II SA/Gl 1727/23
WyrokWSA w Gliwicach2024-04-11
Skład orzekający: Krzysztof Nowak, Agnieszka Kręcisz-Sarna, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli nie złoży wniosku o zawieszenie pobierania renty?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowi przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, chyba że osoba uprawniona złoży wniosek o zawieszenie pobierania renty. Skoro skarżąca nie złożyła takiego wniosku, organ odwoławczy prawidłowo odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na nieustalony moment powstania niepełnosprawności męża. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, podnosząc, że skarżąca pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy i nie złożyła wniosku o jej zawieszenie, co stanowi przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 4 sierpnia 2023 r. nr SKO.4106.765.2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Pismem z dnia 15 września 2023 r. I. W. (dalej jako: "skarżąca" lub "strona") złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie (dalej jako: "Kolegium" lub "organ II instancji"), opisaną w rubrum niniejszego wyroku. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
Decyzją z dnia 9 czerwca 2023 r., nr [...] Prezydent Miasta Z. (dalej jako: "organ I instancji"), działając w oparciu o art. 2 pkt 2, art. 17 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), dalej powoływanej jako: "u.ś.r.", odmówił przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.
W uzasadnieniu organ wskazał, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym niepełnosprawności i jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Jednocześnie organ podniósł, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność męża strony, co w świetle art. 17 ust. 1b u.ś.r. wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt: K 38/13 Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim uniemożliwia on opiekunom osób, których niepełnosprawność powstała później niż wskazano w tym przepisie, uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Oznacza to, że w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W rezultacie nie jest więc dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Decyzją z dnia 4 sierpnia 2023 r. nr SKO.4106.765.2023, organ odwoławczy utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Uzasadniając to rozstrzygnięcie Kolegium wskazało w pierwszej kolejności na wadliwość zastosowania przez organ I instancji art.17 ust. 1b u.ś.r. podkreślając, że w tezach licznych wyroków wydanych przez sądy administracyjne ugruntowała się linia orzecznicza, według której po wejściu w życie przywołanego wyroku TK nie można odmówić przyznania przedmiotowego świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.
Jednocześnie Kolegium podniosło, że strona pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy. Podkreśliło przy tym, że wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z częścią II sentencji powyższego orzeczenia przepis ten w zakresie tam wskazanym, utracił moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej to jest 9 stycznia 2020 r.
Wyrok powyższy, w ocenie Kolegium, oznacza, że wśród przesłanek negatywnych otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego nie ma renty otrzymywanej z tytułu niezdolności do pracy. Stwierdzenie to nie skutkuje jednak tym, by można było stronie przyznać świadczenie pielęgnacyjne pomimo pobieranej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Organ odwoławczy zauważył, że renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy rekompensuje świadczeniobiorcy utratę możliwości wykonywania pracy zgodnie z kwalifikacjami. Świadczeniobiorca może jednak podejmować inną pracę i otrzymywać za nią wynagrodzenie. Z kolei świadczenie pielęgnacyjne rekompensuje brak możliwości zarobkowania w sytuacji sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W ocenie Kolegium sytuacja strony w istocie jest taka sama jak osób, które pobierają rentę z innego tytułu, czy też emeryturę, które to okoliczności stanowią przesłanki negatywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W kwestii interpretacji wskazanego przepisu ukształtowało się stanowisko zgodnie z którym, biorąc pod uwagę przedstawione powyżej zasady konstytucyjne oraz przepisy regulujące zbieg uprawnień do opisanych wyżej świadczeń, osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę (rentę), winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór ten może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury lub renty. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rencisty musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia.
Mając na uwadze powyższe oraz ustawowy cel świadczenia pielęgnacyjnego jakim jest zrekompensowanie opiekunowi braku dochodów z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, przy zastosowaniu wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., sprawiedliwe i uzasadnione wartościami konstytucyjnymi jest, zdaniem kolegium, uznanie prawa do wyboru świadczenia także w sytuacji, gdy osoba spełniająca warunki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że skarżąca ma prawo dokonać wyboru pomiędzy świadczeniami z sytemu zabezpieczenia społecznego pozostającymi w kolizji, przy czym prawo wyboru wiąże się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W rozpatrywanej sprawie wnioskodawczyni wprost stwierdziła, że nie rezygnuje z renty, wobec czego kolegium uznało, że brak jest podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego
W skardze sądowej od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie:
a) prawa materialnego mającego wpływ na wydanie decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 2 pkt 2, art. 17, art. 24 u.ś.r.
b) wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, dotyczący art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz
c) naruszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, dotyczącego opiekuna pobierającego rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Uzasadniając zarzuty skargi skarżąca w pierwszej kolejności opisała zły stan zdrowia męża oraz trudną sytuację materialną rodziny oraz wskazała na zakres czynności opiekuńczych, jakie podejmuje w ramach opieki sprawowanej nad mężem.
W odniesieniu do podnoszonego przez organ odwoławczy zaistnienia w sprawie przesłanki negatywnej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. skarżąca podkreśliła, że stan prawny w tym zakresie uległ zmianie z dniem 9 stycznia 2020 r., w którym wszedł w życie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, stwierdzający, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W tej sytuacji, w ocenie skarżącej, brak jest przeszkód prawnych, aby małżonek pobierał świadczenie pielęgnacyjne z racji opieki nad współmałżonkiem.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał twierdzenia i wnioski zawarte w treści zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.".
W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności czy bezczynności organu administracji publicznej.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, iż wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wobec tego nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18. lub 25. roku życia przez osobę podlegającą opiece, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad taką osobą. W związku z powyższym art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia.
Kolegium prawidłowo również uznało, że w niniejszej sprawie zaistniała podstawa do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na kolizję z uprawnieniem, jakie przysługuje skarżącej do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Organ odwoławczy, powołując się na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prawidłowo uwzględniło fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17. Jednakże, odmiennie w stosunku do skarżącej rozpatrywało skutki wydania powyższego orzeczenia. Kolegium stanęło bowiem na stanowisku, że w sytuacji pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy skarżąca winna dokonać wyboru pomiędzy przysługującym jej świadczeniem rentowym a świadczeniem pielęgnacyjnym. W celu otrzymania tego ostatniego winna bowiem złożyć wniosek o zawieszenie pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Skarżąca w postępowaniu przed organem I instancji oświadczyła, że nie zawiesi prawa do renty (oświadczenie z 26 czerwca 2023 r. – karta 4. akt administracyjnych) a w skardze stanęła m.in. na stanowisku, że wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 29 czerwca 2019 r. SK 2/17 spowodowało, że pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi już przeszkody do przyznania prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącej Sąd stwierdza, że na mocy ww. wyroku dnia 29 czerwca 2019 r., SK 2/17 Trybunał orzekł, że:
I. Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
II. Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu ww. orzeczenia Trybunał zwrócił uwagę, że świadczenie pielęgnacyjne ma charakter kompensacyjny względem osób zdolnych do pracy, rezygnujących z zatrudnienia w celu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie ma częściowo rekompensować utracony zarobek. Dodatkowo pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego związane jest ze świadczeniami majątkowymi o charakterze niepieniężnym w postaci objęcia osoby pobierającej to świadczenie ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym oraz zdrowotnym, finansowanym ze środków publicznych.
Analizując w aspekcie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zasadność różnicowania sytuacji osób zdolnych do pracy oraz osób pobierających rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, które sprawują opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny Trybunał zauważył, że osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może podejmować zatrudnienie. Wobec takich osób ustawodawca przewidział jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu przez nie świadczenia. Mechanizm ten polega na zmniejszeniu lub zawieszeniu renty w przypadku osiągnięcia określonego przychodu, według zasad wynikających z art. 103-106 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (obecnie t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1251 ze zm.) – dalej: "ustawa emerytalna FUS". Trybunał stwierdził więc, że sytuacja faktyczna oraz prawna opiekunów mających ustalone prawo do renty, lecz rezygnujących z dalszego zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, w tym chociażby przytoczony wyżej mechanizm ograniczenia czy wyłączenia możliwości pobierania świadczenia, wskazuje na podobieństwo ich sytuacji do sytuacji opiekunów, którzy są zdrowi i nie mają tym samym prawa do renty, lecz również rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
W świetle tych okoliczności wyłączenie przez ustawodawcę możliwości uzyskania przez opiekuna-rencistę świadczenia pielęgnacyjnego, a przez to również obarczenie rodziny osoby niepełnosprawnej kosztami związanymi z opieką nad osobą niepełnosprawną oraz pozbawienie w tym zakresie niepełnosprawnego członka rodziny pomocy socjalnej, stanowi nieproporcjonalne i nieuzasadnione różnicowanie. Brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają.
Jednocześnie Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia.
Sąd podziela stanowisko przyjęte w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego co do skutków ww. orzeczenia, który przyjmuje, również w odniesieniu do osób, które są uprawnione do pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, że stwierdzenie częściowej niekonstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., SK 2/17 (Dz. U. 2019.1257), wykreowało z dniem 9 stycznia 2020 r. nowy stan prawny, w którym zaistniała konieczność odnalezienia istniejących w systemie prawa instrumentów prawnych pozwalających w praktyce stosowania prawa urzeczywistnić ww. wyrok Trybunału. Jakkolwiek kształtujące się w powyższym zakresie orzecznictwo sądowe nie było początkowo jednolite, to aktualnie nie budzi już wątpliwości, że w sytuacji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami wskazanymi w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zachodzi konieczność podjęcia przez osobę uprawnioną do świadczeń emerytalno-rentowych działań prowadzących do zawieszenia prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy emerytalnej FUS. W ten sposób, w następstwie realizacji prawa wyboru świadczenia, usunięta zostaje przeszkoda w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że z treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 u.ś.r. wynika zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną w razie zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych. Taka regulacja, w ujęciu systemowym, przemawia za przyznaniem opiekunowi osoby niepełnosprawnej prawa do dokonania wyboru świadczenia, także w razie zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami spoza systemu świadczeń rodzinnych. Regulacja kolizyjna, w razie zbiegu uprawnień do świadczeń, znajduje się również w art. 95 i nast. ustawy emerytalnej FUS. Przepis art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej FUS stanowi, że w razie zbiegu prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się osobie uprawnionej jedno z tych świadczeń, wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego aktualnie ugruntowany pozostaje pogląd, iż osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalno-rentowe, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (vide: wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20; wyroki NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2010/20; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2800/20, publ. CBOSA). Osoba uprawniona jednocześnie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i niższej renty swój wybór winna zrealizować przez złożenie organowi rentowemu wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy emerytalnej FUS. Renta jest co prawda prawem niezbywalnym, ale uznając prawnie dopuszczalną możliwość jej zawieszenia, zlikwidowana zostaje negatywna przesłanka prawa do świadczeni pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.
Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rencisty wynikająca z powyższego przepisu, winna być bowiem rozumiana jako wiążąca się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia (vide: wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20; wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20; wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2021 r., I OSK 2918/20; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2021 r., I OSK 2800/20, wyrok NSA z 2 marca 2022 r., I OSK 1623/21, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu organ odwoławczy rozpoznając sprawę trafnie zinterpretował normy wynikające z uregulowań zawartych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zw. z art. 95 i art. 103 ust. 3 ustawy emerytalnej FUS w powiązaniu ze skutkami wyroku TK o sygn. SK 2/17. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w pełni stanowisko, że prawo od renty w tytułu częściowej niezdolności do pracy nie wyklucza możliwości pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, ale w sytuacji gdy nie jest ono realizowane (wypłacanie renty jest zawieszone na wniosek beneficjenta). Brak bowiem podstaw do pobierania obu tych świadczeń jednocześnie.
Ponieważ skarżąca odmówiła zwieszenia prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy Kolegium trafnie przyjęło, że w niniejszej sprawie nie została wyeliminowana negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., co skutkowało koniecznością odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Sąd ocenił, że nie jest trafne stanowisko skarżącej co do możliwości równoległego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego oraz renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło