II SA/Gl 172/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.) Sędzia WSA Rafał Wolnik Protokolant starszy referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2007 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu. Pismem z dnia [...] 2006 r. M. W. zwrócił się do Urzędu Miasta C. z wnioskiem o dokonanie wymeldowania A. K. i M. W. z mieszkania położonego w C. przy ul. A. Do wniosku dołączył prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w C. [...] Wydziału Cywilnego z dnia [...] r. sygn. [...] nakazujący pozwanym A. K. i M. W. opuszczenie przedmiotowego lokalu mieszkalnego i wydanie go powodowi. Jednocześnie Sąd Rejonowy wstrzymał jednak wykonanie powyższego obowiązku do czasu przedstawienia pozwanym oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego przez Gminę C.. W trakcie czynności wyjaśniających organ I instancji przesłuchał M. W., który oświadczył, iż A. K. wraz z córką przebywa w lokalu przy ul. A i posiada tam swoje rzeczy osobiste. Także przesłuchana przez organ I instancji A. K. potwierdziła, że przedmiotowego lokalu nie opuściła i nadal wraz z dzieckiem w nim zamieszkuje. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C. odmówił wymeldowania z miejsca pobytu stałego A. K. i M. W. podając w uzasadnieniu, iż strony nie opuściły lokalu, nadal w nim zamieszkują i posiadają w nim swe rzeczy osobiste. M. W. w terminie ustawowym złożył odwołanie od decyzji organu I instancji, wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Odwołujący się podniósł, iż A. K. wraz z dzieckiem jedynie przychodzi do jego mieszkania natomiast w rzeczywistości nic jej z lokalem tym nie wiąże. Posiada bowiem dwa inne mieszkania i nie ma przeszkód aby w nich oczekiwała na lokal socjalny. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W obszernym uzasadnieniu przytoczył i zanalizował regulacje prawne dotyczące procedury zameldowania i wymeldowania podkreślając, iż jego zdaniem organ I instancji słusznie przyjął, że A. K. i jej córka nie opuściły przedmiotowego lokalu. Pismem z dnia [...] 2007 r. M. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, podnosząc w uzasadnieniu po raz kolejny, iż A. K. wraz z dzieckiem swoje potrzeby mieszkaniowe zaspokaja gdzie indziej albowiem posiada ona 2 inne mieszkania. Skarżący nie wskazał adresów wspomnianych mieszkań. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie. Zdaniem tut. Sądu stanowiąca przedmiot zaskarżenia decyzja drugoinstancyjna wydana została bowiem z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej: k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99, LEX 53964. W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ pierwszoinstancyjny. W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. 2006, nr 139, poz. 933 z późn. zm.) ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2b powołanej wyżej ustawy celom ewidencyjnym służy zameldowanie, które winno potwierdzać fakt pobytu osoby w lokalu. W konsekwencji stosownie do art. 2 i art. 4 ustawy osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, który to obowiązek polega na:. 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; 3) zameldowaniu o urodzeniu dziecka; 4) zameldowaniu o zmianie stanu cywilnego; 5) zameldowaniu o zgonie osoby. Szczegółowym kwestiom związanym z wymeldowaniem poświęcony został w ustawie art. 15, zgodnie z którego ust. 1 osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl natomiast ust. 2 wskazanego wyżej przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Odnosząc się do wskazanej wyżej ciążącej na organie gminy powinności dokonania wymeldowania osoby, która wbrew przepisom obowiązku tego sama nie dopełniła zaakcentować należy, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób - por. w tej kwestii np. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2003 r,, V S.A. 2323/02, LEX nr 159183. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się jednak także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Nadto wskazać należy, iż opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. por. np. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 grudnia 2002 r., V S.A. 935/02, LEX nr 149535 wraz z przytoczonym tam wcześniejszym orzecznictwem, a w tym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 1986 r., III SA 437/86; wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca1985 r., SA/Gd 573/85; wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 1987 r., SA/Gd 1073/86 oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 1987 r., SA/Wr 110/87. Podkreślić nadto w tym miejscu należy, iż tak samo jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalne uprawnienie do przebywania w tym miejscu - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r,, V S.A. 1398/02, LEX nr 159189. Oceniając merytoryczną poprawność decyzji o odmowie wymeldowania rozważyć zatem należy, czy A. K. wraz z dzieckiem istotnie nie opuściła, w sposób określony powyżej, miejsca pobytu, w którym jest zameldowana. W razie bowiem ustalenia, iż w wyniku zachowań A. K. jej pobyt w lokalu jednak ustał spełniona zostałaby wymagana prawem przesłanka uzasadniająca wymeldowanie. Jak wynika z akt sprawy zarówno organ I jak też II instancji uznały, iż A. K. nie opuściła lokalu przy ul. A w C.. Teza ta, zdaniem Sądu, została w trakcie postępowania przed organem I instancji w sposób niezbity wykazana. Zarówno M. W. jak też A. K. w trakcie przeprowadzonych przez organ I instancji przesłuchań (w dniach [...] i [...] 2006 r.) stwierdzili bowiem, iż A. K. wraz z córką nadal przebywa w przedmiotowym mieszkaniu i oczekuje na przydział lokalu zastępczego. Tym samym poprawnie organ I instancji odmówił wymeldowania A. K. i M. W. albowiem nie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy. Oceny tej nie zmienia powoływany przez skarżącego fakt orzeczenia przez Sąd Rejonowy w C. [...] Wydział Cywilny eksmisji A. K. i M. W. albowiem Sąd ten jednocześnie wstrzymał wykonanie obowiązku opuszczenia mieszkania do czasu przedłożenia przez Gminę C. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Okoliczności sprawy zmieniły się jednak w dacie wniesienia przez M. W. odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej do Wojewody [...]. W odwołaniu tym bowiem M. W. wskazał, iż obecnie A. K. jedynie przychodzi z dzieckiem do przedmiotowego mieszkania jednak w rzeczywistości z lokalem tym nic jej nie wiąże. Zdaniem odwołującego się dysponuje ona bowiem dwoma mieszkaniami pod innymi adresami i właśnie tam winna oczekiwać na lokal socjalny. Odwołujący się wniósł o dopuszczenie na potwierdzenie wskazanego wyżej faktu dowodu z akt sprawy Sądu Rejonowego w C.. Pomimo uregulowanego w kodeksie postępowania administracyjnego obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy z przedłożonych tut. Sądowi akt administracyjnych nie wynika by rozpoznający odwołanie Wojewoda [...] podjął jakiekolwiek czynności celem ustalenia czy istotnie A. K. w rzeczywistości koncentruje swe sprawy życiowe w innym lokalu, nie zlecił też stosownego uzupełniającego postępowania wyjaśniającego organowi I instancji w trybie art. 136 k.p.a. Do twierdzeń skarżącego nie odniósł się też w żaden sposób w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W konsekwencji, w myśl powyższych uwag, decyzję organu II instancji uznać należy za naruszającą przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzję tę uznać bowiem należy za co najmniej przedwczesną, wydaną bez należytego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania nie orzekano z uwagi na brak stosownego wniosku skarżącego.