II SA/Gl 169/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Łucja Franiczek po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. K. oraz F. K. od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 20 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 169/16 o zwolnieniu skarżących z wpisu od skargi oraz oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi A. K. oraz F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom postanawia: zmienić postanowienie Starszego Referendarza Sądowego z dnia 20 maja 2016 r. w ten sposób, że zwolnić skarżące od kosztów sądowych oraz ustanowić dla skarżących adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 20 maja 2016 r. Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach po rozpoznaniu wniosku A. K. i F. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu, zwolnił skarżące z wpisu od skargi oraz oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w nadesłanym druku formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, że obie skarżące wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, zamieszkując w budynku o pow. 80 m2. Wedle złożonych oświadczeń nie posiadają one żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, kŧórych wartość przekraczałaby 5.000 zł. Jedynym dochodem ich rodziny jest renta rodzinna F. K., uzyskiwana wysokości 1600 zł. Na wezwanie Referendarza skarżące nadesłały dokumenty obrazujące poziom i strukturę wydatków ponoszonych na utrzymanie się. W oparciu o ich treść ustalono, że lekarstwa F. K. kosztują około 200 zł ( maju było to niemal 250 zł); usługi telekomunikacyjne to kwota około 50 zł, rachunek za energię elektryczną – 200 zł; opłata za gaz w ujęciu miesięcznym – 35 zł, rachunek za wodę 100 zł. Pomimo wezwania nie udokumentowano ani faktu posiadania przez A. K. statusu osoby bezrobotnej ani też wysokości świadczenia F. K. W ocenie Starszego Referendarza Sądowego wobec nieuprawdopodobnienia przez skarżącą A. K. faktu iż jest ona osobą bezrobotną, jak również nie wskazanie przyczyn, dla których z tego tytułu nie osiąga żadnych świadczeń nie można było bezkrytycznie przyjąć podanych przez stronę informacji i uwzględnić w całości złożonego wniosku. W piśmie z dnia 6 czerwca 2016 r. skarżące oświadczyły, że po raz drugi wysyłają zaświadczenie z Urzędu Pracy stwierdzające, że A. K. jest osobą bezrobotną oraz kopię potwierdzenia wypłaty na rzecz F. K. z organu rentowego kwoty 1604,61 zł. W ocenie Sądu powyższe pismo stanowiło wniesiony w ustawowym terminie sprzeciw od postanowienia z dnia 20 maja 2016 r. Z akt sądowoadministracyjnych wynika ponadto, że omyłkowo nie odnotowano wniesienia przez skarżące wskazanych powyżej dokumentów, które zostały przesłane w wyznaczonym przez Starszego Referendarza Sądowego terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. – art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. w obecnie obowiązującym brzmieniu, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy – art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze. zm). Analiza sytuacji materialnej skarżących prowadzi do przekonania, że ich wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu sytuacja materialna skarżących jest bardzo trudna, ich źródłem utrzymania jest świadczenie z organu rentowego w wysokości 1604 zł Wskazana kwota, która ma być przeznaczona na utrzymanie dwóch osób, jest na tyle niska, że skarżące nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie, jak również kosztów związanych z ustanowieniem adwokata. Należy zatem przyjąć, że dochód skarżących pozwala na zaspokojenie jedynie elementarnych potrzeb i stąd ich wniosek należało uwzględnić. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1, w zw. z art. 245 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.