II SA/Gl 173/04

Dnia 21 października 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie: WSA Elżbieta Kaznowska WSA Rafał Wolnik – spr. Protokolant: sekr. sądowy Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2005 roku, sprawy ze skargi M. N. i H. N. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] roku, Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] roku Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta J. Z. nakazał skarżącym M. i H. N. oraz M. N. wstrzymanie robót budowlanych prowadzonych bez wymaganego zgłoszenia przy przebudowie ogrodzenia od strony ulicy K. na działce nr [...] w J. Z. Jednocześnie organ ten nakazał przedłożenie w terminie 30 dni oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, odpowiednich szkiców lub rysunków przedstawiających konstrukcję oraz wygląd przedmiotowego ogrodzenia, uzgodnień branżowych, projektu zagospodarowania terenu oraz zaświadczenia właściwego organu o zgodności obiektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2003 roku, Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustalone zostało, iż przedmiotowe ogrodzenie przebiega od strony drogi i jest przebudowywane bez wymaganego prawem zgłoszenia właściwemu organowi oraz, że właścicielem działki, na której wykonywane są roboty jest Gmina J. Z., która nie udzieliła inwestorom zgody na wykonanie tych robót. Pismem z dnia [...] roku skarżący zwrócili się do organu pierwszej instancji z informacją, że zgłaszają budowę ogrodzenia właściwemu organowi. Stwierdzili, że prawo do dysponowania nieruchomością przysługuje im na mocy umowy dzierżawy zawartej z Urzędem Miasta, ogrodzenie wykonane zostało na podstawie zgody udzielonej przez Miasto w [...] roku, a roboty przez nich wykonywane stanowią jedynie remont tego ogrodzenia. Przyznali, że w zakresie tych robót nie dokonywali odrębnego zgłoszenia. Decyzją z dnia [...] roku, Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta J. Z. nakazał skarżącym oraz M. N. rozbiórkę przedmiotowego ogrodzenia od strony ulicy K. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, iż pomimo upływu terminu zakreślonego w postanowieniu z dnia [...] roku skarżący nie wykonali określonych w tym postanowieniu nakazów, co z kolei powodowało konieczność zastosowania art. 49 b ust. 1 w związku z art. 49b ust. 3 Prawa budowlanego. Odnośnie stanowiska skarżących wyrażonego w piśmie z dnia [...] roku organ stwierdził, że zgłoszenie robót budowlanych, na które to zgłoszenie skarżący się powołują nastąpiło już po wszczęciu postępowania i w trakcie prowadzonych robót budowlanych. Odwołanie od tej decyzji wnieśli skarżący domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazali, że uczestnik postępowania H. K., który zainicjował postępowanie przed organem nadzoru budowlanego, nie wniósł żadnych uwag do wykonanego ogrodzenia od strony jego posesji, co w ich ocenie skutkować winno umorzeniem postępowania. Podali, że w toku postępowania popełniony został błąd proceduralny polegający na nieprawidłowym zawiadomieniu skarżących o terminie oględzin. Zarzucili nie dopuszczenie przez organ pierwszej instancji dowodów na okoliczność prawa dysponowania przez nich nieruchomością na cele budowlane w postaci pisma Zarządu Miasta J. Z. z dnia [...] roku, z dnia [...] roku oraz oświadczyli, że złożyli kolejny wniosek o dzierżawę gruntu, który jednak do chwili wniesienia odwołania nie został rozpatrzony. Podali, że postanowienie z dnia [...] roku otrzymali już po ukończeniu robót budowlanych, że o remoncie złożyli zawiadomienie, a projekt zagospodarowania terenu i zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym są w posiadaniu Urzędu Miasta. Wnieśli zastrzeżenia co do sposobu doręczenia pisma z dnia [...] roku poprzez posłańca do zakładu pracy M. N. Wskazali, iż organ nie dał im szansy na wniesienie opłaty legalizacyjnej. Rozpoznając to odwołanie Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowe ogrodzenie, jako usytuowane od strony ulicy wymagało zgłoszenia w oparciu o art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego bez względu na stanowisko właścicieli sąsiednich nieruchomości. Odnośnie zarzutów dotyczących niewłaściwego sposobu doręczenia postanowienia z [...] roku, terminu jego doręczenia po wykonaniu robót oraz celowości żądania zaświadczenia o zgodności z planem organ odwoławczy stwierdził, że dotyczą one postanowienia, na które skarżącym przysługiwało zażalenie, którego jednak skarżący nie wnieśli. Kwestie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie zostały w ocenie organu wykazane przez skarżących w sposób, o jakim mowa w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003 roku, a przedstawione pisma i oświadczenia w przedmiocie woli zawarcia umowy dzierżawy nie mogą zastępować samej umowy. Odnośnie doręczenia pisma z dnia [...] roku organ, powołując się na art. 42 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził, że doręczenie to nastąpiło zgodnie z przepisami prawa. Konkludując organ odwoławczy uznał za właściwe zastosowanie przez organ pierwszej instancji przepisu art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zasadniczo powtórzyli zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Dodatkowo wskazali, że w dniu [...] roku zawarli umowę dzierżawy przedmiotowej nieruchomości z Urzędem Miasta na okres od [...] do [...] roku. Wskazali, iż dotychczas przedłużenie umowy dzierżawy następowało na podstawie oświadczenia Urzędu przesyłanego do zainteresowanych. Stwierdzili, że organ winien był zastosować opłatę legalizacyjną. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a ponadto wskazał, iż nie można było ustalić opłaty legalizacyjnej, albowiem skarżący nie wykonali obowiązków nałożonych na nich postanowieniem wydanym w oparciu o art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja jest w ocenie składu orzekającego zgodna z prawem. Zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa ogrodzeń od strony m.in. dróg i ulic. Z kolei art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego stanowi, że zgłoszenia należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych, a do ich wykonania można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji. W toku postępowania ustalono bezspornie, że wykonywane przez skarżących roboty, polegające na przebudowie ogrodzenia od strony ulicy, wykonywane były bez uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi. Tę okoliczność przyznają również sami skarżący (vide: pismo z dnia [...] roku). W takiej sytuacji prawidłowo organ pierwszej instancji wdrożył procedurę legalizacyjną przewidziana w art. 49b Prawa budowlanego. Bez znaczenia pozostaje powoływana przez skarżących okoliczność, że postanowienie, o którym mowa w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego zostało im doręczone w chwili, kiedy roboty zostały już wykonane. Procedura przewidziana w tym przepisie znajduje bowiem zastosowanie zarówno do sytuacji, kiedy obiekt budowlany lub jego część znajduje się w budowie, jak i do sytuacji kiedy budowa ta została już ukończona. Można co najwyżej zgodzić się ze stanowiskiem, że postanowienie takie w części nakazującej wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych, które już zostały zakończone byłoby bezprzedmiotowe. W niniejszej jednak sprawie w dacie wydawania postanowienia organ orzekał na podstawie okoliczności wskazujących, iż roboty budowlane są w toku. Nie ma przy tym znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy prawidłowość zawiadomienia skarżących o terminie oględzin. Jakkolwiek jest to istotne uchybienie przepisów postępowania administracyjnego, to nie miało ono w ocenie Sądu wpływu na wynik sprawy, a tylko w takim przypadku mogłoby skutkować uchyleniem decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W sytuacji, kiedy roboty budowlane faktycznie zostały zakończone przed datą doręczenia postanowienia, to i tak prawidłowym było rozstrzygnięcie nakazujące inwestorom przedłożenie w terminie 30 dni dokumentów, o których mowa w art. 49b ust. 2 pkt 1-3 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 49b ust. 4 Prawa budowlanego właściwy organ w drodze postanowienia ustala wysokość opłaty legalizacyjnej, ale tylko wtedy, gdy zachodzą okoliczności o których mowa w ust. 2 tego przepisu. Oznacza to, że w przypadku niewykonania przez inwestora obowiązków nałożonych postanowieniem z ust. 2, opłata legalizacyjna nie może być ustalona. W takim przypadku organ jest bezwzględnie zobowiązany do zastosowania dyspozycji art. 49b ust. 3 Prawa budowlanego, a więc do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego. Z zebranego w sprawie materiału wynika, że skarżący nie wykonali obowiązków nałożonych na nich postanowieniem z dnia [...] roku. Jakkolwiek kwestia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w świetle wyjaśnień skarżących oraz w świetle przedłożonych przez nich dokumentów może być kwestią niedostatecznie przez organy wyjaśnioną, to zwrócić należy uwagę, że zakres nałożonych na nich obowiązków był znacznie szerszy, a obowiązki te w wynikającym z przepisów prawa 30 dniowym terminie nie zostały przez nich wykonane. Powoływanie przez skarżących, że kwestie związane z zagospodarowaniem terenu, jak i zgodnością z przepisami o planowaniu przestrzennym znane są Urzędowi Miasta nie mogą stanowić o wykonaniu przez nich tej części postanowienia. Organem właściwym w sprawie legalizacji samowoli budowlanej jest bowiem organ nadzoru budowlanego, a nie wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Stąd też art. 49b ust. 2 pkt 3 przewiduje obowiązek przedłożenia zaświadczenia właściwego organu w tym przedmiocie. Zgłoszenie właściwemu organowi "remontu" ogrodzenia pismem z dnia [...] roku nie mogło zmienić stanowiska organu nadzoru budowlanego, a to w związku z wcześniej powołanym art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. Odnośnie sposobu doręczenia pisma z dnia [...] roku, to w ocenie Sądu sposób ten odpowiada regulacji art. 42 § 1 kpa. Przepis ten, wbrew odmiennemu stanowisku skarżących, stanowi alternatywną i równorzędną możliwość doręczania pism osobom fizycznym w mieszkaniu lub w miejscu pracy. Z przytoczonych wyżej rozważań i przyczyn skarga nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).