II SA/Gl 1692/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Tomasz Dziuk, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi P. P. (P.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 18 października 2024 r. nr SKO.4205.76.2024 w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej oddala skargę. Starosta [...] decyzją z dnia 18 lipca 2024 r. ustalił obecnie skarżącemu – P. P., opłatę za pobyt córki A. P. w rodzinie zastępczej spokrewnionej, w kwocie 899,00 zł miesięcznie w okresie od 1 kwietnia do 31 maja 2024 r. i 1.002,00 zł miesięcznie w okresie od 1 czerwca 2024 r. do 31 marca 2025 r. oraz zobowiązał do wpłat ustalonych kwot na wskazany rachunek bankowy. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] sygn. akt [...] córkę skarżącego umieszczono w rodzinie zastępczej spokrewnionej. W związku z tym rodzinie zastępczej przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów jej utrzymania w powyżej wskazanych kwotach. Organ wskazał również, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a źródłem jego utrzymania w kwietniu 2024 r., tj. miesiącu poprzedzającym wszczęcie postępowania administracyjnego, był dochód w wysokości 9.860,25 zł, a po przekazaniu alimentów na córkę w kwocie 330,00 zł i syna w wysokości 700,00 zł, uzyskał dochód w wysokości 8.830,25 zł. Podkreślił, że nawet w przypadku uwzględnienia dodatkowych wydatków poniesionych przez skarżącego w łącznej kwocie 5.273,00 zł (energia elektryczna, gaz, telefon, internet, rata kredytu, ubrania, dojazd do pracy, eksploatacja samochodu) oraz kosztów wyżywienia w kwocie 1.200,00 zł ustalono, że pozostała mu do dyspozycji kwota 2.357,25 zł przekracza 150% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, tj. 1.164zł (776 zł x 150%), określonego w ustawie o pomocy społecznej. Organ I instancji wywiódł, że skarżący jest w stanie ponosić opłatę za pobyt córki w pieczy zastępczej bez pogorszenia sytuacji materialnej, a w sprawie nie występują również inne uzasadnione okoliczności, które w przypadku nałożenia opłaty spowodowałby zagrożenie jego egzystencji. Organ zaznaczył również, że prowadzi odrębne postępowanie administracyjne wobec matki dziecka w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt córki w rodzinnej pieczy zastępczej. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podał, że kupił mieszkanie na kredyt hipoteczny, co wiąże się ze zwiększonymi wydatkami. Wyjaśnił, że jest zawodowym kierowcą, a jego dochód uzależniony jest od wielu czynników. Swoje miesięczne wydatki określił na kwotę 8.500,00 - 9.100,00 zł. Zaznaczył, że dobrowolnie podniósł alimenty na córkę do kwoty 700,00 zł. Rozpoznając to odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczył podstawy prawne wydanej decyzji. Następnie wskazał, że bezspornym w sprawie jest, iż córka skarżącego przebywa w rodzinnej pieczy zastępczej, która otrzymuje pomoc na pokrycie kosztów jej utrzymania. Powołując się na regulacje ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (obecnie: Dz. U. z 2025 r., poz. 49), zwanej dalej u.w.r., Kolegium stwierdziło, że w przypadku zaistnienia okoliczności w niej określonych organ ma obowiązek ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Tym samym skoro córka skarżącego przebywa w pieczy zastępczej, to na jej rodzicach ciąży obowiązek ponoszenia opłaty za taki pobyt. Organ zaznaczył również, że odnośnie skarżącego w odrębnym postępowaniu, tj. ostateczną decyzją z dnia 23 maja 2024 r., organ I instancji odmówił udzielenia ulgi w postaci odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt córki w pieczy zastępczej. W konsekwencji organ administracji publicznej zobowiązany był wydać decyzję o ustaleniu wysokości tej opłaty. Wyjaśnił także, że rodzice nie mogą przenosić ciężaru utrzymania własnego dziecka na jednostkę samorządu terytorialnego, albowiem ustanowiony obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania dziecka w pieczy zastępczej jest pochodną wynikającą z obowiązku alimentacyjnego rodziców względem dziecka. Obowiązek ten może zostać ograniczony, tj. zniesiony, tylko w wyjątkowych przypadkach określonych w przepisach prawa i to w odrębnym postępowaniu administracyjnym. W skardze na powyższą decyzję, skarżący zarzucił naruszenie: - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 151 § 1 k.p.a. poprzez niezbadanie wszystkich istotnych kwestii podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji i w wyniku tego wydanie błędnego rozstrzygnięcia w postaci zaskarżonej decyzji, w szczególności nieprzeprowadzenie prawidłowego i rzetelnego postępowania w zakresie ustalenia opłaty za pobyt córki w rodzinie zastępczej wobec drugiego rodzica zobowiązanego do uiszczania opłat z tym związanych; - art. 8, art. 9, art. 11 k.p.a., poprzez naruszenie przez organ administracji publicznej zaufania uczestników do władzy publicznej w zakresie przeniesienia całości opłat za pobyt córki w rodzinie zastępczej wobec skarżącego bez wskazania czy drugi rodzic jest w stanie płacić za pobyt dziecka, a samo uzasadnienie związane z nieustaleniem przez organ adresu zamieszkania drugiego rodzica stanowi poważną wątpliwość skarżącego co do rzetelności prowadzonego w tym zakresie postępowania i bezkrytycznego przeniesienia całości opłat na skarżącego; - art. 107 § 3 k.p.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i brak wskazania faktów oraz udowodnienia w uzasadnieniu decyzji przez organ administracji publicznej, że odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej wobec drugiego rodzica nie ma wpływu na wysokość opłaty wobec obciążonego rodzica - w tym przypadku skarżącego; - art. 193 ust. 2 u.w.r., poprzez prowadzenie postępowania przez organ administracji z naruszeniem zasady współuczestnictwa materialnego rodziców zobowiązanych do uiszczania opłat z tytułu pobytu dziecka w rodzinie zastępczej. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi przedstawiona została argumentacja na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym swoje dotychczasowe stanowisko. Podkreślił przy tym, że na rodzicach ciąży solidarna odpowiedzialność za ponoszenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, natomiast to, czy i jak rodzice będą rozliczać się między sobą pozostaje poza przedmiotem zainteresowania organów administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sprawy sprowadza się do oceny, czy w opisanym stanie faktycznym obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej mógł być nałożony wyłącznie na jednego z rodziców, tj. na skarżącego, z pominięciem ustalenia sytuacji drugiego rodzica i jego udziału w postępowaniu. Przypomnieć przyjdzie na wstępie, że zgodnie z art. 193 u.w.r., za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w określonej wysokości, od dnia umieszczenia dziecka w tej pieczy. Za ponoszenie wskazanej opłaty rodzice odpowiadają solidarnie. Z kolei zgodnie z art. 194 u.w.r. opłatę ustala w drodze decyzji starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w pieczy zastępczej. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, a starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa powyżej, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia przedmiotowej opłaty. Analiza przywołanych regulacji pozwala stwierdzić, że w sprawach dotyczących ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej organ administracji podejmuje decyzję związaną, a mianowicie obowiązany jest wydać taką decyzję o ile wcześniej strona nie została zwolniona z jej ponoszenia. Jeżeli w danej sprawie stosowna decyzja o odstąpieniu od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej nie została wydana, wówczas organ jest zobowiązany wydać decyzję o ustaleniu takiej opłaty. Wysokość opłaty jest zależna od formy pieczy zastępczej oraz wysokości wydatków ponoszonych przez organy samorządu terytorialnego z tego tytułu. W tym zakresie organ wydający decyzję podejmuje stosowne rozstrzygnięcie w warunkach związania treścią normy prawnej i nie dysponuje możliwością miarkowania wysokości tej opłaty. Okoliczność ta posiada istotne znaczenie dla oceny działań podejmowanych przez organy, ponieważ zakres postępowania wyjaśniającego w tym zakresie ograniczony jest wyłącznie do ustalenia formy sprawowanej pieczy zastępczej i ponoszonych z tego tytułu wydatków na utrzymanie dzieci. W sprawie jest poza sporem, że córka skarżącego przebywa w rodzinnej pieczy zastępczej, a mianowicie w rodzinie zastępczej spokrewnionej. Z akt sprawy wynika, że postępowanie w przedmiocie odstąpienia od ustalenia skarżącemu odpłatności za pobyt córki w pieczy zastępczej zakończyło się ostateczną decyzją odmowną. Skarżący osiąga dochód przekraczający kryterium dochodowe z ustawy o pomocy społecznej. W konsekwencji organ administracji publicznej ustalił skarżącemu opłatę za pobyt córki w pieczy zastępczej, czyli osób zastępujących skarżącego w jego obowiązkach związanych z wychowaniem córki i zapewnieniem jej warunków prawidłowego rozwoju. We wskazanym zakresie organy nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego i w sposób prawidłowy ustaliły wysokość ponoszonego przez skarżącego obowiązku. Zarzuty skargi sprowadzają się do wykazania, że udział w postępowaniu powinna brać udział również matka dziecka. W tym miejscu raz jeszcze przypomnieć przyjdzie, że w myśl art. 193 ust. 2 u.w.r., odpowiedzialność rodziców za ponoszenie odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ma charakter solidarny. W konsekwencji obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt wspólnego dziecka w pieczy zastępczej spoczywa na obu rodzicach, natomiast to jakie będą między osobami zobowiązanymi wzajemne rozliczenia dokonywane będzie z uwzględnieniem tej zasady. Zatem zasada ta nie ma znaczenia dla podejmowanych rozstrzygnięć, lecz dla działań między osobami zobowiązanymi, a tym samym kwestia ta nie ma znaczenia dla oceny kontrolowanej decyzji (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 1491/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej sytuacji zarzuty skargi dotyczące zarówno naruszenia przepisów postępowania, jaki prawa materialnego, nie mogły odnieść skutku. Dodać jeszcze wypadnie, że na gruncie niniejszej sprawy nie sposób się odnieść do zarzutu sformułowanego w pkt I petitum skargi, albowiem art. 151 § 1 k.p.a., z którym ten zarzut został powiązany, znajduje zastosowanie jedynie w postępowaniu wznowieniowym. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną, co skutkowało jej oddaleniem stosownie do postanowień art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935). Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 powołanej ustawy, a to wobec złożonego przez organ wniosku i braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez skarżącego.