II SA/Gl 1686/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi B. C. (C.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 16 października 2024 r. nr SKO.XI/43/9/2024 w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na rzecz skarżącego 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. . UZASADNIENIE . Starosta C. postanowieniem z 15 maja 2024 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 119 § 1, art. 121 § 4 i 5 oraz art. 122 w związku z art. 3 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505) nałożył na B. C. (dalej jako strona lub skarżący) grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 15 326,40 zł. i zobowiązał do jej uiszczenia w terminie 14 dni od dnia otrzymania postanowienia na podany rachunek bankowy. Dodatkowo w postanowieniu tym wezwano stronę do wykonania obowiązku to jest rozbiórki obiektu tymczasowego "obiektu służącego w pomocy obsługi turystyki rowerowej" zrealizowanego o skuteczne zgłoszenie nr [...] n działce [...] w W.. W motywach tego postanowienia przedstawiono przesłanki uzasadniające wydania tego aktu. Pismem z 31 maja 2024 r. strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła zarzut od tego postanowienia. Zarzut ten został wniesiony w oparciu o postanowienia art. 33 § 1 , § 4 i § 5 oraz w związku z art. 33 § 2 pkt. 1 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i odwoływał się do nieistnienia obowiązku oraz wygaśnięcia obowiązku w całości. W konsekwencji wystąpiono o uznanie przez wierzyciela w całości zarzutu oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 powoływanej ustawy. W motywach zarzutu podkreślono, że budynek mający być przedmiotem rozbiórki został przez stronę rozebrany, przy czym wykorzystując obowiązujące unormowania prawne wykorzystano rozebrana konstrukcję i postawiono nowy budynek w innej lokalizacji. Dodatkowo podkreślono, że strona pismem z 21 lipca 2023 r. wniosła do wskazanego organu zgłoszenie budowy lub wykonania innych robót budowlanych. W końcowej części zarzutu wskazano, że nie są znane okoliczności uznania przez organ pierwszej instancji, że sporny obiekt nie został rozebrany. Postanowieniem z 5 lipca 2024 r. Starosta C. wydanym na podstawie art. 34 § 2 pkt. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oddalił zarzuty wniesione pismem z 31 maja 2024 r. przez pełnomocnika strony. Z kolei pismem z 2 października 2024 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku – Białej, Starosta C. przekazał informację, że jego postanowienie z 5 lipca 2024 r. jest prawomocne. Strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika pismem z 31 maja 2024 r. wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku – Białej na wskazane powyżej postanowienie Starosty C. z 15 maja 2024 r. o nałożeniu na stronę grzywny w celu przymuszenia. Wskazanemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy; art. 8 powyższego aktu poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania obywatela do organu państwa, a w szczególności naruszenie zasady proporcjonalności; art. 119 § 1, art. 121 § 4 i 5 oraz art. 122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegające na wydaniu na ich podstawie kwestionowanego postanowienia w sytuacji, gdy brak ku temu podstaw. W motywach zażalenia przedstawiono argumentację przemawiającą za jego zasadnością. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku – Białej postanowieniem z 16 października 2024 r. nr SKO.XI/43/9/2024 wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 119 § 1, art. 121 § 4 i 5 oraz art. 122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W motywach tego rozstrzygnięcia przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, w tym czynności procesowe podejmowane przez organ pierwszej instancji, jak również zasadnicze motywy podejmowanych rozstrzygnięć, a także główne zarzuty formułowane pod ich adresem. W dalszej kolejności przywołano regulacje prawne dotyczące nakładania grzywny w celu przymuszenia z analizą ich zastosowania. W dalszej kolejności przywołano stan faktyczny w sprawie i stwierdzono, że przedmiotowy obiekt nie został rozebrany, a tym samym nie ustała przyczyna nałożenia na stronę obowiązku jego rozebrania i grzywny w celu przymuszenia. Podkreślono przy tym, że działka strony o podanym numerze znajduje się w strefie ZL, dla której ustanowiono zakaz lokalizacji wszelkich obiektów kubaturowych trwale związanych z gruntem, za wyjątkiem obiektów związanych z gospodarką leśną oraz obiektów małej architektury. Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się strona, która reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej podniesiono naruszenie art. 119 § 1 w związku z art. 121 § 2, 4 i 5 w związku z art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, albowiem wysokość grzywny w celu przymuszenia jest ustalona w rażąco zawyżonej wysokości, zwłaszcza, że organy nie wskazały powierzchni zabudowy spornego obiektu. Ponadto wskazano, że celem nałożenia przedmiotowej grzywny jest skłonienie adresata do wykonania ciążącego na nim obowiązku, a zatem w rozpoznawanej sprawie rozbiórki obiektu budowlanego, w sytuacji gdy obiekt został już rozebrany, a obiekt wskazywany przez organy administracji został posadowiony zgodnie ze zgłoszeniem, co do którego organ pierwszej instancji nie zgłosił zastrzeżeń. Wskazanemu postanowieniu postawiono zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, a to art. 7 w związku z art. 75 § 1 w związku z art. 84 § 1 i art. 86 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegający na nie podjęciu przez organ administracji publicznej wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; art. 75 § 1 i art. 79 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niesłuszne zaakceptowanie przez organ odwoławczy zaniechań organu pierwszej instancji w dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy; dodatkowo podniesiono zarzut naruszenia art. 77 § 1 przywoływanego Kodeksu w związku z cytowanym art. 18 polegające na wadliwym przeprowadzeniu postepowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia powierzchni obiektu tymczasowego. W konsekwencji tych zarzutów wystąpiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W motywach skargi przedstawiono argumentację przemawiającą za jej zasadnością i trafnością zgłoszonych wniosków. W końcowej części skargi zamieszczono informację, że zarówno skarżący jak i jego pełnomocnik nie otrzymali postanowienia Starosty C. z 5 lipca 2024 r. w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. W ocenie pełnomocnika strony treść pisma Starosty C. informującego organ odwoławczy o prawomocności wskazanego postanowienia nie jest prawidłowa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku – Białej wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. . . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 powyższej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. W tym kontekście uznano, że skargę w niniejszej sprawie należało uwzględnić. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) wykazała bowiem, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego należało ją wyeliminować z obrotu prawnego. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że zgodnie z art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W § 2 tego przepisu zamieszczono przesłanki leżące u podstaw wniesienia tego środka odwoławczego. Stosownie natomiast do postanowień art. 34 § 1 tej ustawy organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, a po myśli § 2 tego przepisu wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej względnie uznaje zarzut w sprawie tej egzekucji w całości lub w części, a w pozostałym zakresie oddala ten zarzut. Na postanowienie w sprawie zarzutu przysługuje zażalenie. Przedstawiony powyżej stan prawny pozwala stwierdzić, że postępowanie egzekucyjne w administracji przewiduje dwa środki odwoławcze, przy czym wprowadza kolejność ich rozpoznania. W pierwszej kolejności wnosi się zarzut do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Od rozstrzygnięcia wierzyciela przysługuje zażalenie. Po zakończeniu postępowania dotyczącego rozpoznawania zarzutu przez wierzyciela organ egzekucyjny wypowiada się co wniesionego zarzutu. Przedstawiony powyżej stan prawny legł u podstaw działań podejmowanych przez uprawnione organy w ramach przedmiotowego postępowania. Dostrzec bowiem należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku – Białej stosownym pismem z 19 września 2024 r. zwróciło się do Starosty C. o przekazanie informacji o zajętym stanowisku wierzyciela w następstwie wniesionego zarzutu z 31 maja 2024 r. Przywołany powyżej organ w piśmie z 2 października 2024 r. wskazał, że 5 lipca 2024 r. wydane zostało stosowne postanowienie, mocą którego oddalono wniesione zarzuty. Dodatkowo zamieszczono w nim informację, że postanowienie to jest ostateczne. Powyższa okoliczność legła u podstaw działań podjętych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku – Białej i stanowiła podstawę podjętego rozstrzygnięcia, które jest przedmiotem skargi do tutejszego Sądu. W odniesieniu do informacji zamieszczonej w piśmie Starosty C. z 2 października 2024 r. w skardze skierowanej do tutejszego Sądu pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że skarżący jak również jego pełnomocnik nie otrzymali postanowienia z 5 lipca 2024 r. wydanego przez Starostę C.. Po wpłynięciu skargi do organu administracji publicznej organ ten nie podjął żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia podniesionej wątpliwości, jak również nie odniósł się do niej w samej odpowiedzi na skargę. Przedstawiona powyżej sytuacja ma znaczenie dla oceny trafności zaskarżonego postanowienia, ponieważ z jednej strony organ administracji publicznej – Starosta C. deklaruje, że postanowienie z 5 lipca 2024 r. jest prawomocne, a z kolei skarżący i jego pełnomocnik podnoszą, że takiego postanowienia nie otrzymali. Dostępne dla Sądu akta administracyjne nie zawierają dokumentacji, która pozwalałaby uznać trafność któregoś z wymienionych stanowisk, ponieważ w aktach zalega jedynie wskazane postanowienie, natomiast brak jest dokumentacji pozwalającej zweryfikować proces jego doręczania. Powyższe oznacza, że skład orzekający dysponuje dwoma sprzecznymi ze sobą stanowiskami i nie jest w stanie rozstrzygnąć, które z tych stanowisk jest prawidłowe i zasługujące na uznanie. Mając na uwadze powyższą rozbieżność i fakt, że rozstrzygnięcie dotyczące rozpoznania zarzutów musi być poprzedzone zajęciem stanowiska przez wierzyciela, zatem byt prawny zaskarżonego postanowienia zależny jest od tego czy w stosunku do zarzutów zakończyło się postępowanie prowadzone przed wierzycielem. W świetle powyższego skład orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że organ administracji publicznej, który wydał zaskarżone postanowienie dopuścił się naruszenia prawa procesowego, a mianowicie nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości okoliczności związanych z tym, czy postanowienie Starosty c. faktycznie jest prawomocne czy też nie. W tym zakresie organ odwoławczy ograniczył się wyłącznie do przyjęcia stanowiska organu administracji publicznej wyrażonego w piśmie z 2 października 2024 r. i nie poddał go weryfikacji w momencie zakwestionowanie jego prawdziwości w skardze do tutejszego Sądu. Powyższa okoliczność wyczerpuje przesłankę uwzględnienia skargi przewidzianą treścią art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ odwoławczy zwróci się do wierzyciela o przedłożenie pełnej dokumentacji dotyczącej wydania postanowienia z 5 lipca 2024 r. i następnie po przeprowadzonej analizie podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Sąd formułując powyższe zalecenie nie przesądza o rodzaju działań, które będą musiały być podjęte, albowiem będzie to zależne od poczynionych ustaleń. Dostępne sądowi akta administracyjne nie zawierają bowiem takich informacji, które pozwoliłyby na ukierunkowanie organów administracji mających się wypowiedzieć w sprawie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 210 powyższej ustawy. Przy ustaleniu wysokości kosztów podlegających zwrotowi nie uwzględniono kosztów pełnomocnictwa, albowiem w aktach sądowych brak jest dokumentu potwierdzającego opłacenie udzielonego pełnomocnictwa. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.