II SA/Gl 1718/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. L. i T.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: 1) zwolnić skarżących z wpisu od skargi, 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie Skarżący zostali wezwani do solidarnego uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.500 zł. W odpowiedzi, w terminie wyznaczonym do dokonania tej czynności, na drukach urzędowych formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy zwrócili się o zwolnienie od kosztów sądowych powołując się na trudną sytuację materialną, a w szczególności konieczność spłaty zaciągniętych zobowiązań kredytowych oraz toczącymi się postępowaniami egzekucyjnymi. W druku formularza skarżący podali, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, zamieszkując w budynku o pow. 349 m2, którego prawo własności jest obciążone hipoteką. Wnioskodawcy zadeklarowali, że nieposiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Ich łączny, miesięczny dochód wynosi około 2700 zł brutto miesięcznie, natomiast wskazali na istnienie licznych zobowiązań względem podmiotów prywatnych. Do druku formularzy dołączone zostały dokumenty potwierdzające istnienie zobowiązań kredytowych a także wszczęcie postępowania egzekucyjnego z tytułu uregulowania należności w tym zakresie. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W myśl art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Mając na uwadze treść przywołanego wyżej przepisu i odnosząc ją do przedstawionej przez wnioskodawców sytuacji materialnej uznano, że ich wniosek zasługuje jedynie na częściowe uwzględnienie. Analiza sytuacji materialnej osób ubiegających się o przyznanie prawa pomocy obejmuje swoim zakresem, z jednej strony majątek takich osób oraz wysokość i strukturę ich dochodów, z drugiej natomiast koszty postępowania, które strony mają lub mogą mieć obowiązek ponieść. Im większa jest dysproporcja pomiędzy tymi wartościami, a zarazem stan majątkowy wnioskodawców nie budzi wątpliwości, tym więcej okoliczności przemawia za uwzględnieniem takiego wniosku. Zarazem nie można z pola widzenia tracić faktu, że koszty sądowe stanowią daninę o charakterze publicznoprawnym, a tym samym zasadą jest, że każdy obywatel ma obowiązek ich ponoszenia. Jedynie w wyjątkowych sytuacjach możliwe jest odstąpienie od realizacji tej powinności. Odnosząc powyższe rozważania do złożonego przez skarżących wniosku stwierdzić trzeba, że do dyspozycji wnioskodawców pozostaje co miesiąc kwota około 2000 zł, co wynika z nadesłanych dokumentów. Zarazem, wysokość wpisu od skargi wynosi w niniejszej sprawie 1500 zł, co oznacza, że jego uiszczenie pochłonęłoby 75 % wspomnianego dochodu. W tej sytuacji uznano, że w stosunkowo krótkim czasie wnioskodawcy nie będą w stanie wygospodarować wspomnianej kwoty, co mogłoby oznaczać zamknięcie im drogi do sądowej ochrony ich praw. Oddalając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałej części pod uwagę wzięto przede wszystkim fakt, że wnioskodawcy dysponują stałymi źródłami dochodu, a ponadto dochód ten nie jest na tyle niski aby można było mówić w ich przypadku o szczególnie trudnym położeniu materialnym. Konstatacji tej nie zmienia fakt istnienia zadłużenia względem banków. Pamiętać bowiem trzeba, że są to podmioty prywatnoprawne, a wobec tego regulacja zobowiązań względem nich nie może mieć pierwszeństwa przed należnościami o charakterze publicznoprawnym, a więc kosztami sądowymi. Mając na względzie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.