II SA/Gl 168/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Protokolant Barbara Urban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie sprostowania aktu urodzenia oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. C. S. zwrócił się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w B. o sprostowanie aktu urodzenia swojej siostry A. P., poprzez wpisanie w akcie w miejsce nazwiska rodowego "S." nazwiska "S." oraz zmianę imienia matki z "M." na M.". W uzasadnieniu podał, że sprostowanie to jest mu niezbędne dla przeprowadzenia postępowania spadkowego po zmarłych rodzicach, którego siostra jest uczestniczką. Organ wezwał wnioskodawcę do dostarczenia oryginału odpisu zupełnego aktu małżeństwa rodziców S. i M. S. i zawiadomił o wszczęciu postępowania A. P. W odpowiedzi na zawiadomienie A. P. podała, że nie upoważniała swego brata do złożenia takiego wniosku i sprzeciwia się dokonywaniu jakichkolwiek zmian w jej akcie urodzenia, nazwiskiem rodowym S. posługuje się od [...] lat i nie widzi podstaw do jego zmiany. Swoje stanowisko strona podtrzymała w trakcie osobistej wizyty u Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w B. w dniu [...]r. Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu zupełnego aktu małżeństwa nr [...] sporządzonego w K. dnia [...]r. wynika, że związek małżeński zawarli S. S. i M. G., nazwisko noszone przez małżonków oraz dzieci miało brzmieć "S.". Z odpisu zupełnego aktu urodzenia nr [...] sporządzonego w B. w dniu [...]r. wynika natomiast, że A. G. zgłosiła fakt urodzenia dziecka o imionach A. A., noszącego nazwisko S., którego rodzicami byli S. S. i M. S. Decyzją z dnia [...]r. nr USC Nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w B. odmówił sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w akcie urodzenia A. P. nr [...] z dnia [...]r. Jako podstawę prawna rozstrzygnięcia podano art. 28 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2000 r., nr 098, poz. 1017 ze zm.). W uzasadnieniu natomiast wskazano, że w aktach stanu cywilnego nie można wprowadzać żadnych zmian, można jedynie sprostować oczywisty błąd pisarski. Sprostowanie nie może jedna nastąpić wbrew osoby bezpośrednio zainteresowanej a wnioskodawca nie wykazał swego interesu prawnego w ubieganiu się o zmianę w akcie urodzenia siostry jej nazwiska rodowego i imienia matki. W odwołaniu od decyzji C. S. zawnioskował o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Swój interes prawny uzasadnił faktem, że wobec rozbieżności w danych dotyczących jego osoby i siostry, sąd prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku nie może potwierdzić, że A. P. jest jego siostrą i w konsekwencji nie może załatwić wniosku. Sprostowanie aktu urodzenia będzie podstawą do sprostowania aktu małżeństwa A. P., co posłuży do ustalenia, że jest ona siostrą wnioskodawcy. Akta stanu cywilnego powinny zawierać dane wymagane przez prawo. Błędne wpisanie nazwiska dziecka do aktu urodzenia, sporządzanego w oparciu o akt małżeństwa rodziców jest oczywistym błędem pisarskim i winno ulec sprostowaniu, także z urzędu. Kierownik Urzędu, po powzięciu wiadomości o nieprawidłowo sporządzonym akcie, winien z urzędu wszcząć postępowanie w sprawie oczywistej omyłki i doprowadzić do zmiany aktu, niezależnie od woli osoby, której akt dotyczy. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w całości i umorzył postępowanie organu I instancji. Jako podstawę prawną podał przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 8 ust. 4 i art. 28 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. W uzasadnieniu wyjaśniono, że postępowanie zostało przez organ I instancji wszczęte na podstawie wniosku osoby, która nie posiada legitymacji w sprawie. Wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego, w oparciu o który wnioskował o dokonanie zmiany. Z postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...]r. sygn. [...], zawieszającego postępowanie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, nie wynika, aby sąd zobowiązał wnioskodawcę do sprostowania aktu urodzenia siostry. Co do dopuszczalności wszczęcia postępowania z urzędu, Wojewoda stanął na stanowisku, że jeśli ustawa nie wypowiada się co do dopuszczalnego sposobu wszczęcia danego postępowania, należy posłużyć się zasadą, że jeśli przedmiotem postępowania administracyjnego jest określenie ciążących na jednostce obowiązków, ograniczenie lub cofnięcie uprawnień, wszczęcie postępowania następuje z urzędu. Natomiast gdy chodzi o ustalenie sytuacji prawnej jednostki w zakresie jej uprawnień, to jednostka rozporządza swoim prawem i wszczęcie postępowania może nastąpić na jej wniosek. Wobec sprzeciwu A. P. w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 61 § 2 k.p.a. Postępowanie prowadzone przez organ I instancji było zatem bezprzedmiotowe, albowiem wnioskodawca nie posiada w sprawie interesu prawnego a tym samym nie jest jego stroną. W skardze do sądu administracyjnego C. S. zarzucił wydanie decyzji Wojewody [...] z naruszenie art. 28 i 77 § 1 k.p.a. Podniósł, że organ odwoławczy nie rozpatrzył całego materiału sprawy. Bez wykazania, że A. P. jest jego siostrą nie jest możliwe załatwienie wniosku o stwierdzenie nabycia praw do spadku. Z tego względu ma uzasadniony interes w sprostowaniu aktów stanu cywilnego dotyczących siostry. Podstawą prawną jego interesu prawnego są przepisy art. 931 k.c., 1025 k.c. i 232 k.p.c. Przepisy te z jednej strony uprawniają go do przeprowadzenia postępowania w sprawie nabycia praw do spadku a z drugiej zobowiązują do wykazania, że A. P. jest spadkobiercą ustawowym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestniczka postępowania A. P. w piśmie procesowym z dnia [...]r. zwróciła się o oddalenie skargi i podkreśliła, że nie zgadza się na żadne zmiany dotyczące wpisów ujawnionych w aktach stanu cywilnego, dotyczących jej osoby a brzmienie nazwiska rodowego w przypadku różnych osób należących do rodzinny jest odmienne i brak jest danych, jak w istocie winno ono brzmieć. W piśmie procesowym z dnia [...]r. skarżący zanegował twierdzenia uczestniczki i wyraził przekonanie, że nie jest ona zainteresowana przeprowadzeniem postępowania spadkowego, albowiem prawdopodobnie wraz z druga siostrą dokonała już podziału spadku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Kwestie związane z dokumentowaniem stanu cywilnego osoby i sporządzania aktów stanu cywilnego regulują przepisy ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004 r., nr 161, poz. 1688 ze zm.). Stan cywilny osoby stwierdza się na podstawie aktów sporządzonych w księgach stanu cywilnego (art. 3 ustawy). Akty te stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym (art. 4 ustawy). Konsekwencją takiego statusu aktu stanu cywilnego jest ograniczenie zawarte w art. 28 ustawy, zgodnie z którym w akcie prawnym nie można dokonywać żadnych zmian, chyba że ustawa stanowi inaczej. Można jedynie sprostować oczywisty błąd pisarski. Organ I instancji zakwalifikował żądanie skarżącego jako wniosek o sprostowanie oczywistego błędu pisarskiego. Stanowiska takiego nie można zaakceptować. Nie jest błędem pisarskim odmienne brzmienie imienia matki w akcie urodzenia dziecka, nie jest nim także różnica w zapisie nazwiska, skutkująca odmiennym jego brzmieniem. W akcie urodzenia A. P. nie ma różnicy między nazwiskiem rodowym dziecka i nazwiskami rodziców (w obu przypadkach brzmi ono "S."). Nie ma też takiej różnicy w akcie małżeństwa A. P. W każdym z tych aktów, dokumentujących stan cywilny A. P., zarówno jej nazwisko rodowe, jak i nazwisk rodziców brzmi "S." a nie "S.". W tej sytuacji nie można uznać, że przedmiotem postępowania mogło być sprostowanie oczywistego błędu pisarskiego. W razie błędnego lub nieścisłego zredagowania akt stanu cywilnego, na podstawie art. 31 ustawy, podlega sprostowaniu (co jest instytucją odmienną od sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w akcie). O sprostowaniu takim orzeka jednak sąd powszechny w postępowaniu nieprocesowym, na wniosek osoby zainteresowanej, prokuratora lub urzędnika stanu cywilnego. Postępowanie w tym przedmiocie nie może być prowadzone przez kierownika rzędu stanu cywilnego i w przypadku jego wszczęcia podlega umorzeniu. Wobec powyższego jako prawidłowe należy ocenić rozstrzygnięcie organu odwoławczego, uchylające decyzję o odmowie sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w akcie urodzenia A. P. i orzekające o umorzeniu postępowania przed organem I instancji. Rozważenie kwestii legitymacji prawnej skarżącego do uruchomienia postępowania w sprawie sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w akcie stanu cywilnego siostry wobec powyższego traci na znaczeniu, postępowanie podlegało bowiem umorzeniu ze wskazanych względów. Niezależnie jednak można wskazać, że stanowisko organów w kwestii interesu prawnego skarżącego w ewentualnym postępowaniu o sprostowaniu oczywistego błędu pisarskiego budzi wątpliwości. Wskazać należy, że skarżący wskazywał na prowadzone postępowanie dotyczące stwierdzenia nabycia praw do spadku. Nabycie spadku następuje z mocy prawa z chwilą śmierci spadkodawcy i w przypadku dziedziczenia ustawowego dotyczy określonego kręgu osób. Wykazanie pokrewieństwa osób należących do kręgu spadkobierców ustawowych uzasadnia interes prawny jednego z nich w żądaniu sprostowania oczywistej omyłki w akcie dotyczącym innego spadkobiercy. Sprostowanie takie nie modyfikuje wszak stanu cywilnego innej osoby, nie zmienia treści aktu stanu cywilnego, nie ingeruje w zakres jej uprawnień i obowiązków. Złożony wniosek nie dotyczył jednak w istocie sprostowania błędu lecz żądania sprostowania aktu, czyli modyfikacji danych dotyczących stanu cywilnego innej osoby. Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.