II SA/Gl 1720/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi "A" w likwidacji w C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. Działki, za które ustalono zaskarżoną decyzją odszkodowania, położone w obrębie M., gmina M., stanowiły w dniu [...] roku własność [...] (obecnej skarżącej "w likwidacji"). Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w C. w sprawie egzekucji nieruchomości – sygn. akt [...] z dnia [...] roku właścicielami wyżej opisanych działek są w [...] A. i M. małżonkowie F.. Wniosek o wypłatę odszkodowania za działki, które zostały zajęte pod drogę publiczną złożyła skarżąca w dniu [...] roku (a także M. i A. F. – [...] roku). Wojewoda [...] dwiema decyzjami z dnia [...] roku (k. 168 i 166 akt administracyjnych) stwierdził na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 w związku z art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133, poz. 872 ze zm.) i art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (t.j. z 2007 roku, Dz.U. Nr 19, poz. 15 ze zm.) nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku własności działek (za które zaskarżoną decyzją ustalono odszkodowanie) przez Powiat [...], które przed tą datą znajdowały się we władaniu Powiatu i były zajęte pod drogę publiczną. Starosta [...], wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] roku nr [...] (była to kolejna decyzja tego organu w sprawie, bowiem decyzja tego organu z dnia [...]roku została przez Wojewodę [...] uchylona decyzją z dnia [...] roku) na podstawie art. 73 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające (...), art. 129 ust. 1, art. 130, art. 132 ust. 1a, ust. 2 i ust. 3 oraz art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2010 roku, Dz.U. Nr 102, poz. 651 ze zm.) ustalił odszkodowanie w wysokości 75.692,00 zł za wyszczególnione w tej decyzji działki o łącznej powierzchni 0,1279 ha, które zostały nabyte z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku na własność przez Powiat [...] zgodnie z decyzjami ostatecznymi Wojewody [...] z dnia [...] roku (nr [...] i [...]) na rzecz M. i A. małżonków F. i orzekł o wypłacie na ich rzecz tego odszkodowania. W punkcie II omawianej decyzji organ odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za przejęte pod drogę publiczną działki na rzecz skarżącej. W uzasadnieniu organ stwierdził, że oba wnioski to jest skarżącej i małżonków F. zostały złożone w terminie (art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku). Właścicielem działek zgodnie z księgą wieczystą KW nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w C. na dzień [...] roku była skarżąca. Działki te w drodze egzekucji z nieruchomości skierowanej przeciwko skarżącej nabyli na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] roku sygn. akt [...] o przysądzeniu prawa własności nieruchomości M. i A. małżonkowie F., którzy zostali ujawnieni w księdze wieczystej KW [...] jako ich właściciele. Ujawnienie małżonków F. w księdze wieczystej nastąpiło przed wydaniem przez Wojewodę [...] ostatecznych decyzji z dnia [...] roku w przedmiocie nabycia z mocy prawa przez Powiat [...] z dniem [...] roku własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Niewątpliwie więc, w dniu wydania przez Wojewodę [...]powyższych decyzji właścicielami działek zajętych pod drogę publiczną, ujawnionymi w księdze wieczystej byli małżonkowie F. i to oni ponieśli rzeczywisty uszczerbek w następstwie odjęcia prawa własności. Dlatego też – zdaniem organu – małżonkowie F. są uprawnieni do otrzymania słusznego odszkodowania zgodnie z konstytucyjną zasadą z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Organ wskazał także na treść wyroku NSA z dnia 11 stycznia 2010 roku – I OPS 3/09 . Sama wysokość należnego odszkodowania została ustalona w oparciu o operat szacunkowy, który według organu orzekającego został sporządzony zgodnie z przepisami prawa. W odwołaniu skarżąca w istocie kwestionowała fakt przyznania odszkodowania małżonkom F., a nie jej. Zdaniem odwołującej się organ I instancji naruszył prawo i słuszny interes obywatela (art. 6, 7, 8, 10 w zw. z art. 77 § 1 i 80 Kpa) co spowodowało naruszenie art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku przez błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że właścicielem w rozumieniu art. 73 ust. 4 tej ustawy uprawnionym do otrzymania odszkodowania za grunty zajęte pod drogę publiczną, nie jest podmiot będący właścicielem w dniu 31 grudnia 1998 roku, lecz osoby będące właścicielami nieruchomości w dniu wydania przez Wojewodę [...] decyzji stwierdzającej przejście nieruchomości z mocy prawa na własność powiatu [...]. Odwołująca się podkreśliła, że małżonkowie F. nabyli sporną nieruchomość w [...] roku w drodze egzekucji, a ten sposób nabycia własności nie skutkuje przejściem na nabywcę roszczenia o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku. Nie doszło do zbycia spornej nieruchomości w drodze cywilnoprawnej, a więc zastosowania nie znajduje wyrok NSA sygn. akt I OPS 3/09. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku, Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy decyzją organu I instancji. Po opisaniu sprawy oraz zasad przyznania odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne i przywołaniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] roku stwierdził, że w sprawie jest bezsporne, iż na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] roku sygn. akt [...] prawo własności spornej nieruchomości zostało przysądzone na rzecz małżonków F., którzy to prawo nabyli w drodze licytacji egzekucyjnej za kwotę 50.000 zł. Organ wskazał na wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2010 roku I OPS 3/09, przyznał że małżonkowie F. nie nabyli własności spornej nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej, ale w drodze egzekucji. Nie zmienia to zdaniem organu sytuacji co do podmiotu uprawnionego do żądania odszkodowania. Małżonkowie F. i organy egzekucyjne działali bowiem w oparciu o aktualne wpisy w księdze wieczystej (wpisana była skarżąca). Do momentu wydania przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] roku sporne nieruchomości mogły być przedmiotem obrotu cywilnoprawnego, w tym dokonanego w trybie egzekucji. Organ odwoławczy podkreślił, że to nie odwołująca się poniosła uszczerbek majątkowy wskutek przejęcia własności nieruchomości, lecz małżonkowie F., którzy nabyli nieruchomość w drodze egzekucji za kwotę 50.000 zł. Skargę na decyzję ostateczną złożyła "A" w likwidacji (dotychczasowa odwołująca się), która powtórzyła w niej zarzuty uprzednio zawarte w odwołaniu i wniosła o jej uchylenie, a także o uchylenie decyzji jej poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Organ odwoławczy, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zaskarżoną decyzją ustalono odszkodowanie w kwocie 75.692,00 zł za działki położone w obrębie M. gmina M., które zostały przejęte z dniem 1 stycznia 1999 roku z mocy prawa przez Powiat [...], co stwierdził Wojewoda [...] ostatecznymi decyzjami z dnia [...] roku, na rzecz M. i A. F.. Równocześnie tą samą decyzją odmówiono ustalenia i wypłaty odszkodowania za powyższą nieruchomość skarżącej. Zdaniem Sądu decyzja ta jest zgodna z prawem i została wydana w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. W sprawie jest bezsporne, że w dniu 31 grudnia 1998 roku nieruchomość objęta zaskarżoną decyzją stanowiła własność [...]. Bezsporne jest także, iż na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] roku sygn. akt [...] prawo własności tej nieruchomości zostało przysądzone na rzecz A. F. i M. F., którzy na dzień wydania decyzji przez Wojewodę z dnia [...] roku byli wymienieni jako właściciele tej nieruchomości w dziale II KW nr [...]. Kwestią sporną w sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy w przypadku późniejszego rozporządzania prawem własności na rzecz innej osoby odszkodowanie wypłaca się podmiotowi, który był właścicielem nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 roku, czy też nabywcy. Dla porządku należy jeszcze stwierdzić, że zarówno skarżąca, jak i małżonkowie F. wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną złożyli w terminie. Niewątpliwie skarżąca ma rację, że wyroku NSA z dnia 11 stycznia 2010 roku, sygn. akt I OPS 3/09 nie można w niniejszej sprawie zastosować "wprost". Wyrok ten bowiem dotyczy osoby, która po dniu 31 grudnia 1998 roku, ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku, zawarła umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w formie aktu notarialnego z osobą, która była jej właścicielem w dniu 31 grudnia 1998 roku i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej. Wyrok ten jednak otworzył możliwość przyznania prawa do ubiegania się o ustalenie i przyznanie odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne osobom innym niż te, które w dniu 1 stycznia 1999 roku utraciły własność nieruchomości, oczywiście pod warunkiem, że osoby te nabyły nieruchomości zajęte pod drogi publiczne po dniu 31 grudnia 1998 roku, a przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku, a nabycie to nastąpiło od właściciela nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 roku. A. F. i M. F. nie nabyli własności spornej nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej ale w drodze egzekucji. Zostali oni wpisani do księgi wieczystej tej nieruchomości i widnieli w niej na dzień wydania decyzji przez Wojewodę [...] z dnia [...] roku. W zakresie objętym regulacją art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku istotne znaczenie ma konstytucyjna zasada, że za odjęcie własności należy się słuszne odszkodowanie, że został złożony wniosek w tym przedmiocie w ustawowym terminie oraz, że wniosek ten złożyła osoba uprawniona do odszkodowania. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że w chwili nabycia prawa własności zarówno organy egzekucyjne, jak i nabywcy działali w oparciu o aktualne wpisy w księdze wieczystej, zgodnie z którymi właścicielem nieruchomości była skarżąca, a zatem w oparciu o domniemanie prawne zgodności ujawnionego wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Do dnia [...] roku to jest dnia wydania przez Wojewodę [...] decyzji stwierdzających nabycie przez Powiat [...] z mocy prawa własności spornej nieruchomości, nieruchomość ta mogła być przedmiotem obrotu. Trzeba także podkreślić, że wydana decyzja odpowiada konstytucyjnej zasadzie, że za odjecie własności należy się słuszne odszkodowanie. To nie skarżąca poniosła uszczerbek majątkowy na skutek przejęcia nieruchomości, lecz małżonkowie F., którzy nabyli tę nieruchomość w drodze egzekucji za kwotę 50.000 zł, która został przeznaczona (zgodnie z przepisami) na zaspokojenie wierzycieli skarżącej oraz pokrycie kosztów egzekucji. Oznacza to, że A. F. i M. F. mieli interes prawny dotyczący pokrycia szkody wynikającej z faktu przejścia nieruchomości z mocy prawa na własność powiatu. Przyznanie odszkodowania małżonkom F. czyni także zadość zasadzie słuszności, a w wypadku uwzględnienia żądania skarżącej doszłoby do podwójnego, nieuzasadnionego przysporzenia na rzecz skarżącej. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 6, 7, 8 i art. 10 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 Kpa Sąd się ich nie dopatrzył, a skarżąca ich nie uzasadniła i nie wskazała argumentów na okoliczność ich rażącego naruszenia. Z tego względu powyższe zarzuty Sąd uznał za nieuzasadnione. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.) Sąd oddalił skargę. bu