II SA/Gl 172/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu H. B. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 172/11 w sprawie ze skargi H. B. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a 1). zwolnić skarżącą z wpisu od skargi kasacyjnej; 2). ustanowić dla skarżącej adwokata z urzędu; 3). oddalić wniosek w pozostałym zakresie. 1 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia 12 października 2011 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalił wniosek H. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w nadesłanym druku formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca podała, że nie osiąga żadnych dochodów pozostając na utrzymaniu swojego ojca. W skład majątku skarżącej wchodzi spółdzielcze, własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o pow. 24,7 m2, w których strona zamieszkuje, dwa lokale mieszkalne o pow. odpowiednio: 71 i 74 m2, które stanowią zabezpieczenie roszczeń urzędu skarbowego oraz roszczeń alimentacyjnych, budynek w zabudowie wielorodzinnej (segment) o pow. 90 m2 – również stanowiący zabezpieczenie roszczeń urzędu skarbowego. Skarżąca wyjaśniła, że od dnia likwidacji działalności gospodarczej pozostaje bez zatrudnienia, a wobec trudnej sytuacji na rynku pracy pozostaje na utrzymaniu ojca, który zaspokaja jej potrzeby oceniane przez stronę na kwotę około 1200 zł miesięcznie. Skarżąca, ze względu na liczne postępowania przed sądami oraz organami nie jest w stanie sprostać obowiązkom związanym z pracą. Posiadane przez stronę lokale mieszkalne są niewykończone i nie nadają się do zamieszkania. Referendarz wskazał, że skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie dotyczące udokumentowania posiadanego majątku. W ocenie referendarza informacje uzyskane od H. B. okazały się zbyt skąpe aby można było jednoznacznie stwierdzić, że jest ona osobą, której sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy w całym wnioskowanym zakresie, zwłaszcza w sytuacji gdy dysponuje ona trzema lokalami mieszkalnymi oraz budynkiem mieszkalnym. W ustawowym terminie strona skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 października 2011 r. domagając się jego zmiany. W uzasadnieniu wskazano, że objęte sprzeciwem postanowienie zostało wydane jeszcze przez doręczeniem skarżącej kolejnego wezwania do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. Skarżąca podniosła, że na żądanie sądu złożyła żądane zaświadczenia i udzieliła wyczerpujących wyjaśnień, które zawarte są w jej pismach z dnia 21 października 2011 r. i 3 listopada 2011 r. Skarżąca podkreślała, że nieruchomości lokalowe, których jest właścicielką i z mocy postanowienia Komornika Zarządcą stanowią zabezpieczenie roszczeń m. in. Naczelnika Urzędu Skarbowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, która wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, które wykażą, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Zgodnie bowiem z art. 255 P.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku (urzędowym formularzu), okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednocześnie należy podkreślić, że z powyższego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu skarżąca wykazała w sposób dostateczny i przekonujący, że nie jest w stanie ponieść żadnych dalszych kosztów sądowych, poza tymi które już poniosła. Prawo pomocy przysługuje osobom, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Wobec oświadczenia skarżącej zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w sprzeciwie, a także w świetle treści pism procesowych skarżącej z dnia 21 października 2011 r. oraz z dnia 3 listopada 2011 r. i dołączonych dokumentów należy częściowo przychylić się do złożonego wniosku. Obecnie skarżąca nie osiąga żadnego dochodu i pozostaje na utrzymaniu ojca, a posiadane przez nią nieruchomości stanowią zabezpieczenie roszczeń innych podmiotów, ponadto są w stanie niewykończonym, a dodatkowo jej mieszkania posiadają nieusunięte usterki. Z uwagi na kłopoty finansowe skarżącej nie stać na ustanowienie fachowego pełnomocnika i obecnie żaden pełnomocnik jej nie reprezentuje. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2, w zw. z art. 245 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.