II SA/Gl 169/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi A. K. i F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę. Pismem z dnia 4 kwietnia 2013 r. skarżące F. K. i A. K. powiadomiły o zalewaniu ich działki nr [...] wskutek podwyższenia o ok. 1 m i utwardzenia terenu sąsiedniego, należącego do Spółki "A", podnosząc że teren sąsiedni nie został odwodniony, a ich działka służy jako rów melioracyjny. Jednakże decyzją z dnia [...] r. Burmistrz C. odmówił nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w obrębie działki nr [...], stanowiącej własność Spółki Jawnej. Zdaniem organu, podniesienie terenu wskutek nawiezienia masy ziemi, zmieszanej z gruzem i tłuczniem, nie spowodowało zmiany kierunku wód opadowych i nie stwierdzono też zastoin wodnych i śladów zalewania na działce skarżących. Nadto, Spółka legitymuje się pozwoleniem wodnoprawnym, udzielonym przez Starostę [...] na odprowadzanie wód deszczowych z dachu budynku handlowo-usługowego i działki do rowu melioracyjnego i zbiornika wodnego na pgr [...]. Wskutek odwołania skarżących, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] r. nr [...], uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] r. nr [...] powtórnie orzekł o odmowie wydania nakazów w trybie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469). Powołując się na wyniki oględzin z dnia 15 maja 2014 r. i dnia 14 lipca 2014 r., organ ustalił, że na terenie działki, stanowiącej własność firmy "A", prowadzona jest budowa. Realizowany budynek posiada drenaż opaskowy z odprowadzeniem w dwóch kierunkach zgodnie z udzielonym pozwoleniem wodnoprawnym. Nieruchomość wyposażona jest w 6 studzienek kanalizacyjnych. Drenaż opaskowy posiada 2 studzienki rewizyjne. Całość instalacji została wykonana zgodnie z pozwoleniem. Teren Spółki graniczy z działką skarżących na długości 3 m. Teren przedmiotowej działki został częściowo podwyższony gruntem. Na podstawie opinii biegłego z zakresu hydrologii T. P., wykonanej w lipcu 2015 r., organ I instancji ustalił, że kierunki spływu wód powierzchniowych ze zlewni i powierzchni działki Spółki na działkę skarżących nie zostały zmienione, a więc stan wody nie został naruszony. Wynika to z ukształtowania terenu, jego spadku i położenia w zlewni działki skarżących. Po zakończeniu inwestycji teren zostanie podwyższony do projektowanej wysokości i zagospodarowany zgodnie z projektem budowlanym. Wody z działki inwestycyjnej będą odprowadzane siecią kanalizacji deszczowej do odbiorników zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym i nie będą spływały na powierzchnię działki skarżących. Organ I instancji zaznaczył, że biegły dokonał obliczeń hydrologicznych na podstawie wzorów empirycznych, których wyniki są niezależne od warunków atmosferycznych w czasie sporządzenia tej opinii. Stąd też zarzuty skarżących, że opinia została opracowana w czasie suszy, organ uznał za nieuzasadnione. W odwołaniu od decyzji F. K. i A. K. zarzuciły, że jest ona rażąco krzywdząca. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Kolegium podzieliło bowiem stanowisko organu I instancji, że brak podstaw do nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub przywrócenia stanu poprzedniego. Podniesienie terenu działki sąsiedniej materiałem utwardzonym podczas prac budowlanych, nie wpłynęło szkodliwie na działkę odwołujących się, gdyż nie miało wpływu na zmianę stanu wody. Kierunki spływu wód powierzchniowych ze zlewni i powierzchni działki inwestycyjnej na powierzchnię działki sąsiedniej, nie zostały zmienione. Kolegium podkreśliło, że podniesienie terenu ma charakter tymczasowy na czas prowadzonej budowy. Zdaniem Kolegium, za zmianę stanu wody na gruncie w rozumieniu art. 29 ust. 1 Prawa wodnego, nie mogą być uznane zmiany, będące następstwem legalnie wykonanych robót budowlanych (legalnego zagospodarowania terenu). W tym bowiem zakresie sprawa podlega rozpoznaniu zgodnie z prawem budowlanym (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 23/13). Wreszcie, oględziny terenu w dniach 11 i 24 kwietnia 2013 r., 20 czerwca 2013 r. i 17 października 2013 r., nie wykazały zastoisk wody na gruncie skarżących. Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego F. K. i A. K. zarzuciły nieprawdziwe ustalenie przez organy, że na działce sąsiedniej nadsypano ziemię, gdyż teren ten został podwyższony o ponad metr korą asfaltową. Podniosły, że nie zostały powiadomione o terminie oględzin. Skarżące domagały się przeprowadzenia oględzin po opadach. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Organ odwoławczy wskazał, że strony miały możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym, o czym zostały poinformowane przez organ I instancji pismem z dnia 7 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też organy administracji nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W oparciu o należycie zabrany i oceniony materiał dowodowy w postaci oględzin nieruchomości i opinię biegłego z zakresu hydrologii, zasadnie organy nie stwierdziły przesłanek do wydania nakazów w trybie art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne, wyżej powołanej. Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się od dnia 4 kwietnia 2013 r. W jego toku doszło do wielokrotnych oględzin nieruchomości, a mianowicie w dniach 11 i 24 kwietnia 2013 r., 20 czerwca 2013 r., 17 października 2013 r., a następnie po uchyleniu poprzedniej decyzji odmownej, w dniach 15 maja 2014 r. i 14 lipca 2014 r. Z akt postępowania wynika, że skarżące nie zostały powiadomione jedynie o oględzinach w dniu 17 października 2013 r. (vide: notatka służbowa k. 13 akt adm.). Nie wiadomo zatem o jakiej czynności mowa jest w skardze. O ile zaś zarzut niepowiadomienia o oględzinach dotyczy czynności biegłego, nie mógł on odnieść skutku. Niewątpliwie biegły dokonał oględzin, bowiem w opinii zawarł opis terenu (str. 2 i 3). Z uwagi na kolejny zarzut skargi, dotyczący nieprawdziwych ustaleń co do rodzaju materiału użytego do utwardzenia i podwyższenia terenu, należy uznać, że skarżące negują dane, zawarte w tej opinii, które stanowiły podstawę ustaleń organów administracji. Jednak kwestia rodzaju materiałów nie miała znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy. Zmiana, polegająca na podwyższeniu i utwardzeniu terenu, związana jest bowiem z prowadzeniem procesu inwestycyjnego na podstawie przywołanej wyżej decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego oraz decyzji o pozwoleniu na budowę budynku handlowo-usługowego oraz zjazdu i wjazdu na drogę publiczną. Inwestycja jest w toku, co dokumentuje materiał fotograficzny, dołączony do opinii biegłego. Nadto, z dołączonego do akt sprawy pisma Starostwa Powiatowego w B. z dnia 22 maja 2014 r., wynika że firma "A" Sp. Jawna w dniu 9 grudnia 2011 r. dokonała zgłoszenia utwardzenia powierzchni działek dla potrzeb przygotowania placu budowy przy użyciu materiału kamiennego (tłucznia). Zatem proces inwestycyjny prowadzony jest legalnie. O ile zaś w istocie doszło do odstępstwa od dokonanego zgłoszenia utwardzenia powierzchni działek poprzez użycie innych materiałów, na co wskazują skarżące, kwestia ta mogła być jedynie przedmiotem postępowania przed organem nadzoru budowlanego jako powołanym do kontroli robót budowlanych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290). Podobnie należy ocenić odstępstwo od warunków udzielonego pozwolenia na budowę. O ile bowiem projekt budowlany nie przewidywał podwyższenia terenu na użytek budowy obiektu budowlanego, sprawa w tym zakresie należy do organów nadzoru budowlanego. Wreszcie, jeżeli podniesienie terenu nastąpiło przy użyciu odpadów w rozumieniu ustawy o odpadach, sprawa należy do kompetencji organów ochrony środowiska. Takie też pouczenie zawarto w przywołanym wyżej piśmie Starostwa, doręczonego skarżącym do wiadomości. Stąd też w ramach niniejszego postępowania, prowadzonego w trybie art. 29 Prawa wodnego, badaniu mogła podlegać jedynie kwestia, czy obecnie doszło do zmiany stanu wody na gruncie skarżących. Tymczasem taki stan rzeczy wyklucza opinia biegłego. Z jej treści wynika bowiem, że tylko na długości 3 m woda przepływa z terenu inwestycji na działkę skarżących przez wspólną granicę. Istotne jest, że w zlewni, wierzchnią warstwę gruntu tworzą utwory nieprzepuszczalne wytworzone z glin i iłów. W analizie bilansu spływu wód powierzchniowych uzyskany ostateczny wynik stanowi 3% wartości całkowitego spływu, co mieści się w granicach błędu przy zastosowanych obliczeniach. Zatem w ocenie biegłego, kierunki spływu wód powierzchniowych ze zlewni i powierzchni działki firmy "A", na działkę skarżących nie zostały zmienione, a więc stan wody nie został naruszony. Wynika to z ukształtowania terenu, jego spadku i położenia działki skarżących w zlewni. Wody z terenu tej działki w przeszłości i obecnie spływają przez powierzchnię działki skarżących w kierunku stawu, położonego na działce sąsiedniej. Biegły zauważył też, że obliczenia dotyczyły tylko stanu obecnego jako tymczasowego w związku z prowadzoną budową. Dopiero po zakończeniu inwestycji teren zostanie ukształtowany i zagospodarowany. Zdaniem składu orzekającego, brak podstaw do ferowania zarzutu dowolności ustaleń faktycznych, poczynionych przez organy administracji w oparciu o opinię biegłego. Opinia hydrologiczno-hydrauliczna nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia logiczności i spójności oraz została należycie uzasadniona. Rozstrzygnięcie sprawy wymagało zaś wiedzy specjalistycznej (art. 84 § 1 kpa). Wreszcie, jak trafnie zauważyły organy administracji, stanowisko rzeczoznawcy poparte jest obliczeniami w oparciu o dane statystyczne. Biegły wymienił też materiały wykorzystane przy sporządzeniu opinii, w tym operat wodnoprawny. Stąd też nieistotna jest data opracowania opinii. Wreszcie, podnieść należy, że stanowisko skarżących o szkodzie wskutek znacznego podwyższenia działki inwestycyjnej w postaci niemożności rolniczego wykorzystania ich działki, nie zostało w żaden sposób poparte. W szczególności, skarżące nie podały, w jaki sposób poprzednio ta działka była użytkowana, a więc, czy służyła do produkcji rolnej oraz jakiego rodzaju. Materiał fotograficzny dowodzi, że obecnie teren porośnięty jest trawą. Stąd też brak podstaw do negowania stanowiska organów, że podwyższenie terenu sąsiedniego nie spowodowało szkody, podlegającej usunięciu w trybie nakazów z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Naruszenie stanu wód musi zaś być istotne, czyli powodować szkodę na gruncie sąsiednim. Dopiero taki stan rzeczy uzasadnia podjęcie ingerencji z mocy Prawa wodnego. Jeżeli zaś zmiany w zakresie podwyższenia terenu i jego utwardzenia związane są z procesem budowlanym, sprawa podlega rozpoznaniu na gruncie Prawa budowlanego przez organy nadzoru budowlanego. Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa, wymienionego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 178 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy. ec