II SA/Gl 1680/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2025 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości P. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 18 października 2024 r. nr SKO.OŚ/41.9/645/2024/15418/RN w przedmiocie odpadów oddala skargę. P. Sp. z o.o. (obecnie w upadłości) we W., zwana dalej jako skarżąca, zleciła M. i L. i L. L., wspólnikom spółki cywilnej M., przewóz odpadów o łącznej masie 41,88 Mg o kodzie 19 12 12, stanowiących mieszaninę folii, gumy, papieru i tworzyw sztucznych - do firmy W. Sp. j. [...] z siedzibą w B. (obecnie: W1. Sp.j.), dalej zwanej uczestnikiem postępowania. W dniu 3 sierpnia 2023 r., o godz. 7:05 na teren zakładu uczestnika postępowania wjechał ciągnik z naczepą (nr rej. [...]). Odpady nie zostały wyładowane, a o godz. 7:26 transport podjechał pod stojącą na placu koparkę. Po ściągnięciu plandeki na naczepie widoczne były odpady tworzyw sztucznych, które następnie przysypane zostały warstwą ziemi. Według karty przekazania odpadów (KPO) o godz. 7:27 M. W. potwierdził przyjęcie odpadu, a o godz. 7:46 została wygenerowana nowa KPO na transport odpadów o kodzie 17 05 04 (gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03), do T. - zwałowisko S. O godz. 7:49 pojazd wyjechał z terenu zakładu. W tym samym dniu, o godz. 7:50 nastąpił wjazd na teren zakładu uczestnika postępowania kolejnego ciągnika (nr rej. [...]). Również i w tym przypadku odpady nie zostały wyładowane na terenie uczestnika postępowania i postąpiono z nimi identycznie jak wyżej opisano. W trakcie realizacji zlecenia transportowego, w związku z naruszeniem szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, doszło do zatrzymania wymienionych pojazdów. W toku postępowania M. W. oświadczył, że odpady pochodzące od skarżącej nie spełniały oczekiwań ze względu na nieprzyjemny zapach. Potwierdził, że zlecił wygenerowanie KPO na kod 17 05 04, oraz przysypanie odpadów warstwą ziemi odpadowej, w celu zabezpieczenia przed rozwiewaniem. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 24 listopada 2023 r. zobowiązał P. Sp. z o.o., jako posiadacza odpadów, do ich zagospodarowania na własny koszt. W wyniku rozpoznania odwołania strony skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, decyzją z dnia 29 marca 2024 r. uchyliło powyższą decyzję i przekazało organowi I instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na konieczność ustalenia posiadacza odpadów w kontekście, czy uczestnik postępowania mógł przyjąć odpady. Prowadząc ponownie postępowanie, organ I instancji zwrócił się do Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, Marszałka Województwa Śląskiego oraz Prokuratury Rejonowej w B. o uzupełnienie dokumentacji dowodowej. Następnie decyzją z dnia 30 lipca 2024 r., działając na podstawie art. 24b ust. 2, 3 i 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1587), zwanej dalej u.o.o., zobowiązał stronę skarżącą, będącą posiadaczem odpadów, do zagospodarowania na własny koszt odpadów o kodzie 19 12 12 (inne odpady, w tym zmieszane substancje i przedmioty, z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11), o szacunkowej masie około 41,88 Mg, znajdujących się na zatrzymanych naczepach o wskazanych numerach rejestracyjnych, skierowanych na parking przy ul. [...] w K. W uzasadnieniu organ podał, że uczestnik postepowania nie był uprawniony do przyjęcia odpadów z uwagi na brak uprawnień do gospodarowania przedmiotowymi odpadami. Wyjaśnił również, że kluczowym aspektem postępowania było ustalenie posiadacza odpadów odpowiedzialnego za ich zagospodarowanie na własny koszt. KPO, w oparciu o które realizowano przedmiotowe transporty nie dotyczyły przewożonego ładunku, w związku z czym transport odbywał się bez właściwych dokumentów przewozowych, jak również do nieuprawnionego podmiotu. W oparciu o art. 24b ust. 1 u.o.o. stwierdził, że M. s.c. nie została uznana za posiadacza odpadów. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ zauważył, że w sytuacji gdy posiadacz odpadów przekazał odpady podmiotowi niespełniającemu wymogów ustawowych, to wciąż pozostaje on odpowiedzialny za gospodarowanie tymi odpadami. W ocenie organu, wytwórcą odpadów o kodzie 19 12 12 (w ich pierwotnej formie) jest strona skarżąca, a odpadów o kodzie 17 05 04 uczestnik postępowania. Wywiódł, że odpady jednak zostały zmieszane w sposób, który uniemożliwia ich rozdzielenie i organ nie ma wobec tego możliwości przypisania poszczególnych rodzajów odpadów oraz ich ilości do poszczególnych posiadaczy. Fakt zmieszania odpadów powoduje brak możliwości jasnego sformułowania obowiązku, który byłby jednoznaczny dla każdego adresata decyzji i który organ byłby w stanie wyegzekwować. Powołał się również na pismo ŚWIOŚ z dnia 28 sierpnia 2023 r., zgodnie z którym odpady zgromadzone na przedmiotowych pojazdach powinny zostać w całości zaklasyfikowane jako odpady o kodzie 19 12 12, co potwierdza, iż ich rozdzielanie jest nieuzasadnione i technicznie utrudnione. Z kolei fakt nierozładowania odpadów z pojazdów na terenie uczestnika postępowania świadczy o nieprzejęciu ich przez ten podmiot w posiadanie. W wyniku rozpoznania odwołania strony skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy obszernie przedstawił stan faktyczny sprawy oraz podstawy prawne wydanej decyzji, stwierdzając, że organ I instancji przeprowadził postępowanie prawidłowo. Podkreślił, że w jego toku doszło do ogłoszenia upadłości strony skarżącej i tym samym zasadnym było uznanie syndyka za stronę postępowania. Kolegium wskazało również, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie jednoznacznie wynika, iż posiadaczem przedmiotowych odpadów była i jest nadal strona skarżąca, a uczestnik postępowania nie mógł gospodarować tymi odpadami. Wobec tego skarżąca nie została zwolniona z odpowiedzialności za zagospodarowanie tych odpadów i nie nastąpiło przejęcie odpowiedzialności za ich gospodarowanie przez innego posiadacza odpadów w trybie art. 27 ust. 2 u.o.o., ze skutkiem określonym w ust. 3. Organ zauważył również, że w świetle akt sprawy nie można uznać, aby uczestnik postępowania zamierzał przyjąć odpady pochodzące od strony skarżącej. Podkreślił, że odpady nie zostały rozładowane na terenie uczestnika postępowania ani w inny sposób fizycznie przejęte. Nastąpiło jedynie przysypanie tych odpadów cienką warstwą ziemi i skierowane ich dalej, na podstawie nowych KPO. W ocenie Kolegium zachowanie uczestnika postępowania w żaden sposób nie świadczy o chęci czy też zamiarze przyjęcia odpadów pochodzących od strony skarżącej, lecz o ich zamaskowaniu w celu przeprowadzenia niezgodnego z prawem procederu. Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu I instancji, że przykrycie przez uczestnika postępowania odpadów cienką warstwą odpadów o kodzie 17 05 04, co prawda doprowadziło do zmieszania tych dwóch rodzajów odpadów, przy czym, w świetle stanowiska ŚWIOŚ zgłoszonego w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, odpady znajdujące się na zatrzymanych i pojazdach są wymieszane, a zatem całość odpadów należy zaklasyfikować pod kodem 19 12 12 (inne odpady - w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11. Nie doszło zatem do zmiany charakteru tych odpadów ani ich istotnego składu, gdyż ilość odpadów o kodzie 17 05 04 była niewielka i jest dla odpadów o kodzie 19 12 12 oraz środowiska obojętna, a zatem nie można uznać by uczestnik postępowania był wytwórcą tak zmieszanych odpadów, których zdecydowana większość pochodzi od strony skarżącej. W odniesieniu do zarzutów odwołania organ odwoławczy podał, że strona skarżąca niewątpliwie w świetle powyższych wywodów jest posiadaczem przedmiotowych odpadów. Nadto, nie doszło do naruszenia art. 91 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2024 r., poz. 794). W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 3 ust. 1 pkt 19 w zw. z art. 24b ust. 2 i 3 u.o.o., w zw. z art. 336 i 348 Kodeksu cywilnego, poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, iż pomimo przekazania odpadów na rzecz uczestnika postępowania, potwierdzonej czynnością faktyczną przysypania przedmiotowych odpadów ziemią oraz zleceniem przez niego dalszego transportu odpadów, posiadaczem odpadów w dalszym ciągu pozostaje strona skarżąca; - art. 91 ust. 2 Prawa upadłościowego poprzez wydanie decyzji dotyczącej obowiązku zagospodarowania odpadów wobec syndyka w sytuacji, w której obowiązki o charakterze niepieniężnym przekształcają się z dniem ogłoszenia upadłości na zobowiązania pieniężne i podlegają zgłoszeniu do masy upadłości. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów, podkreślając, że utraciła posiadanie odpadów i nie jest już zobowiązana do ich zagospodarowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie z dnia 25 lutego 2025 r. uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi. Nie zgodził się z twierdzeniem skarżącej, jakoby był posiadaczem odpadów. Podał, że art. 91 ust. 2 Prawa upadłościowego dotyczy tylko zobowiązań upadłego, czyli roszczeń niepieniężnych wynikających z obligacyjnych stosunków prawnych, a nie sankcji administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie odnieść się przyjdzie do zarzutu naruszenia art. 91 ust. 2 Prawa upadłościowego, albowiem od jego oceny zależy rozpoznanie sprawy co do istoty. Przypomnieć zatem przyjdzie, że zgodnie z treścią powołanego przepisu, zobowiązania majątkowe niepieniężne zmieniają się z dniem ogłoszenia upadłości na zobowiązania pieniężne i z tym dniem stają się płatne, chociażby termin ich wykonania jeszcze nie nastąpił. W ocenie Sądu przepis ten nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. Obejmuje on swoją dyspozycją "zobowiązania majątkowe", a więc zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym. Tymczasem nałożony na skarżącą obowiązek ma charakter administracyjnoprawny. Potwierdzeniem powyższego jest również systematyka przepisów Prawa upadłościowego. Tytuł III tej ustawy "Skutki ogłoszenia upadłości" został podzielony na działy. Odrębnym działem jest Dział II - "Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego", w którym Rozdział II dotyczy skutków ogłoszenia upadłości co do zobowiązań upadłego", a odrębnym Dział V – "Wpływ ogłoszenia upadłości na postępowania sądowe i administracyjne". Komentowany przepis został umiejscowiony w Tytule III, Dziale II, Rozdziale II ustawy, co potwierdza, że znajduje on zastosowanie do zobowiązań upadłego w rozumieniu cywilnoprawnym, nie zaś obowiązków wynikających z prawa administracyjnego. W konsekwencji prawidłowo, zgodnie z art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego, kontrolowane decyzje skierowane zostały do Syndyka, albowiem przedmiotem postępowania administracyjnego nie była wierzytelność podlegająca zgłoszeniu do masy upadłości. Przechodząc do merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić przyjdzie, że nie narusza ona obowiązujących przepisów prawa, a zatem brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Ustalony w sprawie stan faktyczny wydaje się bezsporny. Sam skarżący nie podnosi też żadnych zarzutów, które świadczyć by mogły o naruszeniu przepisów postępowania w zakresie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Istotą sporu jest natomiast trafność określenia podmiotu będącego w okolicznościach niniejszej sprawy posiadaczem odpadów, na którego należało nałożyć obowiązki w trybie art. 24b ust. 2 u.o.o. Zdaniem strony skarżącej utraciła ona status posiadacza odpadów i nie jest już zobowiązana do ich zagospodarowania. W ocenie Sądu prawidłowo organy ustaliły, że posiadaczem odpadów odpowiedzialnym za ich zagospodarowanie jest skarżący. Wskazać przyjdzie, że zgodnie z art. 27 ust. 3 u.o.o., jeżeli wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów przekazuje odpady następnemu posiadaczowi odpadów, który posiada decyzję wymienioną w ust. 2 pkt 1 lub 2 albo posiada wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a, odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami, z chwilą ich przekazania, przechodzi na tego następnego posiadacza odpadów. Z kolei w myśl art. 27 ust. 4 u.o.o., posiadacza odpadów, który przekazał odpady transportującemu odpady, nie zwalnia się z odpowiedzialności za ich zbieranie lub przetwarzanie, do czasu przejęcia odpowiedzialności przez następnego posiadacza odpadów, który posiada decyzję wymienioną w ust. 2 pkt 1 lub 2 albo posiada wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a. Stwierdzić zatem należy, że objęcie władztwem odpadu przez posiadacza następuje w momencie jego faktycznego przejęcia nie tracąc go nawet przez oddanie go do transportu innemu podmiotowi, gdy działa we własnym interesie. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne znaczenie ma okoliczność, czy będąca obecnie w upadłości skarżąca Spółka przekazała przedmiotowe odpady następnemu posiadaczowi, czy też odpady te pozostawały w jej posiadaniu w momencie kontroli. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowe odpady były pierwotnie transportowane do firmy uczestnika postępowania i zgodnie z KPO stanowiły odpady pochodzenia komunalnego o kodzie 19 12 12. Odpady te nigdy nie zostały wyładowane na terenie należącym do uczestnika lecz na podstawie wystawionej przez niego nowej KPO, skierowane zostały do innego podmiotu. Nie jest kwestionowane, że uczestnik postępowania posiada decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia 8 maja 2013 r. z późn. zm., stanowiącą zezwolenie na zbieranie odpadów, przy czym wskazany w decyzji odpad o kodzie 19 12 12 jest dopuszczony do zbierania wyłącznie w postaci "odpady mineralne powstające po przeróbce węgla". W świetle stanowiska WIOŚ zatrzymany transport nie spełniał powyższych wymogów. Odpady te należały bowiem do grupy zmieszanych odpadów komunalnych, które nie powstają po przeróbce węgla. WIOŚ wskazał też, że przedmiotowe odpady powinny zostać w całości zaklasyfikowane jako odpady o kodzie 19 12 12, co potwierdza, iż ich rozdzielanie było nieuzasadnione i technicznie utrudnione Stwierdzić zatem przyjdzie, że uczestnik postępowania, zgodnie z posiadanym zezwoleniem, mógł przyjąć odpady mineralne o kodzie 19 12 12 powstające wyłącznie po przeróbce węgla. Przedmiotowe odpady z tej przeróbki nie pochodziły. Oznacza to, że w odniesieniu do tych odpadów uczestnik nie posiadał decyzji, o której mowa w art. 27 ust. 2 pkt 1 lub 2 u.o.o. Tym samym z przepisu art. 27 ust. 3 a contrario wynika, że skarżąca nie mogła przekazać tych odpadów uczestnikowi, w efekcie czego ten ostatni nie mógł stać się ich posiadaczem. Skarżącej nie zwalniało też z odpowiedzialności przekazanie odpadów firmie transportującej te odpady, albowiem nie doszło do ich przekazania następnemu posiadaczowi (art. 27 ust. 4 u.o.o.). Konkludując stwierdzić przyjdzie, iż prawidłowo organy ustaliły, że posiadaczem odpadów w chwili zatrzymania pojazdów była P. Sp. z o.o. i to na niej spoczywała odpowiedzialność za ich zagospodarowanie. Tym samym niezasadnym okazał się zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. Z kolei decyzja nakazująca zagospodarowanie odpadów prawidłowo została zaadresowana do obecnie skarżącego Syndyka tej Spółki na podstawie art. 24b u.o.o. w zw. z art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024, poz. 935). Dodać wypadnie, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ostatnio powołanej ustawy, a to wobec stosownego wniosku organu i braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez pozostałe strony.