II SA/Gl 1691/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o. o. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w sprawie odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 1 617 (tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją nr [...] z dnia [...] 2010 r. Marszałek Województwa [...] w K. wymierzył A Sp. z o.o. w P. karę pieniężną w kwocie 10.000 zł z tytułu nieterminowego wywiązania się z obowiązku sporządzenia zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, sposobach gospodarowania nimi oraz instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwienia odpadów za 2009 r. oraz przekazania przedmiotowych danych marszałkowi. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 104 kpa oraz art. 79c ust. 3, art. 79d ust. 3 i art. 37 ust. 3 ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251 ze zm., zwanej dalej ustawą lub ustawą o odpadach). W uzasadnieniu decyzji organ orzekający stwierdził, że przedmiotowe zestawienie za 2009 r. wpłynęło do Urzędu Marszałkowskiego dnia 13 kwietnia 2010 r., gdy tymczasem zgodnie z art. 37 ust. 3 ustawy powinno być złożone do 31 marca 2010 r. W odwołaniu od tej decyzji A Sp. z o.o. w P. wniosła o jej uchylenie względnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że cel ustawy został zrealizowany w sytuacji gdy prawidłowe (rzetelne) zestawienie zostało złożone jeszcze przed wszczęciem postępowania. Kilkudniowe opóźnienie w jego złożeniu spowodowane było chorobą pracownika, który jednocześnie nie poinformował przełożonych, że sprawozdania w terminie nie złożył. Nałożenie w takich okolicznościach kary stoi w sprzeczności z zasadą słuszności i zaufania do organów państwa. Nadto Spółka powołując się na treść art. 87a Ordynacji podatkowej w zw. z art. 79d ust. 5 ustawy o odpadach stwierdziła, że zachodzi podstawa do umorzenia kary. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2010 r. Nr [...] wydaną z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało decyzję Marszałka Województwa [...] w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podkreślono, że przepisy ustawy o odpadach co do obowiązku wymierzenia kary za nieterminowe złożenie sprawozdania nie mają charakteru uznaniowego i nie uzależniają jej wymierzenia ani od powodów uchybienia terminowi ani też od czasokresu spóźnienia w złożeniu sprawozdania. W sprawie nie mógł też znaleźć zastosowania art. 67a Ordynacji podatkowej gdyż odnosi się on do kar już wymierzonych. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO A Sp. z o.o. w P. wniosła o jej uchylenie jako wydanej z naruszeniem art. 79c ust. 3 w zw. z art. 37 ust. 3 ustawy o odpadach oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając to żądanie powtórzono co do zasady argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniu. Podkreślono, że kara została wymierzona za okres sprawozdawczy, w którym nie obowiązywały jeszcze przepisy o stosowaniu tego rodzaju sankcji. Za odstąpieniem od wymierzenia skarżącej kary przemawia nadto jej zdaniem treść art. 37 ust. 3 a-c ustawy. Podmioty, które złożyły rzetelne zestawienie z niewielkim opóźnieniem nie powinny być bowiem traktowane gorzej niż podmioty, które złożyły sprawozdanie w terminie lecz okazało się ono nierzetelne i wymagało korekty. W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 23 marca 2011 r. Sąd zawiesił postępowanie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej ustawą P.p.s.a.) w związku z pytaniem WSA w Łodzi do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności z Konstytucją RP art. 79c ust. 3 w zw. z art. 79d ust. 3 ustawy o odpadach. Po podjęciu zawieszonego postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wadliwość stanowiącego materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji art. 79c ust. 3 dostrzegł również sam ustawodawca, który ustawą z dnia 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o odpadach (Dz. U. Nr 138, poz. 809), która weszła w życie z dniem 20 lipca 2011 r., nadał tej normie prawnej nową treść przewidującą karę pieniężną w wysokości 500 zł za nieprzekazanie przez posiadacza odpadów, wbrew obowiązkowi określonemu w art. 37 ust. 3, zbiorczego zestawienia danych. Ustawa nowelizująca dodała przy tym nowe jednostki redakcyjne przewidujące karę pieniężną w wysokości 2.000 zł za nieprzekazanie zbiorczego zestawienia danych w terminie określonym w decyzji wydanej na podstawie art. 79d ust. 3a (ust. 4), a nadto możliwość wymierzenia kary pieniężnej wielokrotnie, z tym, że łączna wysokość kar pieniężnych za dany rok kalendarzowy nie może przekroczyć 10.000 zł (ust. 5). Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt P 26/11 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1426) orzekł, że art. 79c ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach, w brzmieniu obowiązującym od 12 marca 2010 r. do 19 lipca 2011 r. przez to, że przewiduje niepodlegającą miarkowaniu karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia danych o odpadach, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny orzekł również, że art. 79c ust. 3 w związku z art. 79d ust. 3 ustawy o odpadach jest zgodny z art. 2 w związku z art. 42 ust. 2 i 3 oraz art. 184 Konstytucji i umorzył postępowanie w pozostałym zakresie. Trybunał Konstytucyjny uznał, że konstruując elementy kwestionowanej sankcji ustawodawca przekroczył konstytucyjne granice proporcjonalności regulacji sankcji administracyjnych. Zbytnia dolegliwość kary wynika ze szczególnie nadmiernej kumulacji kilku elementów sankcji, które rozpatrywane oddzielnie nie przemawiają jeszcze za niekonstytucyjnością przepisu. Sama kara pieniężna w wysokości 10.000 zł., zdaniem Trybunału, nie stanowi również argumentu na rzecz naruszenia art. 2 Konstytucji, jeśli jednocześnie obowiązywałby mechanizm uprzedniego wezwania lub ponaglenia przedsiębiorcy do terminowego wykonania ustawowego obowiązku. Podobnie automatyzm nakładanej kary nie świadczy na rzecz jej niekonstytucyjności, jeżeli obowiązywałby mechanizm miarkowania jej wysokości ze względu na okoliczności sprawy przez organ administracji podlegający kontroli sądu administracyjnego. Jednakże takiej regulacji zabrakło w przepisach ustawy o odpadach w części dotyczącej kar pieniężnych. Mając to na względzie należy stwierdzić, że stosownie do art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą, są ostateczne i wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, chyba że Trybunał określi inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, co w przypadku wyroku z dnia 15 października 2013 r. nie miało miejsca. Oznacza to tym samym, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały na podstawie przepisu ustawy uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny (niezgodny z art. 2 Konstytucji). Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydane zostało prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania (art. 190 ust. 4 Konstytucji). Podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego została wydana decyzja, przewiduje art. 145a § 1 K.p.a. Okoliczność ŧę należy uwzględnić w trakcie sądowej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy P.p.s.a. stwarza bowiem podstawę do uchylenie kontrolowanego aktu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Dodać trzeba, że nie ma znaczenia dla wyniku postępowania sądowego, że – jak już zauważono – z dniem 20 lipca 2011 r. przepis art. 79c ust. 3 ustawy o odpadach został zmieniony. Sądy administracyjne dokonują bowiem kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie orzekania przez organy administracji, zaskarżona decyzja wydana zaś została w dniu [...] 2010 r. Z tych wszystkich powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił kontrolowane decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i orzekł, z mocy art. 152 P.p.s.a., że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. To ostatnie rozstrzygnięcie utraci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania, które sprowadzają się do uiszczonego przez skarżącego wpisu od skargi oraz wynagrodzenia pełnomocnika – radcy prawnego, orzeczono na podstawie art. 199, art. 200 art. 205 § 2 i art. 201 P.p.s.a. oraz § 2 i § 6 pkt 4 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ... (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę będzie miał na uwadze organ administracji, że w dniu 14 grudnia 2012 r. uchwalona została nowa ustawa o odpadach (Dz. U. z 2013 r., poz. 21), która z chwilą jej wejścia w życie uchyliła ustawę z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. Jednakże międzyczasowy przepis art. 246 tej ustawy stanowi, że w sprawach wszczętych i niezakończonych stosuje się dotychczasowe przepisy karne oraz o karach pieniężnych w dotychczasowym brzmieniu, z zastrzeżeniem art. 237. W sytuacji skarżącej oznacza to stosowanie przepisów o karach pieniężnych w brzmieniu po nowelizacji ustawy dokonanej ustawą z dnia 28 kwietnia 2011 r. sw