II SA/Gl 1661/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 września 2020 r. sprawy ze skargi S. L.(L.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę Wnioskiem z dnia 1 października 2018 r. S. L. (dalej: "skarżący"), reprezentowany przez pełnomocnika, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 256 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, B, D i T, dokumentu nr [...], druku nr [...], wydanego przez Starostę [...] w dniu [...] r. W uzasadnieniu podał, że nigdy jej nie otrzymał, a faktycznie odebrała ją jego matka. Nie miał wobec tego możliwości zapoznania się z jej treścią i złożenia odwołania. Powyższy wniosek został podtrzymany pismem z dnia 20 maja 2019 r. (k. 27 akt administracyjnych). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: "organ") decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1, art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, w skrócie: "k.p.a.") oraz art. 140 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu na dzień [...] r. (Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 z późn. zm.), odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podało, że w dniu [...] r. została wydana decyzja o skierowaniu skarżącego na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy, bowiem otrzymał on 26 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Została ona osobiście odebrana przez skarżącego w dniu 26 kwietnia 2010 r. i wobec niewniesienia odwołania stała się ostateczna z dniem 10 maja 2010r. Skarżący nie przystąpił do egzaminu kontrolnego sprawdzającego jego kwalifikacje jako kierowcy. Decyzja z dnia [...] r., którą cofnięto skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami została odebrana przez jego matkę w dniu 1 lipca 2010 r. i nie zostało również od niej wniesione odwołanie. Po analizie obowiązujących w dniu wydania tejże decyzji przepisów, organ nie stwierdził istnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a także innych przesłanek, których wystąpienie prowadziłoby do stwierdzenia nieważności decyzji wskazanych przez skarżącego we wniosku z dnia 1 października 2018 r., uzupełnionym pismem z dnia 20 maja 2019 r. Pismem z dnia 5 sierpnia 2019 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, podtrzymując przy tym już wcześniej przywołaną argumentację. Twierdził, że nie został przeprowadzony zgłoszony przez niego wniosek dowodowy w zakresie ustalenia kto prowadził pojazd i popełnił wykroczenia drogowe, a w konsekwencji komu punkty karne powinny zostać naliczone. Organ decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. W jej uzasadnieniu podał, iż nie doszło do rażącego naruszenia prawa ani też nie stwierdzono zaistnienia innej przesłanki, której wystąpienie prowadziłoby do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która już została rozstrzygnięta kontrolowaną ostateczną decyzją. Decyzja w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami jest decyzją związaną i stąd też nie można stwierdzić, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ wydał rozstrzygnięcie, do którego był zobligowany. Nadto, podstawą wydania tej decyzji był fakt niestawienia się przez skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a nie błędne przypisanie punktów karnych. Natomiast główny zarzut skarżącego sprowadza się właśnie do kwestii weryfikacji tego, kto dopuścił się wykroczenia drogowego. Pismem z dnia 11 listopada 2019 r. skarżący złożył skargę na powyższą decyzję, której zarzucił naruszenie: - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności w postaci przedłożonych zdjęć z fotoradarów, na których ukazane są odpowiednio kobieta oraz młody mężczyzna, potwierdza, że pojazdu nie prowadził skarżący, tym bardziej wobec jego izolacji w tym okresie, co stanowi o rażącym naruszeniu prawa i winno spowodować stwierdzeniem nieważności wydanej decyzji; - art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 136, a także art. 8, art. 10 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niepodjęciu z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci choćby przesłuchania skarżącego, jego żony prowadzącej pojazd czy syna prowadzącego pojazd, którzy zostali uwiecznieni na zdjęciach wykonanych przez urządzenia do kontroli prędkości oraz zweryfikowania faktu nieprzybywania skarżącego w jego miejscu zamieszkania; - art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w sposób niebudzący wątpliwości oraz niewyczerpujące i błędne rozpatrzenie materiału dowodowego, jak również dowolną ocenę materiału dowodowego, a przez to prowadzenie postępowania w sposób nieprowadzący do pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i uznanie, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji, o której stwierdzenie nieważności wnioskował skarżący, choć faktycznie nie odniesiono się do wskazanej argumentacji związanej z nieprowadzeniem przez niego pojazdów mechanicznych i tym samym przekraczaniu prędkości, co byłoby podstawą do nałożenia mandatu karnego i punktów karnych, za których przekroczenie został skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Jednocześnie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji, bądź stwierdzenie nieważności obu tych decyzji, a także zasądzenie kosztów postępowania. Podkreślił, iż organ nie ustalił kto prowadził pojazd w chwili popełnienia wykroczenia drogowego oraz przedstawił tożsame argumenty z przedstawionymi we wniosku o stwierdzenie nieważności oraz we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Pismem z dnia 13 grudnia 2019 r., stanowiącym odpowiedź na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku stwierdzenia określonych naruszeń prawa sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla zaskarżony akt albo stwierdza jego nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.), bądź oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia (art. 151 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty a jedynie ocenia, czy postępowanie przed organami przeprowadzono prawidłowo, oraz czy wydany akt pozostaje w zgodzie z prawem. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyganie sprawy przez sąd następuje bez związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w nich podstawą prawną. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zważywszy na nadzwyczajny charakter postępowania nieważnościowego, którego istotą jest wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej ze względu na to, że jest ona obarczona ciężką wadą o charakterze materialnoprawnym, trzeba wykazać zaistnienie takiej wady, a więc jednej z określonych w art. 156 § 1 k.p.a. W tym przypadku, jak wynika z akt sprawy, zdaniem skarżącego decyzja o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Kluczowe dla oceny legalności zaskarżonej decyzji okoliczności faktyczne sprawy są niesporne. W związku z prawomocną decyzją z dnia [...] r. o skierowaniu skarżącego na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy organ uprawniony decyzją z dnia [...] r. cofnął mu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie dotychczas posiadanych uprawnień. Skarżący nie odwołał się od żadnej z tych decyzji. Poza sporem jest, że skarżący nie sprawdził swoich kwalifikacji, co nakazywała mu decyzja z dnia [...] r. Zgodnie z treścią art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (dalej: "p.r.d.") decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji, w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1. Z treści przepisów p.r.d. wynika, że warunkiem odzyskania cofniętych uprawnień do kierowania pojazdami w sytuacji zaistniałej w przypadku skarżącego jest poddanie się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji (art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b). W świetle tych uregulowań, jak również regulacji zawartej w art. 11 ust. 1 p.r.d., który od spełnienia tych warunków uzależnia uzyskanie prawa jazdy, trzeba stwierdzić, że są to warunki, które muszą być spełnione dla posiadania jakichkolwiek uprawnień do kierowania pojazdami na terytorium RP. Jak już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyżej wskazano decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany, co oznacza że ziszczenie się określonego stanu faktycznego implikuje wymóg wydania przez organ administracyjny orzeczenia o oznaczonej treści, co w kontrolowanej sprawie organy uczyniły. Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wbrew zarzutom skargi ustalenia faktyczne organu, w zakresie okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, są wyczerpujące. Organ prawidłowo wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Wbrew więc zarzutom skargi, zaskarżona decyzja ma oparcie w przepisach prawa materialnego. Skarżący usiłuje zwalczać stanowisko organu wynikające wprost z jasno brzmiącego przepisu prawa materialnego, wskazując na okoliczności faktyczne nie mające żadnego wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, a nadto zarzucając organom naruszenia przepisów postępowania, które doprowadziły do wydania niekorzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia. Zaistnienie powyższych przesłanek powoduje bezwzględny po stronie organu obowiązek cofnięcia uprawnień, tj. z art. 140 ust. 1 pkt. 4 lit. a) p.r.d., tj. wydania decyzji związanej. Przesłanki te w kontrolowanej sprawie zaistniały, co wskazano wyżej. Tymczasem, wobec bezwzględnego obowiązku orzeczenia o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w przypadku niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt. 1 p.r.d., organ rozpatrujący taką sprawę nie dokonuje w toku postępowania odrębnych ustaleń ani co do przyczyn niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji ani - tym bardziej - co do faktycznej liczby punktów konkretnego kierowcy. Brak więc podstaw do uznania, że w toku postepowania zostały naruszone przepisy art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Prawidłowe jest stanowisko organu, że sprawy skierowania na egzamin i sprawa cofnięcia uprawnień stanowią odrębne wobec siebie sprawy administracyjne, rozstrzygane w odrębnych postępowaniach, natomiast organ wydający decyzję o cofnięciu uprawnień nie posiada kompetencji do kontrolowania ilości punktów karnych aktualnie przypisanych kierowcy, czy też weryfikowania przesłanek nieważnościowych polegających na braku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co zdaniem skarżącego wynika z nieuwzględnienia wniosku dowodowego w postaci sprawdzenia kto prowadził pojazd, gdyż nie był to skarżący, ale młodszy mężczyzna. Nie znajdują więc uzasadnienia zarzuty naruszenia prawa materialnego - art. 114 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 140 ust. 1 pkt. 4 lit. a) p.r.d. Z analizy akt administracyjnych dokonanych przez Sąd wynika, że w dniu 28 stycznia 2010 r. skarżący otrzymał zawiadomienie o wszczęciu przez Starostę z urzędu postępowania w sprawie skierowania na kontrolne badania sprawdzenie kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d. (k. 4 akt administracyjnych wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru). W treści tegoż zawiadomienia pouczono skarżącego o konsekwencjach niezgłoszenia się do organu w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Z akt tych wynika nadto, że poinformował organ, iż przebywa w Areszcie Śledczym w C. Otrzymał na wskazany przez siebie adres odpowiedź (pismo z dnia [...] r.). Nie wykonał mimo to zobowiązania organu pomimo przedłużenia terminu do dnia 28 kwietnia 2010 r. Decyzja o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji została wobec braku informacji od skarżącego skierowana na jego adres. Skutkiem tego organ w niniejszej sprawie prawidłowo uznał, że doręczenie decyzji o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji zostało dokonane skutecznie, zatem zaistniał po stronie skarżącego obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Zatem twierdzenia skargi o niemożności zapoznania się z decyzją o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz o skutkach niepoddania się temu sprawdzeniu nie mogły w żadnej mierze okazać się skuteczne. Sąd podkreśla, że realizacja przez organ administracji publicznej obowiązku informowania stron, o którym mowa w art. 9 k.p.a., polega jedynie na ogólnym ukierunkowaniu strony co do przepisów prawa znajdujących w sprawie zastosowanie. Tak odczytaną istotę zasady informowania stron należy podzielić w całej rozciągłości, szczególnie w stanie faktycznym sprawy, w którym niewątpliwie skarżący nie wykonał ostatecznej decyzji o poddaniu się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, co spowodowało ziszczenie się przesłanek do orzeczenia przez organy o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Nie doszło także w sprawie do naruszenia przepisu art. 10 k.p.a. Za ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych należy uznać stanowisko, zgodnie z którym: "Uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2019 r. sygn. akt I OSK 1691/18,dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej: "CBOS"). Skarżący dodatkowo pomimo cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami został skazany za przestępstwo z art. 180 k.k. wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. sygn. [...], który uprawomocnił się w dniu [...] r. (k. 18-19 akt administracyjnych). Zarzuty skargi nie mogły zatem odnieść oczekiwanego rezultatu. Kontrolując natomiast zaskarżoną decyzję stosownie do zakresu kontroli wynikającego z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że nie narusza ona prawa, bowiem organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i nie naruszył reguł wynikających z przepisów k.p.a. Uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a., bowiem organ wskazał i wyjaśnił podstawę prawną decyzji, oraz fakty istotne dla podjęcia rozstrzygnięcia, oraz odniósł się obszernie i prawidłowo do zarzutów, podając z jakich przyczyn stanowisko skarżącego nie mogło zostać uwzględnione. W tym stanie rzeczy, skoro wbrew twierdzeniom skarżącego nie stwierdzono naruszenia prawa, a zwłaszcza naruszenia prawa w stopniu rażącym, Sąd nie podzielił zarzutów podnoszonych w skardze i na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, o czym orzeczono w sentencji.