego babci – A.B. w Domu Pomocy Społecznej "A" w B. (w skrócie: "DPS") od dnia 01.12.2019 r., w następującej wysokości: za miesiąc grudzień 2019 r. w wysokości 440,14 zł., za miesiąc marzec 2020 r. w wysokości 159,94 zł., za miesiąc kwiecień 2020 r. w wysokości 138,61 zł., za miesiąc maj 2020 r. w wysokości 117,66 zł., za miesiąc czerwiec 2020 r. w wysokości 125,02 zł., za miesiąc lipiec 2020 r. w wysokości 100,97 zł., za okres od 01.08.2020 r. do 31.10.2020 r. w wysokości 606,32 zł. miesięcznie, za miesiąc listopad 2020 r. w wysokości 330,02 zł., za miesiąc styczeń 2021 r. w wysokości 101,03 zł., za miesiąc luty 2021 r. w wysokości 136,93 zł., za miesiąc marzec 2021 r. w wysokości 138,06 zł., za miesiąc kwiecień 2021 r. w wysokości 16,58 zł., od miesiąca maja 2021 r. w wysokości 36,55 zł. miesięcznie; wskazując, że opłatę za okres od 01.12.2019 r. do 31.08.2020 r. w łącznej kwocie 1.535,35 zł. należy wpłacić do dnia 15.09.2020 r. w kasie Ośrodka lub przelewem na konto MOPR w B., natomiast opłatę od miesiąca września 2020 r. należy wnosić miesięcznie do 15-go dnia każdego miesiąca za miesiąc bieżący w kasie Ośrodka lub przelewem na konto MOPR w B. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przywołał obowiązujące przepisy prawa, opisał szczegółowo stan faktyczny sprawy i przedstawił motywy swojego rozstrzygnięcia. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, wyrażając w nim niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia i wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, zwłaszcza art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tj. Dz. U. z 2021 poz. 735 z późn. zm., dalej w skrócie: "k.p.a."), poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i pominięcie istotnych okoliczności, co skutkowało błędnym ustaleniem, że stan majątkowy skarżącego i jego sytuacja finansowa pozwalają na ponoszenie opłat za pobyt babci w DPS, podczas gdy jest odmiennie i nie jest w stanie ponosić przedmiotowych kosztów. Skarżący stwierdził, że jego ojciec H.B. powinien w całości samodzielnie ponosić koszty z uwagi na fakt, iż przejął majątek swojej matki, a następnie wyzbył się tego majątku i podjął inne kroki mające na celu fikcyjne pogorszenie jego sytuacji majątkowej, tak aby uniknął obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania matki. Sprzedał nieruchomość, którą otrzymał od swojej matki, a z pozyskanych środków nabył inną nieruchomość, tj. nieruchomość swojej konkubiny, w której i tak zamieszkiwał od ponad 20 lat, pomimo, że był zameldowany w innym miejscu. Ponadto, przekazał konkubinie prowadzoną przez siebie działalność, pomimo, iż nadal osobiście ją wykonuje. Wszystkie te działania miały na celu ukrycie majątku i fikcyjne pogorszenie sytuacji finansowej, tak aby nie ponosił kosztów utrzymania swojej matki w DPS, czy też ponosił te koszty w mniejszym zakresie. Gdyby ojciec skarżącego nie doprowadził swojej matki do wyzbycia się majątku, a następnie sam nie wyzbył się tego majątku, możliwe było dokonanie sprzedaży stanowiącego własność babci mieszkania i pokrywanie kosztów jej utrzymania z pozyskanych w ten sposób środków. Aktualnie koszty musi ponosić skarżący pomimo, że jego ojciec w całości przejął majątek babci, co należy uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...]r., [...], działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 poz. 570) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zauważyło, że na podstawie decyzji z dnia [...] r., nr [...] , umieszczono babcię skarżącego w DPS. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca DPS do 31.01.2020 r. wynosił 3.194,00 zł., a od 01.02.2020 r. do 28.02.2021 r. wynosił 3.694,00zł., a od 01.03.2021 r. wynosi 3.700,00 zł. Babcia skarżącego ma ustaloną na mocy decyzji z dnia [...] r., nr [...], odpłatność za swój pobyt w DPS w wysokości 70% swojego dochodu, tj. w kwocie 1.828,20 zł. miesięcznie. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], jej odpłatność została zmieniona na kwotę 1.913,53 zł. za miesiąc kwiecień 2020 r., a od miesiąca maja 2020 r. na kwotę 1.911,43 zł. Natomiast decyzją nr [...] z dnia [...] r. zmieniono odpłatność od miesiąca kwietnia 2021 r. na kwotę 1.991,03 zł. miesięcznie. Różnica między średnim miesięcznym kosztem utrzymania w DPS, a ustaloną opłatą wynosiła do stycznia 2020 r. - 1.365,80 zł., za okres od 01.02.2020 r. do 31.03.2020 r. - 1.865,80 zł.; za kwiecień 2020 r. - 1.780,47 zł., a od maja 2020 r. do 31.03.2021 r. - 1.782,57 zł., a od miesiąca kwietnia 2021 r. - 1.708,97 zł. i różnica ta winna być ponoszona przez osoby wskazane w art. 61 ust. 2 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej. Organ I instancji wskazał, że ustalił krąg wszystkich osób, które mogą być zobowiązane do odpłatności za pobyt A.B. w domu pomocy społecznej i osobami tymi są: H.B. (syn), M.B. (wnuk), G.B. (wnuk), J.C. (wnuk) i D.C. (prawnuk). Poinformował, że prowadzi postępowania administracyjne wobec wszystkich osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności. W odniesieniu do skarżącego wszczął postępowanie administracyjne w celu ustalenia odpłatności za pobyt babci w DPS. W dniu 06.02.2020 r. do organu I instancji wpłynął przeprowadzony w dniu [...] r. przez Ośrodek Pomocy Społecznej w B. wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalono, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z A.P., a dochód rodziny wynosi 3.523,30 zł. i przekracza 300 % kryterium dochodowego określonego w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b) ustawy o pomocy społecznej, zatem kwalifikuje do ponoszenia odpłatności. Już w trakcie wywiadu środowiskowego skarżący nie wyraził zgody na ponoszenie tej odpłatności. Dlatego też ustalona odpłatność stanowi różnicę pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca w DPS a odpłatnością ustaloną dla babci oraz jej syna H.B., z tym, że za miesiące styczeń i luty 2020 r. H.B. zobowiązany został do ponoszenia odpłatności do kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca w DPS a odpłatnością wnoszoną przez matkę. W oparciu o powyższe ustalenia organ I instancji wydał w dniu [...] r. decyzję, nr [...], ustalającą odpłatność za pobyt babci skarżącego w DPS. Od tej decyzji odwołał się skarżący, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r., nr [...], uchyliło decyzję z dnia [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na pojawiające się wątpliwości w zakresie prawidłowego ustalenia wysokości opłaty oraz wskazało, że w stosunku do H.B. została wydana przez organ I instancji decyzja z dnia [...] r., nr [...], ustalająca wysokość opłaty, jednak od tej decyzji złożył on odwołanie, a Kolegium decyzją z dnia [...] r., nr [...], uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej i dochodowej H.B., jak i zweryfikowania nowych okoliczności faktycznych, jakie podał jeszcze przed wydaniem decyzji ustalającej mu przedmiotową opłatę. Zdaniem Kolegium, od jednoznacznego ustalenia sytuacji dochodowej H.B. zależeć będzie wysokość jego opłaty. Natomiast od wysokości tej opłaty zależeć będzie wysokość opłaty, jaką zobowiązany będzie płacić skarżący. W odwołaniu skarżący poinformował, że "w ostatnich trzech miesiącach uzyskiwał znacznie mniejsze wynagrodzenie, aniżeli wcześniej, co spowodowane jest stanem epidemii. Obecnie nie może też jednoznacznie określić, jakie będzie uzyskiwał wynagrodzenie w przyszłości, aktualnie jest ono niższe niż to, które ustalił organ I instancji" (cytat). W związku z tym Kolegium wskazało na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność ustalenia jego sytuacji dochodowej z uwzględnieniem zmiennej wysokości dochodów skarżącego. W związku z powyższym organ I instancji przeprowadził szczegółowe postępowanie w zakresie ustalenia wysokości dochodów w rodzinie skarżącego, które obejmowało okres od listopada 2019 r. do kwietnia 2021 r. oraz ponownie wezwał skarżącego do zawarcia nowej umowy na okoliczność ponoszenia odpłatności za pobyt babci w DPS (pismo z dnia 11.05.2021r.). Korespondencja ta została odebrana w dniu 28.05.2021 r., jednak skarżący nie nawiązał kontaktu z organem I instancji i nie zwrócił egzemplarza podpisanej umowy, co należy uznać za brak zgody na jej podpisanie. W związku z tym organ I instancji pismem z dnia 14.06.2021 r. zawiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania i w określonym terminie nie wniósł on żadnych uwag, tym samym, zdaniem Kolegium, nie wyraził gotowości do zawarcia umowy, w oparciu o art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Odpłatność skarżącego została ustalona jako różnica pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca w DPS, a odpłatnością wnoszoną przez babcię i inne osoby zobowiązane, wskazując, że w grudniu 2020 r. skarżący nie będzie zobowiązany do uiszczenia opłaty, gdyż dochód jego rodziny nie przekraczał 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Ponadto, w miesiącach styczeń i luty 2020 r. nie będzie również ponosił opłaty, ponieważ w tych miesiącach zobowiązanym do ponoszenia odpłatności jest H.B.(do kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca w DPS a odpłatnością wnoszoną przez mieszkańca). Kolegium powołując się na treść art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 października 2019 r. akcentowało prawidłowość ustalenia wysokości opłaty, do której ponoszenia zobowiązany został skarżący. W przedmiotowej sprawie nie doszło do podpisania ze skarżącym umowy dotyczącej odpłatności za pobyt babci w DPS, albowiem podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z nim, oświadczył, że nie wyraża na nią zgody. W takiej sytuacji ustalenie skarżącemu opłaty za pobyt babci w DPS, w drodze decyzji administracyjnej jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. W złożonej przez skarżącego skardze zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, poprzez błędną jego wykładnię i nie dostrzeżenie alimentacyjnego charakteru obowiązku wniesienia opłaty i brak odniesienia się do art. 129 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zdaniem skarżącego, obowiązek zstępnych bliższych stopniem wyprzedza obowiązek zstępnych dalszym stopniem. Dodatkowo, wadliwie zastosowano art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, poprzez uznanie, że gospodarstwo domowe tworzyć mogą tylko osoby spokrewnione lub małżonkowie, podczas, gdy tworzą rodzinę także osoby niespokrewnione, ale wspólnie gospodarujące i zamieszkujące, o ile pozostają w faktycznym związku. W dalszej kolejności zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, zwłaszcza art. 30, art. 127 § 1 w związku z art. 15, art. 75 § 1 i art. 136, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez nieprawidłowe określenie stron postępowania administracyjnego, nie rozważenie zarzutów odwołania, nieprzeprowadzenie dowodów z zeznań świadków na okoliczność wspólnego gospodarowania ojca skarżącego z konkubiną i prowadzenia przez niego działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy - Prawo przedsiębiorców. Powyższe uchybienia, zdaniem skarżącego, dają podstawę do uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji i zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, jak też wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie i przywołało argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje także z urzędu kontroli legalności, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (w skrócie: "u.p.s."). W myśl art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym - ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) zaś o zasięgu powiatowym - ustala starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku (art. 60 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s.). Ustalenie kręgu osób obowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej następuje w oparciu o art. 61 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 61 ust. 2 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium; b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. Ustalenie sytuacji rodzinnej osoby zobowiązanej oraz wyliczenie dochodu bądź sumy dochodów wszystkich członków rodziny następuje zgodnie z przepisami k.p.a. w zakresie postępowania dowodowego. Od 4 października 2019 r. w przypadku osoby, która odmówiła zawarcia umowy ale jednocześnie zgodziła się na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przy ustalaniu wysokości opłaty organy winny uwzględniać nie tylko kryteria, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. ale również możliwości osoby zobowiązanej. W przypadku natomiast osób, które odmówiły przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uwzględnia się jedynie kryteria dochodowe. Podnoszenie zarzutu naruszenia prawa materialnego przy wydawaniu decyzji ustalającej wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej poprzez nieuwzględnienia możliwości osoby zobowiązanej byłoby jednak możliwe jedynie w razie powiązania zarzutu naruszenia art. 103 ust. 2 z art. 61 ust. 2d u.p.s. (por. NSA w Warszawie w wyroku z dnia 06.06.2017 r. sygn. akt I OSK 649/16). Obowiązek wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., chociaż pozostaje w funkcjonalnym związku z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o alimentacji, nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz ciężarem publicznoprawnym. Ponadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 sierpnia 2017 r. 1 SA/Wa 741/17 wskazał, iż: 1. Obowiązki zstępnego osoby skierowanej do domu pomocy społecznej uzależnione są zgodnie z art. 61 ust. 2 u.p.s. wyłącznie od jego sytuacji dochodowej. Okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, czy majątkowej nie mogą mieć znaczenia dla ustalenia obowiązku ponoszenia opłaty przez zobowiązanego. Mogą natomiast stanowić podstawę do wydania przez organ decyzji o zwolnieniu z ponoszenia w całości lub w części ustalonej opłaty na podstawie art. 64 u.p.s. Zgodnie z art. 64a ustawy o pomocy społecznej osobę zobowiązaną do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zwalnia się całkowicie z tej opłaty na jej wniosek pod warunkiem, iż przedstawi prawomocne orzeczenie sądu o pozbawieniu rodzica władzy rodzicielskiej nad tą osobą i oświadczy, że władza rodzicielska nie została przywrócona albo prawomocne orzeczenie sądu o skazaniu za umyślne przestępstwo popełnione z użyciem przemocy na szkodę osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty, jej małoletniego rodzeństwa lub jej rodzica. Zwolnienia te obejmują zstępnych osoby zwolnionej z opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej. W toku niniejszego postępowania organy dokonały ustalenia, że babcia skarżącego ponosi odpłatność za pobyt w DPS w wysokości stanowiącej 70% jej dochodu. Kwota ta nie pokrywa całego kosztu jej pobytu w DPS, zatem różnicę między ponoszonym kosztem a kosztem utrzymania w pierwszej kolejności powinna pokrywać rodzina. Z uzasadnienia decyzji wynika, że obowiązek ponoszenia opłaty w nieuregulowanej części spoczywa na synu oraz wnukach, w tym na skarżącym oraz prawnuku (wymienionych na str. 3 niniejszego uzasadnienia). W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że w postępowaniu dotyczącym ustalenia opłaty za pobyt mieszkańca organ ma obowiązek ustalenia zarówno aktualnego kosztu utrzymania osoby przebywającej w domu opieki społecznej, wysokości opłat ponoszonych przez osobę umieszczoną w domu pomocy społecznej, jej aktualnej sytuacji dochodowej oraz sytuacji dochodowej osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., na których ciąży obowiązek partycypowania w kosztach pobytu pensjonariusza w placówce (por. (por. wyroki NSA: z dnia 23 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 3039/19 i z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 323/19). Ustalenie dochodu na gruncie art. 61 ust. 2d u.p.s. pozostaje obowiązkiem organu przy uwzględnieniu kwoty dochodu na osobę w rodzinie (osoby samotnie gospodarującej) oraz przy uwzględnieniu "dochodów i możliwości". Takie miarkowanie zostało dokonane w rozpatrywanej sprawie i uwzględnione w ustaleniu wysokości opłaty. Konieczne pozostaje bowiem, zgodnie z treścią art. 61 ust. 2d u.p.s., uwzględnienie ograniczeń wynikających zarówno z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., jak i wynikających z art. 103 ust. 2 u.p.s., tj. poza wysokością dochodów także "możliwości", o których mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. Taka analiza w została poczyniona, zarówno przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji. Należy jeszcze raz podkreślić, że przepis art. 61 został znowelizowany ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2019 r., poz. 1690), ust. 2d - 2f dodane przez art. 1 pkt 7 lit. a przywołanej ustawy zmieniającej obowiązują od dnia 4 października 2019 r. Na tym gruncie kształtuje się już aktualna linia orzecznicza. Tym samym, zgodzić się należało z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 marca 2021 r. przez WSA w Poznaniu sygn. akt IV SA/Po 1783/20, który stwierdził, że odmowa podpisania umowy dotyczącej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej wyczerpuje hipotezę art. 61 ust. 2d u.p.s., a przepis ten obliguje przy ustalaniu wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej do uwzględnienia ograniczeń, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2, ale też w art. 103 ust. 2, a więc nie tylko warunku dochodowego, określonego w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a) u.p.s., ale również możliwości skarżącego. Oznacza to, że odpłatność może być ustalona tylko wówczas, gdy "w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie", a jednocześnie z uwzględnieniem "wysokości dochodów i możliwości" danej osoby. W piśmiennictwie wskazuje się natomiast, że interpretację pojęcia "możliwości", o którym mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., ustawodawca pozostawia organowi, należy mieć tu na względzie różne okoliczności życiowe, rodzinne i osobiste, które mogą zmniejszać zdolność danej osoby do ponoszenia opłaty, mogą to być również przesłanki uzasadniające zwolnienie z opłaty (art. 64 u.p.s.). Tym samym, mimo rygorów rządzących finansami publicznymi, należy dopuścić sytuacje, w których obciążenia podmiotów zobowiązanych będą niższe, niż wynika to z przytoczonych regulacji (zob. I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Lex el.). W przedmiotowej sprawie istniały podstawy do decyzyjnego określenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, gdyż skarżący odmówił zawarcia umowy zaproponowanej przez organ i obowiązkiem organu przy ustalaniu wysokości opłaty w tym trybie było wzięcie pod uwagę wszystkich ograniczeń ustawowych wyszczególnionych w art. 61 ust. 2d u.p.s. Odnosząc się do zarzutów skargi, wskazujących na naganne zachowanie ojca względem skarżącego oraz własnej matki (babci skarżącego), wyjaśnić należy, że jako takie nie miały one wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. W tym zakresie podnoszone okoliczności nie mogą mieć znaczenia dla ustalenia obowiązku ponoszenia opłat przez skarżącego oraz jej wysokości. Niewątpliwie powyższe argumenty powinny być wzięte pod uwagę przez organy w ewentualnym postępowaniu dotyczącym zwolnienia z ponoszenia ustalonych opłat za pobyt w DPS w całości lub w części, na podstawie art. 64 u.p.s. Przy okazji można zaznaczyć, że kolejną nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 17 listopada 2021 r., która weszła w życie 27 stycznia 2022 r. w art. 64 dodano pkt 7 o następującej treści: "osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty". Zaskarżona decyzja została wydana w ramach prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego z zachowaniem jego zasad, w związku z czym skład orzekający w niniejszej sprawie nie uznaje, aby kontrolowane postępowanie wskazywało na naruszenie przepisów postępowania, które mogło by mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności, działające w sprawie organy nie naruszyły art. 7 i art. 77 k.p.a., gdyż wyczerpująco zebrały, uzupełniły i rozważyły materiał dowodowy. Treść uzasadnień kontrolowanych decyzji spełnia przesłanki, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., w związku z czym nie doszło do naruszenia art. 8 w związku z art. 107 k.p.a., poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, które mogło by mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji - wbrew twierdzeniom skargi - są zgodne z przepisami prawa, jako że organy przeprowadziły wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, z zachowaniem zasad określonych w przepisach k.p.a., w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz ustaliły wszystkie istotne do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, a swoje stanowisko należycie uzasadniły, dokonując prawidłowej wykładni prawa materialnego mającego w niej zastosowanie. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Powołane wyżej orzecznictwo sądowoadministracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.