II SA/Gl 1660/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M.J., Z.J., J.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania o rozgraniczenie nieruchomości oddala skargę. Burmistrz Miasta i Gminy K. postanowieniem z [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 123, art. 124 oraz art. 262 § 1 pkt. 2 w związku z art. 263 § 1 i 264 Kodeksu postępowania administracyjnego ustalił koszty postępowania rozgraniczającego nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr 1 i 2 obręb [...] stanowiących własność J. P. (dalej jako wnioskodawca) z nieruchomością oznaczoną jako działka nr ewid. 3 stanowiącą własność Z. i M. J. (dalej jako strony lub skarżący) zakończonego decyzją wskazanego organu z [...] nr [...] w łącznej kwocie 5 535,00 zł. Kosztami przedmiotowego postępowania w całości obciążono wnioskodawcę. Wskazano termin uiszczenia powyższej kwoty i konto bankowe, na które należy to uczynić. W uzasadnieniu postanowienia przedstawiono przebieg postępowania zakończonego wydaniem decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości wymienionych w osnowie decyzji. W uzasadnieniu tym podkreślono, że przyjęta kwota kosztów przedmiotowego postępowania ustalona została w wysokości odpowiadającej kosztom wynagrodzenia geodety, zamieszczonym w zawartej umowie. W dalszej części uzasadnienia poruszono kwestie związane z ustalaniem wysokości kosztów postępowania rozgraniczającego w tym odwołano się do licznych orzeczeń sądów administracyjnych. W ocenie organu pierwszej instancji obciążenie tymi kosztami tylko wnioskodawcy wynikło z jego subiektywnego i nieuzasadnionego mniemania o przebiegu granicy. Podkreślono, że strony tego postępowania nie kwestionowały przebiegu granicy i nie zgłaszały żadnych zastrzeżeń co do jej przebiegu, natomiast wnioskodawca nie wyraził zgody na przyjęcie przebiegu granicy pomimo wskazania punktów granicznych na podstawie posiadanych przez geodetę materiałów i dokonanych pomiarów. Wnioskodawca nie wskazał, jak powinna przebiegać granica, co powoduje, że samo postępowanie rozgraniczające nie było konieczne. Z postanowieniem tym nie zgodził się wnioskodawca, który pismem z 28 czerwca 2021 r. wniósł zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. W zażaleniu tym wystąpił o ustalenie wysokości kosztów postępowania rozgraniczającego w wysokości adekwatnej dla dokonanych czynności, albowiem w jego ocenie czynności geodezyjne faktycznie nie zostały zakończone. Ponadto wnoszący zażalenie wystąpił o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania rozgraniczającego zgodnie z postanowieniami aktu wykonawczego do ustawy, poprzez obciążenie uczestników tego postępowania solidarnie. W motywach zażalenia podkreślono, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego było niezbędne, albowiem granica między strona nie była ustalona, nadto wnioskodawca podniósł, że strony tego postępowania weszły 2 metry na teren jego nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie postanowieniem z [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 w związku z art. 144 oraz art. 262 § 1 pkt. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło zaskarżone postanowienie w pkt. 2 i w tym zakresie orzekło, że kosztami przedmiotowego postępowania obciążono wnioskodawcę oraz strony tego postępowania w kwocie 2767,50 zł, a w pozostałym zakresie postanowienie utrzymano w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg przedmiotowego postępowania zakończonego decyzją rozgraniczającą jak również przybliżył treść kwestionowanego postanowienia oraz wniesionego zażalenia. W dalszej części uzasadnienia organ ten podkreślił, że dokonał zmiany pkt. 2 przedmiotowego postanowienia poprzez jego uchylenie i ustalenie, że kosztami obciążone będą strony tego postępowania w połowie i wnioskodawca także w połowie. W tym zakresie organ odwoławczy odwołał się do treści art. 152 Kodeksu cywilnego i podkreślił, że kosztami postępowania rozgraniczającego strony obciążane są po połowie. Organ ten swoje stanowisko uzasadnił także orzeczeniami sądów administracyjnych wypowiadających się w tym zakresie. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przybliżył czynności podejmowane przez geodetę na gruncie, a związane z wyznaczeniem granicy między przedmiotowymi nieruchomościami. Podkreślono przy tym, że wyznaczona granica nie pokrywa się w całości z przebiegiem ogrodzenia między tymi nieruchomościami, a to świadczy o tym, że uprzednio granica ta nie była wyznaczona i nie przebiega w zgodzie postawionym ogrodzeniem. Powyższa okoliczność uzasadnia obciążenie kosztami postępowania zarówno strony jak i wnioskodawcę. W końcowej części uzasadnienia organ wyższego stopnia odniósł się do problematyki związanej z drugim zarzutem wnioskodawcy, a mianowicie tym, że nie wszystkie czynności geodezyjne zostały zakończone. Zdaniem organu z uwagi na przeniesienie sprawy rozgraniczającej na grunt postępowania przed sądem powszechnym, decyzja wydana przez organ pierwszej instancji utraciła swój byt prawny, natomiast rozpoznaniu wymagały jedynie koszty prowadzonego postępowania. Z powyższym postanowieniem nie zgodziły się strony, które wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wystąpiły o zmianę przedmiotowego postanowienia i o obciążenie kosztami postępowania rozgraniczającego wyłącznie wnioskodawcę. Zdaniem stron wnioskodawca przegrywa wszystkie sprawy dotyczące przebiegu granicy i koszty przedmiotowego postępowania wynikły wyłącznie z jego winy i on winien je ponieść w całości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o jej oddalenie i przedstawiło analogiczną argumentację do tej, którą zawało w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do postawionego w skardze zarzutu nie podzielono jego trafności. Drugą skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższe postanowienie wniósł wnioskodawca. W skardze tej wnioskodawca zakwestionował postanowienia aktu własności ziemi jak również nie zgodził się z rozstrzygnięciem w zakresie kosztów prowadzonego postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na tę skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, to jest nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżone postanowienie może zostać uchylona tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 powyższej ustawy tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Mocą zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej ustalenia wysokości kosztów prowadzonego postępowania i w tym zakresie orzekło co do istoty, natomiast w pozostałym zakresie utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie. W orzeczeniu tym organ odwoławczy uznał, że strony postępowania rozgraniczającego powinny ponieść koszty po połowie. Przed przystąpieniem do rozpoznania zarzutów podnoszonych w skargach w pierwszej kolejności należy przywołać stan normatywny w sprawie. Kwestionowane postanowienie wydane zostało w ramach postępowania zasadniczego prowadzonego w zakresie rozgraniczenia nieruchomości w oparciu o postanowienia art. 29 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Postępowanie takie ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. Rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy. Zgodnie z art. 30 ust. 1 tej ustawy wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony. Następstwem tego postępowania są koszty, które pokrywane są przez strony takiego postępowania. Zgodnie z art. 262 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stronę obciążają te koszty postępowania, które: wynikły z winy strony albo zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W polu widzenia należy mieć także treść art. 152 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. Z treści przywołanych przepisów wynika, że strony postępowania ponoszą koszty, które zostały poniesione w ich interesie. We wskazanym przepisie chodzi o interes prawny i w kontekście rozpoznawanej sprawy widzieć należy pod nim uregulowanie stanu prawnego granic nieruchomości przynależnej do stron. Podkreślić należy, że każda ingerencja w przebieg granicy między dwoma nieruchomościami wiąże się z interesem prawnym, albowiem w sposób istotny wpływa na zakres przysługujących praw w stosunku do danej nieruchomości. Regulacje publicznoprawne nie zawierają wskazań co do ustalania zasad ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Takie wskazania dostrzec natomiast można na gruncie prawa prywatnego, a w szczególności w przywołanym powyżej art. 152 Kodeksu cywilnego. Można opowiedzieć się za stanowiskiem, że przywołany tu przepis prawa prywatnego wyznacza zasadę obciążania kosztami przedmiotowego postępowania prowadzonego w oparciu o normy prawa prywatnego, natomiast w ramach postępowania administracyjnego organ administracji publicznej winien kierować się tymi wskazaniami, o ile w realiach danej sprawy nie wystąpią inne okoliczności, które uzasadniały będą podjęcie odmiennego rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji kosztami postępowania rozgraniczającego obciążył w całości wnioskodawcę, natomiast organ wyższego stopnia koszty te podzielił po połowie między wnioskodawcę oraz strony postępowania. Organ pierwszej instancji w motywach swojego rozstrzygnięcia odwołał się do tego, że strony nie kwestionowały przebiegu granicy, a w ramach postępowania rozgraniczającego oświadczyły, że akceptują stanowisko geodety. Z kolei organ wyższego stopnia dostrzegł, że w sprawie tej zastosowanie posiada art. 262 § 1 pkt. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl którego kosztami postępowania obciążane są strony, które poniesione zostały w interesie określonych stron. Organ odwoławczy dostrzegł, że koszty przedmiotowego postępowania poniesione zostały także w interesie skarżących, a tym samym zasadne było podjęcie rozstrzygnięcia weryfikacyjnego, mocą którego obciążono strony tymi kosztami. Argumentacja organu odwoławczego znajduje umocowanie w treści przepisów prawa, a tym samym opowiedzieć należy się za stanowiskiem, że organ ten nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi, podejmując kwestionowane rozstrzygnięcie. W skardze do tutejszego Sądu strony wystąpiły o zmianę przedmiotowego postanowienia i o obciążenie kosztami postępowania rozgraniczającego wyłącznie wnioskodawcę. Zdaniem stron wnioskodawca przegrywa wszystkie sprawy dotyczące przebiegu granicy i koszty przedmiotowego postępowania wynikły wyłącznie z jego winy i on winien je ponieść w całości. Tak sformułowany zarzut nie odwołuje się do argumentacji związanej z naruszeniem norm prawnych, ale wyłącznie do subiektywnych odczuć i wniosków co do działań wnioskodawcy. Przeprowadzone powyżej rozważania pozwoliły stwierdzić, że w sprawie tej organ odwoławczy dostrzegł, że następstwem przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego jest prowadzenie działań także w interesie skarżący, a zatem w myśl przywołanych powyżej regulacji, brak jest podstaw dla pominięcia ich w ponoszeniu kosztów prowadzonego postępowania. Z kolei wnioskodawca w swojej skardze do tutejszego Sądu zakwestionował postanowienia aktu własności ziemi jak również nie zgodził się z rozstrzygnięciem w zakresie kosztów prowadzonego postępowania administracyjnego. Co do kwestii związanych z aktami własności ziemi to pozostają one poza ramami tego postępowania wpadkowego, a zatem nie mogą mieć żadnego znaczenia dla ustalenia wysokości kosztów ponoszonych przez wnioskodawcę. Co do drugiego z podniesionych zarzutów to dostrzec należy, że przedmiotowe postępowanie prowadzone było z inicjatywy wnioskodawcy i w jego interesie, a tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw dla pominięcia go w ponoszeniu kosztów prowadzonego postępowania rozgraniczającego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.