II SA/Gl 1671/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2025 r. sprawy ze skargi E. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 4 listopada 2024 r. nr SKO.IV/424/822/2024 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją nr [...] z 17 września 2024 r., wydaną na podstawie art. 3 pkt 11, art. 17 ust. 1, art. 30 ust. 1 i 8, art. 32 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323 ze zm.) w związku z art. 63 ust. 11 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 ze zm.) Burmistrz Miasta S. ustalił, że świadczenie pielęgnacyjne pobrane przez E. O. (dalej jako strona lub skarżąca) za okres od 12 stycznia do 30 czerwca 2024 r., w łącznej kwocie 16.867,70 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązał wyżej wymienioną do zwrotu tej kwoty w terminie 7 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu tego aktu wskazano, że przedmiotowe świadczenie zostało przyznane stronie decyzją z 8 marca 2021 r., nr [...] , w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad synem – A. O., na okres od 1 marca 2021 r. bezterminowo, przy czym jego miesięczna kwota począwszy od 1 stycznia 2024 r. wynosiła 2.988 zł. Przedmiotowa decyzja została jednak uchylona późniejszą decyzją z 9 sierpnia 2024 r., nr [...] i nastąpiło to w następstwie ustalenia, że syn skarżącej otrzymał przyznane mu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenie wspierające na okres od 12 stycznia 2024 r. do 31 stycznia 2031 r., którego pierwsza wypłata nastąpiła 9 lipca 2024 r. W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji wywiódł, że od lipca 2024 r. stronie należało wstrzymać wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego, z kolei kwota 16.867,70 zł wypłacona jej z niniejszego tytułu za okres począwszy od 12 stycznia 2024 r. wyczerpuje definicję świadczenia nienależnie pobranego określoną w art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym. Unormowanie to stanowi bowiem, że za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 43 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym uważa się świadczenie wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. Niezadowolona z powyższej decyzji strona złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej dając wyraz swojemu niezadowoleniu z tego rozstrzygnięcia oraz poddając krytyce funkcjonowanie organu pierwszej instancji. Podkreśliła bowiem, że wskazany organ przyznał jej świadczenie pielęgnacyjne dopiero 8 marca 2021 r. bezpodstawnie odmawiając uwzględnienia wcześniejszego wniosku, który składała już w styczniu 2020 r., a do tego zalega wobec niej z należnymi płatnościami, w tym na pokrycie kosztów sprzętu rehabilitacyjnego, wyrobów medycznych i przysługujących dofinansowań oraz nie przekazywał jej potrzebnych informacji dotyczących realizacji prawa do pobierania przyznanych świadczeń. Równocześnie zaznaczyła, że w przypadku jej i syna nie doszło do równoczesnego pobrania świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia wspierającego, gdyż syn otrzymał dwie decyzje ZUS o przyznaniu tego drugiego świadczenia dopiero w lipcu 2024 r., przy czym na mocy jednej z nich przyznano mu je począwszy od lipca 2024 r., zaś drugą - wyrównanie za okres od 12 stycznia 2024 r. (czyli od daty złożenia wniosku do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, który następnie, a mianowicie [...] wydał wobec niego stosowne orzeczenie). W rezultacie, przez cały okres, za który ustalono nienależne pobranie świadczenia pielęgnacyjnego jej syn nie pobierał jeszcze świadczenia wspierającego, a co więcej - żadne z nich nie wiedziało, czy i kiedy to ostatnie świadczenie zostanie mu przyznane. Nadto strona podkreśliła, że wszystkie otrzymane w ramach świadczenia pielęgnacyjnego środki wydatkowała na pokrycie znacznych kosztów, jakie wiążą się z zaspokojeniem potrzeb niepełnosprawnego syna. Wywiodła również, że nie jest w stanie zwrócić kwoty tego świadczenia i nie może tego uczynić - jak miała to sugerować pracownica organu pierwszej instancji - z wykorzystaniem środków przyznanych przez ZUS w ramach wyrównania świadczenia wspierającego za okres od 12 stycznia 2024 r., gdyż są to środki uzyskiwane nie przez nią, lecz przez syna i przeznaczone na sfinansowanie jego niezbędnych potrzeb. Decyzją z 4 listopada 2024 r., nr SKO.IV/424/822/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej utrzymało w mocy rozstrzygnięcie stanowiące przedmiot odwołania. W uzasadnieniu tej decyzji podkreślono, że począwszy od 1 stycznia 2024 r. obowiązują nowe zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, które wprowadziła ustawa z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Jakkolwiek przy tym art. 63 ust. 1-4 tej ustawy przewidują zachowanie prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach przez osoby, którym zostało ono przyznane przed wejściem w życie tego aktu, to jednak stosownie do treści ust. 6 powyższego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym, nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego. Równocześnie, w świetle ust. 11 rzeczonego unormowania, za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym, uważa się środki wypłacone w tych ramach za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. Zgodnie natomiast z brzmieniem ust. 7 tego przepisu, w przypadku gdy osoba wymagająca opieki lub osoba uprawniona do jej reprezentowania złożyły wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego, postępowanie z wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zawiesza się do czasu rozstrzygnięcia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego. W tym kontekście Kolegium podzieliło ustalenia organu pierwszej instancji co do tego, że świadczenie pielęgnacyjne wypłacone skarżącej za okres od 12 stycznia do 30 czerwca 2024 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym, gdyż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza jednoznacznie, że za ten sam okres przyznano pozostającemu pod jej opieką synowi świadczenie wspierające. Pozostaje natomiast bez znaczenia, że oba te świadczenia nie były wypłacane jednocześnie. Niezadowolona z powyższej decyzji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się uchylenia tego aktu i przekazania sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie: art. 63 ust. 9 ustawy o świadczeniu wspierającym, poprzez jego niezastosowanie, to jest brak zawieszenia wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 12 stycznia 2024 r., czego skutkiem było powstanie znacznego zadłużenia w ramach wypłaconego za ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, które zostało w całości wydatkowane na potrzeby jej syna; art. 63 ust. 11 powołanej ustawy, poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy nie sposób uznać wypłaconego świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane, skoro zostało ono jej dobrowolnie wypłacone przez organ pierwszej instancji mimo obowiązku zawieszenia wypłaty z dniem 12 stycznia 2024 r., a także art. 411 pkt 1 Kodeksu cywilnego, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji nie może żądać zwrotu spornego świadczenia, gdyż wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany a spełnienie świadczenia czyniło zadość zasadom współżycia społecznego, skoro świadczenie pielęgnacyjne pozwalało normalnie funkcjonować jej i synowi w okresie od stycznia do czerwca 2024 r. Nadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a to: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na braku wyjaśnienia wszystkich stawianych przez nią zarzutów, nie podjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a tym samym zgromadzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący oraz dowolną ocenę tego materiału. W uzasadnieniu strona wskazała na krzywdzący charakter podjętego w sprawie rozstrzygnięcia podnosząc, że jego skutkiem będzie to, że pobierane aktualnie przez jej syna świadczenie wspierające zamiast na jego potrzeby będzie przeznaczane na spłatę zadłużenia z tytułu nienależnie pobranego świadczenia i doprowadzi do braku możliwości zapewnienia mu minimum egzystencji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej wniosło o jej oddalenie i powtarzając argumentację z uzasadnienia swojej decyzji stwierdziło, że nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 § 1 powołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się tu względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie podlega uwzględnieniu. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) wykazała bowiem, że kwestionowany przez skarżącą akt odpowiada wymogom prawa. Mocą zaskarżonej decyzji ustalono, że świadczenie pielęgnacyjne pobrane przez skarżącą w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem, za okres od 12 stycznia do 30 czerwca 2024 r., w łącznej kwocie 16.867,70 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 63 ust. 11 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Dokonując kontroli legalności tego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności przyjdzie wyjaśnić, że na mocy wspomnianej ustawy, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2024 r. do polskiego systemu prawnego wprowadzona została nowa forma wsparcia w postaci świadczenie wspierającego, którego celem jest udzielenie osobom niepełnosprawnym pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem ich szczególnych potrzeb życiowych (art. 3 ust. 1 tej ustawy). W świetle art. 3 ust. 2 cytowanej ustawy, przedmiotowe świadczenie przysługuje osobie w wieku od ukończenia 18 roku życia posiadającej decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, o której mowa w art. 6b3 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w której potrzebę wsparcia określono na poziomie od 70 do 100 punktów w skali potrzeby wsparcia, o której mowa w art. 4b ust. 1 tejże ustawy. Stosownie przy tym do treści wspomnianego art. 6b3 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia wydaje wojewódzki zespół o spraw orzekania o niepełnosprawności na wniosek osoby niepełnosprawnej albo na wniosek podmiotu, o którym mowa w art. 6b ust. 1 i 2 tej regulacji (przedstawiciel ustawowy lub jedna z wymienionych tam instytucji). Zgodnie z art. 65 ust. 1-3 ustawy o świadczeniu wspierającym, wnioski o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia składa się od dnia 1 stycznia 2024 r., zaś decyzje te wydaje się od dnia 1 stycznia 2024 r., przy czym w decyzjach wydanych w wyniku rozpatrzenia wniosków złożonych w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r., poziom potrzeby wsparcia ustala się od dnia złożenia wniosku. Z mocy art. 9 ust. 1-3 ustawy o świadczeniu wspierającym, ustalenie prawa do świadczenia wspierającego oraz jego wypłata następują na wniosek osoby, o której mowa w art. 3 ust. 2, lub osoby upoważnionej do jej reprezentowania, przy czym wniosek ten składa się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie wcześniej niż w miesiącu, w którym decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się ostateczna. Stosownie do treści art. 13 powołanej regulacji, przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wspierającego nie wymaga wydania decyzji (ust. 1) natomiast forma decyzji jest wymagana w sprawach odmowy przyznania, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wspierającego oraz nienależnie pobranego świadczenia wspierającego (ust. 4). Świadczenie wspierające zastąpiło więc istniejące w dotychczasowym kształcie świadczenie pielęgnacyjne w odniesieniu, w jakim adresowane było uprzednio do opiekunów osób dorosłych i w odróżnieniu do tego ostatniego, jego adresatem nie jest opiekun lecz sama osoba pełnoletnia, która wymaga opieki. W rozdziale 7 ustawy o świadczeniu wspierającym zawarto przy tym normy intertemporalne regulujące zasady pobierania obu powyższych świadczeń w okresie przejściowym, a wśród nich art. 63 ust. 1-2 określające, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe, zaś osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy z 7 lipca 2023 r., albo od dnia wejścia w życie tej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z koncepcją przyjętą przez ustawodawcę, brak jest możliwości równoczesnej realizacji uprawnień do pobieranego na dotychczasowych zasadach świadczenia pielęgnacyjnego oraz do wprowadzonego z dniem 1 stycznia 2024 r. świadczenia wspierającego. Zasada konkurencyjności powyższych świadczeń została jasno sformułowana w art. 63 ust. 6 ustawy o świadczeniu wspierającym, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie oświadczeniach rodzinnych w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w jej art. 51, nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego. Z powyższą regułą w pełni koresponduje norma zawarta w art. 63 ust. 9 ustawy o świadczeniu wspierającym stanowiąca, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego (a także specjalnego zasiłku opiekuńczego, zasiłku dla opiekuna), o których mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym, podlega wstrzymaniu, jeżeli osoba wymagająca opieki lub osoba uprawniona do jej reprezentowania złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego. W tym miejscu przyjdzie podnieść, że chybiony jest zarzut skarżącej, jakoby organ pierwszej instancji obowiązany był do wstrzymania wypłaty pobieranego przez nią świadczenia pielęgnacyjnego już od 12 stycznia 2024 r. Jakkolwiek jej syn bezspornie uzyskał prawo do świadczenia wspierającego z wyrównaniem począwszy od tego właśnie dnia, to jednak, jak wskazał wspomniany organ (a co znajduje potwierdzenie w dołączonym do akt administracyjnych wydruku z weryfikacji systemowej - karta nr 18), złożył on dwa wnioski o to ostatnie świadczenie czyniąc to odpowiednio 28 czerwca 2024 r., a następnie 25 lipca 2024 r. (jak nadmieniono wyżej, wniosek taki może zostać złożony do ZUS dopiero po wydaniu przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności ostatecznej decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, co w niniejszej sprawie nastąpiło - jak wywodziła strona - 25 maja 2024 r.). W pierwszym z przedmiotowych wniosków syn strony wystąpił o przyznanie świadczenia począwszy od lipca 2024 r., zaś w drugim zażądał jego wyrównania za okres począwszy od 12 stycznia 2024 r. (patrz: wywody skarżącej zawarte w odwołaniu). Skoro zatem powołany przepis umożliwia wstrzymanie wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi dopiero z chwilą złożenia przez podopiecznego wniosku o przyznanie świadczenia wspierającego, to należy uznać, że organ pierwszej instancji prawidłowo dokonał tego począwszy od lipca 2024 r. natomiast nie mógł uczynić tego wcześniej. Na marginesie należy zauważyć, że z przedłożonych akt administracyjnych, jak również pism skarżącej nie wynika, aby informowała ona organ pierwszej instancji o podejmowanych działaniach. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym, który stanowi emanację zasady konkurencyjności wykluczającej równoczesne pobieranie obu powyższych świadczeń, gdyż kwalifikuje świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za ten sam okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające, jako świadczenie nienależnie pobrane. Z akt niniejszej sprawy wynika, że mocą decyzji Burmistrza Miasta S. z 8 marca 2021 r. skarżącej przyznano świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad synem na okres od 1 marca 2021 r. bezterminowo i jest bezsporne, że wypłacono jej to świadczenie za okres aż do czerwca 2024 r. Dla rozpoznawanej sprawy nie mają znaczenia zarzuty podnoszone przez skarżącą co do działań organu pierwszej instancji w okresie poprzedzającym przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad synem. Z tego też powodu muszą być one pominięte. Poza sporem pozostaje również, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał jej podopiecznemu świadczenie wspierające na okres od 12 stycznia 2024 r. do 31 stycznia 2031 r. (patrz: zalegająca w aktach administracyjnych informacja ZUS z 1 sierpnia 2024 r.). Nie budzi więc wątpliwości Sądu, że strona pobrała świadczenie pielęgnacyjne w okresie, za który jej syn otrzymał świadczenie wspierające (zostało ono wypłacone), a w rezultacie, że świadczenie pielęgnacyjne przyznawane skarżącej trafnie zostało uznane przez orzekające w sprawie organy za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że ZUS przyznał synowi skarżącej świadczenie wspierające począwszy od 12 stycznia 2024 r. będąc do tego zobowiązanym na podstawie art. 26 ust. 2 powołanej ustawy albowiem przedmiotowe unormowanie określa, że choć prawo do świadczenia wspierającego ustala się co do zasady od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, to jednak jeżeli wniosek taki zostanie złożony w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, wówczas prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. W rozpoznanej sprawie jest poza sporem, że wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia u syna strony został złożony 12 stycznia 2024 r. (w treści odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej skarżąca potwierdziła fakt złożenia go w styczniu 2024 r.) i dlatego świadczenie wspierające zostało mu przyznane na okres rozpoczynający się od tej daty. Wbrew twierdzeniom strony nie ma przy tym znaczenia, że świadczenie to nie było wypłacane równolegle, czyli w tym samym czasie z pobieranym przez nią świadczeniem pielęgnacyjnym. W świetle art. 63 ust. 11 ustawy z 7 lipca 2023 r. decydującą rolę odgrywa bowiem nie to w jakim okresie nastąpiła fizyczna wypłata świadczenia wspierającego lecz to, że zostało ono przyznane i wypłacone jej synowi za ten sam okres, w którym pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem nad nim opieki. W tym kontekście nie mogły odnieść skutku zarzuty skargi oparte na argumentacji o bezzasadnym stwierdzeniu nienależnego pobrania spornego świadczenia z uwagi na fakt, że strona pobierała je w dobrej wierze nie będąc świadomą zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym. Sąd dostrzega, że w dotychczasowym orzecznictwie ukształtowanym na tle przepisów ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych położono nacisk na rozróżnienie pomiędzy zwrotem "świadczenie nienależne", które jest pojęciem obiektywnym od "świadczenia nienależnie pobranego" czyli wypłaconego osobie, której można przypisać określone cechy dotyczące świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Należy jednak zauważyć, że powołany przepis formułuje definicję nienależną i odrębną od analogicznej definicji zawartej we wspomnianej ustawie z 28 listopada 2003 r. (art. 30 ust. 2) i w przeciwieństwie do niej nie nawiązuje do elementu subiektywnego, czyli do stanu świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenie wychowawcze, że świadczenie nie powinno zostać przyznane albo, że zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do tego świadczenia. Zdaniem składu orzekającego, nie bierze się tu więc pod uwagę świadomości strony, co do istnienia przesłanek ustawowych, ani nie ocenia się skutków braku pouczenia o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego (analogiczna sytuacja występuje na gruncie unormowań ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w odniesieniu do której w piśmiennictwie sformułowano podobny pogląd - vide: Komentarz do ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wyd. II, red. J. Blicharz, J. Glumińska-Pawlic i L. Zacharko, publ. System Informacji Prawnej LEX). Należy zatem opowiedzieć się na stanowiskiem, że na definicję nienależnie pobranego świadczenia określoną w art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym składa się wyłącznie element obiektywny w postaci pobrania przez opiekuna świadczenia pielęgnacyjnego w tym samym okresie, za który jego podopieczny otrzymał świadczenie wspierające, z kolei element subiektywny, czyli stan świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne pozostaje zasadniczo bez znaczenia. Po drugie, nawet gdyby przyjąć, że wspomniany element subiektywny ma w niniejszym zakresie znaczenie, stwierdzić przyjdzie, że okoliczności sprawy nie wskazują, aby skarżąca pobierając sporne świadczenie pielęgnacyjne działała całkowicie w dobrej wierze, to jest nie mając świadomości o tym, że może je pobrać nienależnie. Wymaga bowiem podkreślenia, że już 30 sierpnia 2023 r. - co potwierdziła własnoręcznym podpisem - została jasno i wyraźnie pouczona w trybie art. 63 ust. 16 ustawy o świadczeniu wspierającym o zmianie w zasadach dotyczących uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego. Przedmiotowe pouczenie sformułowane zostało w sposób wyczerpujący w piśmie z 29 sierpnia 2023 r., gdzie zawarto między innymi jednoznaczną informację, że "za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne (...) uważa się świadczenie wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające". W rezultacie miała ona świadomość, że świadczenie pielęgnacyjne, które wypłacano jej na przestrzeni roku 2024 r. może - w przypadku przyznania jej synowi świadczenia wspierającego, a tym samym wystąpienia przesłanki wskazanej w art. 63 ust. 11 ustawy z 7 lipca 2023 r. - zostać zakwalifikowane jako nienależnie pobrane. Co więcej, z jej wywodów nie wynika, aby pobierając sporne świadczenie do czerwca 2024 r. nie miała wiedzy o tym, że jej syn podjął równolegle działania zmierzające do uzyskania świadczenia wspierającego już w styczniu tegoż roku. Przeciwnie, w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej podniosła, że dokumenty (z kontekstu wynika, że chodzi tu o wniosek do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia) zostały złożone już w styczniu 2024 r., przy czym użyła tu osoby pierwszej posługując się zwrotem "dokumenty złożyłam w styczniu 2024 r.", co wskazuje, że aktywnie współdziałała z synem w tym zakresie. Sąd ma w polu widzenia akcentowany przez stronę zarzut dotyczący długiego okresu oczekiwania na decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w przedmiocie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia i związanego z tym ryzyka zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku pokrycia się okresów pobierania tego świadczenia oraz przyznanego "z mocą wsteczną" prawa do świadczenia wspierającego, jednak argumentacja ta nie mogła odnieść skutku, jako że wspomniana okoliczność pozostaje bez wpływu na obiektywny fakt zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym obligującej organ administracyjny do wydania w takiej sytuacji decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. Równocześnie wypada podnieść, że jak trafnie dostrzeżono w wyroku WSA w Białymstoku z 13 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 796/24 (publ. Lex nr 3850885), przy wypełnianiu elektronicznego wniosku o świadczenie wspierające jest możliwość wyboru daty przyznania tego świadczenia. Celem uniknięcia nienależnego pobrania świadczenia przez opiekuna, podopieczny może więc zdecydować, aby świadczenie wspierające było przyznane dopiero począwszy od miesiąca, w którym składa wniosek o jego przyznanie, dzięki czemu nie otrzymałby wyrównania za wcześniejszy okres, w którym jego opiekun pobierał świadczenie pielęgnacyjne. W niniejszej sprawie syn skarżącej wystąpił jednak o takie wyrównanie składając dwa wnioski do ZUS, w tym jeden dotyczący właśnie przedmiotowego wyrównania. Przedmiotową okoliczność potwierdziła sama skarżąca w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, a to oznacza, że miała świadomość tego faktu, a skoro otrzymała wcześniej pouczenie zawarte w powołanym piśmie z 29 sierpnia 2023 r., musiała mieć w polu widzenia także ryzyko, że w przypadku uwzględnienia wspomnianego wniosku syna, pobierane przez nią świadczenie pielęgnacyjne zostanie zakwalifikowane jako nienależnie pobrane. Chybiony jest również podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 411 Kodeksu Cywilnego poprzez jego niezastosowanie. Wymaga bowiem podkreślenia, że pojęcia "świadczenie nienależnie pobrane" funkcjonujące na gruncie ustaw: o pomocy społecznej, o świadczeniach rodzinnych czy - jak ma to miejsce w rozpoznanej sprawie - ustawy o świadczeniu wspierającym, jest instytucją odrębną od uregulowań przyjętych w Kodeksie Cywilnym. Dlatego też akcentowane przez stronę argumenty odwołujące się do skonsumowania świadczenia w dobrej wierze oraz braku wzbogacenia mogą być oceniane jedynie pod kątem zastosowania ulg przewidzianych w art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w związku z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym) i to na zasadzie uznania administracyjnego, a nie w oparciu o przepisy art. 409 i art. 411 wskazanego Kodeksu (por. wyroki WSA: w Łodzi z 14 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 346/10, publ. Lex nr 674663 oraz w Poznaniu z 4 marca 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 455/08, publ. Lex nr 533533). W konkluzji przeprowadzonych rozważań przyjdzie zauważyć, że argumentacja skarżącej co do okoliczności związanych z zaspokajaniem potrzeb bytowych w okresie oczekiwania na przyznanie świadczenia wspierającego i zawieszenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego może być podnoszona w ramach odrębnego postępowania administracyjnego, zmierzającego do rozpoznania jej ewentualnego wniosku o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, czy też jego rozłożenie na raty czy też odroczenie terminu spłaty. Uwzględnienie takiego wniosku warunkowane jest występowaniem szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdza, że kwestionowany przez skarżącą akt nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego wzruszenie i został poprzedzony prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, w toku którego trafnie zastosowano normy prawa materialnego oraz spełniono wymogi wynikające z zasad procesowych wyrażonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Dlatego działając na podstawie art. 132 oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o oddaleniu skargi.