II SA/Gl 1690/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.),, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J.O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta R. z dnia [...] r. nr [...] 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] r. J.O. zwrócił się o wymeldowanie córki - K. M. z pobytu stałego w R. przy ul. [...] , uzasadniając konieczność wymeldowania faktem nieprzebywania ww. osoby w przedmiotowym lokalu. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz Miasta R. odmówił wymeldowania K. M. z ww. lokalu. W uzasadnieniu organ I instancji zrelacjonował przebieg przeprowadzonego postępowania i dokonane w jego ramach ustalenia wskazując następnie, iż przesłuchana do protokołu w dniu [...] r. K. M. zeznała, że nadal zamieszkuje w budynku przy ul. [...] w R. i ma w nim zgromadzone wszystkie rzeczy osobiste oraz meble. Dodała, że w spornym lokalu mieszka cały czas oprócz około 2 dni w każdym tygodniu kiedy to jedzie do brata. Nie wymelduje się dobrowolnie bo nie ma "dokąd iść". K. M. zeznała również, że kiedy jest w spornym mieszkaniu to zamyka drzwi przed ojcem ponieważ ten na nią krzyczy, zamyka jej strych, piwnicę, nie pozwala korzystać z łazienki, itp. K. M. nie ma utrudnionego dostępu do spornego lokalu oraz posiada do niego klucze. Przesłuchany do protokołu w dniu [...] r. J. O. zeznał, że córka - K. M. nie zamieszkuje w przedmiotowym budynku od p [...] r. Od czasu opuszczenia domu przychodzi średnio raz w miesiącu na około 30 minut. Od [...] r. w domu tym nie nocowała. J. O. stwierdził, że opuszczenie przez córkę domu nastąpiło dlatego, że "córka znalazła sobie nowego przyjaciela". Z przeprowadzonych w dniu [...] r. oględzin wynika, że K. M. zajmuje jeden z pokoi na piętrze budynku przy ul. [...] w R.. W zajmowanym pokoju posiada wydzieloną część kuchenną, w której znajdują się meble kuchenne, lodówka z artykułami spożywczymi, piec na butlę gazową oraz naczynia kuchenne, sztućce itp. W spornym lokalu posiada również meblościankę, łóżko, elektryczny nawiew powietrza oraz tzw. kącik z przyborami toaletowymi. Na korytarzu przed wejściem do pokoju, znajduje się wanienka oraz wiaderko. W dniu [...] r. próbowano przeprowadzić drugie oględziny lokalu, które jednak ze względu na wyjazd K. M. nie odbyły się. J. O. w dniu [...] r. do akt sprawy dołączył pismo, z którego wynika, iż córka - K. M. zamieszkuje w R. w mieszkaniu P. i D. M.. Ww. osoby zostały przesłuchane w charakterze świadka, i jednoznacznie zeznały, że K. M. nie zamieszkuje w ich mieszkaniu tj. w R. przy ul. [...] i nie ma tam zgromadzonych swoich rzeczy osobistych. W ocenie organu materiał dowodowy, zgromadzony w sprawie, bezspornie wykazał, że brak jest przesłanek do wymeldowania K. M. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w R.. Ww. decyzja, jak wynika z jej części nagłówkowej wydana została na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. 2006, Nr 139, poz. 933 z późn. zm.). Odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej, wyrażające niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia, wniósł J. O. ponownie wskazując, że K. M. nie zamieszkuje w spornym lokalu od [...] r. Stwierdził, że w czasie oględzin budynku córka pozorowała zamieszkiwanie w nim. Dodał, że przesłuchana w charakterze świadka M.O. nie przebywa w spornym budynku od około dwóch i pół roku, więc nie może posiadać wiedzy na temat tego co się w nim dzieje. Natomiast wiedzę w kwestii zamieszkiwania K. M. w spornym lokalu może posiadać syn odwołującego – P. O., który bardzo często przebywa w spornym budynku. Dodatkowo strona opisała naganne zachowanie K. M.. W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] r. nr [...] . Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną doń decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. W uzasadnieniu szeroko zrelacjonował stan faktyczny sprawy, oprócz faktów wskazanych w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej akcentując nadto, iż w dniu [...] r. przeprowadzono dowód z przesłuchania świadków -sąsiadów. B.W. wskazała, że ostatni raz widziała K. M. jesienią ubiegłego roku. Stwierdziła, że nie posiada wiedzy na temat zamieszkiwania ww. w spornym budynku. M.T. zeznała, że nie posiada wiedzy na temat zamieszkiwania ww. w spornej nieruchomości. Przesłuchana w charakterze świadka w dniu [...] r. M.O. (szwagierka K. M.) wskazała do protokołu, że K. M. "pomieszkuje" w lokalu brata, jednak większość czasu spędza w spornym budynku. Jej zdaniem teść - J. O. nawet nie wie, że córka przebywa w mieszkaniu. Świadek P.M. przesłuchany do protokołu z dnia [...] r. zaprzeczył, aby K. M. zamieszkiwała w lokalu przy ul. [...] w R.. Stwierdził, że ww. do jego mieszkania przychodzi jedynie w odwiedziny. D.M. przesłuchana do protokołu z dnia [...] . również potwierdziła, że K. M. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...]w R. i nie ma w nim zgromadzonych rzeczy osobistych. Dodała, że nie wie gdzie ww. obecnie zamieszkuje Następnie organ odwoławczy przytoczył i omówił art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazując, że jego zdaniem analiza akt sprawy wykazała, iż K. M. nie opuściła budynku przy ul. [...] w R. dobrowolnie i trwale. Również zeznania przesłuchanych w sprawie świadków - w szczególności M. O. oraz P. M. poświadczają, iż ww. zamieszkuje w spornym lokalu. Ponadto D. M. wskazała, że strona nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w R.. Organ odwoławczy podkreślił, że jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie z pobytu stałego jest trwałe i dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania, które w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Ewidencja ludności służy bowiem zbieraniu informacji w zakresie miejsca zamieszkania i pobytu osób oraz ma odzwierciedlać stan rzeczywisty, odnoszący się do przebywania określonej osoby pod oznaczonym adresem. Nie służy zaś do rozstrzygania sporów rodzinnych czy oceny zachowania członków rodziny względem siebie. Wobec powyższego bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy meldunkowej pozostają podnoszone przez J. O. kwestie dotyczące braku partycypowania K. M. w utrzymaniu spornej nieruchomości oraz nagannego zachowania ww. w stosunku do odwołującego. Odnosząc się z kolei do orzeczonej prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] wobec K. M. eksmisji ze spornego lokalu organ wskazał, że wyrok ten nie może stanowić podstawy do jej wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Dopiero ewentualne wykonanie wyroku eksmisyjnego i opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania, mogłoby stanowić podstawę do wymeldowania. Pismem z dnia [...] r. J. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji. Podniósł, iż córka poinformowała go, że żyje z P. M.. Jak wynika z uzyskanych informacji P. M. wyprowadził się z ul. [...] , skarżący nie wie gdzie wraz z córką wynajmują mieszkanie. Podaje, że widziano K. M. spacerującą z psem na osiedlu w R.. W dalszej części skarżący opisał problemy z wymeldowaniem wnuków, dzieci pozbawionej praw rodzicielskich K. M., które to dzieci przebywają w rodzinie zastępczej. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także rozstrzygnięcia decyzję tę poprzedzającego wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, musiała zostać uwzględniona. Obie bowiem decyzje wydane zostały z naruszeniem, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków koniecznych do jednoznacznego wyjaśnienia okoliczności sprawy, jako warunku niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 1768/99. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 1 ust. 2 cytowanej już wyżej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Szczegółowym kwestiom związanym z wymeldowaniem poświęcony został w ustawie art. 15, zgodnie z którego ust. 1 osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl natomiast ust. 2 wskazanego wyżej przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Odnosząc się do wskazanej wyżej ciążącej na organie gminy powinności dokonania wymeldowania osoby, która wbrew przepisom obowiązku tego sama nie dopełniła zaakcentować należy, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób - por. w tej kwestii np. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się jednak także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Nadto wskazać należy, iż opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów - por. np. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z 18 grudnia 2002 r., sygn. akt V SA 935/02 wraz z przytoczonym tam wcześniejszym orzecznictwem, a w tym wyrokiem NSA z 16 września 1986 r., sygn. akt III SA 437/86; wyrokiem NSA z 3 lipca 1985 r., sygn. akt SA/Gd 573/85; wyrokiem NSA z dnia 18 marca 1987 r., sygn. akt SA/Gd 1073/86; wyrokiem NSA z 16 kwietnia 1987 r., sygn. akt SA/Wr 110/87. Podkreślić nadto w tym miejscu należy, iż tak samo jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalne uprawnienie do przebywania w tym miejscu - por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02. Oceniając merytoryczną poprawność decyzji o odmowie wymeldowaniu zbadać zatem należy, czy K. M., wobec której jak wynika z akt sprawy prawomocnie orzeczono nakaz eksmisji, faktycznie w sposób określony powyżej opuściła miejsce stałego pobytu. W razie bowiem ustalenia, iż w wyniku jej zachowań jej pobyt w lokalu istotnie ustał spełniona zostałaby wymagana prawem przesłanka uzasadniająca wymeldowanie. Jak wynika z akt sprawy zarówno organ I jak też II instancji uznały, iż K. M. nie opuściła miejsca stałego pobytu w sposób uzasadniający wymeldowanie z lokalu. Analizując przedłożony w sprawie materiał dowodowy zdaniem tut. Sądu ocenę tę uznać należy za przedwczesną. Zebrane w sprawie dowody nie pozwalają bowiem na jednoznaczne stwierdzenie gdzie w rzeczywistości K. M. zamieszkuje, rozumiejąc zamieszkanie jako miejsce, w którym koncentrują się jej życiowe interesy, wbrew twierdzeniom organu nie przemawiają zatem ani za przyjęciem tezy, iż strona nadal zamieszkuje w budynku przy ul. [...] w R., ani też, że miejsce zameldowania na pobyt stały trwale opuściła. Oświadczenia w tej mierze J. O. i K. M. diametralnie się od siebie różnią. O ile bowiem ojciec, J. O., twierdzi, że córka od [...] r. ani razu nie nocowała w mieszkaniu, a przychodzi doń raz w miesiącu na 30 minut, w istocie mieszkając z partnerem pod innym adresem, o tyle K. M. podaje, że w przedmiotowym lokalu stale zamieszkuje, a tylko na 2-3 dni w tygodniu jedzie do brata. Zebrane w sprawie dowody, które zdaniem organów jednoznacznie dowodzą, iż K. M. nie opuściła miejsca zamieszkania, w rzeczywistości nie pozwalają na weryfikację oświadczeń stron. Fakt, iż w trakcie oględzin stwierdzono obecność rzeczy K. M. w przedmiotowym lokalu stanowi bowiem jedynie poszlakę, nie zaś dowód, iż strona nadal zamieszkuje w lokalu. Także zeznania przesłuchanych w sprawie świadków nie dowodzą w sposób jednoznaczny okoliczności sprawy. B.W. - sąsiadka wskazała bowiem, że ostatni raz widziała K. M. [...] r. Stwierdziła, że nie posiada wiedzy na temat zamieszkiwania ww. i jej dzieci (jak wynika z akt sprawy dzieci przebywają w rodzinie zastępczej) w spornym budynku. Z kolei M. O. (szwagierka strony) wskazała do protokołu, że K. M. "pomieszkuje" w lokalu brata, jednak większość czasu spędza w spornym budynku, a teść - J. O. nawet nie wie że ww. przebywa w mieszkaniu. P. M., uważany przez J. O. za partnera K. M., stwierdził, że ww. cały czas zamieszkuje w budynku przy ul. [...] w R., a do jego mieszkania przychodzi jedynie w odwiedziny. J. O. ustosunkowując się do zeznań ww. osób stwierdził jednak, że M. O. nie była w przedmiotowym budynku od 2,5 roku, nie może zatem posiadać wiedzy na temat ewentualnych mieszkańców. Nowych okoliczności nie wniosła także przesłuchana w charakterze świadka sąsiadka M.T., która zeznała, że nie posiada wiedzy na temat zamieszkiwania ww. w spornej nieruchomości oraz D. M., która stwierdziła jedynie, że K. M. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w R. i nie ma w nim zgromadzonych rzeczy osobistych, gdzie natomiast obecnie mieszka świadek nie wie. W konsekwencji, w myśl powyższych uwag, zarówno zaskarżoną decyzję, jak też poprzedzającą ją decyzję organu I instancji uznać należy za co najmniej przedwczesne, wydane bez należytego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a tym samym za naruszające przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach ponownego postępowania koniecznym będzie zatem jednoznaczne rozstrzygnięcie czy istnieją czy też nie istnieją podstawy do wymeldowania skarżącej z pobytu stałego. W świetle bowiem art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych prawnie niedopuszczalnym byłoby utrzymywanie dalszego, fikcyjnego, zameldowania w lokalu osoby, która de facto lokal ten opuściła i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W konsekwencji organ winien ponownie zbadać, w sposób pogłębiony w stosunku do ustaleń dokonanych w trakcie kontrolowanego postępowania w sprawie, gdzie w istocie koncentruje swoje sprawy życiowe K. M. t.j. gdzie nocuje, gdzie żywi się, z jakim miejscem łączy swoje życie osobiste. W tym celu winien np. wezwać do stosownych dodatkowych wyjaśnień zarówno osoby w sprawie już przesłuchiwane (J. O., K M. i P. M.), a także syna J. O. - P. O., który z niewiadomych powodów w trakcie postępowania nie wypowiadał się. Rozważenia wymaga także pominięty w postępowaniu wątek związany z prawomocnym wyrokiem orzekającym wobec K. M. nakaz eksmisji (wyroku tego brak w aktach sprawy). Nie wiadomo bowiem czy wyrok ów został wykonany, czy były stosowne próby jego wyegzekwowania, a jeśli nie to z jakich przyczyn. Słusznie wprawdzie Wojewoda Śląski wskazuje, iż sam li tylko fakt orzekającego nakaz eksmisji wyroku nie oznacza automatycznego obowiązku wymeldowania osoby wobec której nakaz orzeczono, odpowiedzi na powyższe pytania mogą jednak być pomocne w oznaczeniu obecnego miejsca zamieszkania strony. Dopiero bowiem w wyniku jednoznacznego ustalenia czy skarżąca opuściła czy też nie opuściła miejsca stałego pobytu w sposób o jakim mowa w art. 15 ust. 2 przywołanej wyżej ustawy możliwe będzie wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach obejmujących wpis od skargi w kwocie 100,00 zł orzeczono na podstawie art. 200, 205 i 209 p.p.s.a.