II SA/Gl 174/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.),, Protokolant ref. Magdalena Jankowska, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. N., K.N. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie legalności wykonanych robót budowlanych o d d a l a s k a r g ę Pismem z dnia [...] r. M. N. zgłosiła Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w G., że sąsiedzi I. i Z. K. wybudowali samowolnie bramę wjazdową od strony ulicy [...] w P., zagradzając drogę konieczną do jej działki o nr [...]. Po przeprowadzeniu oględzin w dniu [...] r. stwierdzono, że brama od strony ulicy [...] została rozebrana w połowie [...] r. Wobec powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. zawiadomił M. N., że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania przez organy nadzoru budowlanego. Z akt sprawy wynika, że równolegle przed Starostą Powiatowym w G. prowadzone było postępowanie w sprawie dokonanego przez I. K. zgłoszenia wykonywania ogrodzenia działki nr [...] w P. przy ul. [...]. Roboty te miały dotyczyć przesunięcia istniejącego ogrodzenia między działkami [...] i [...] oraz przesunięcia bramy wjazdowej. Wobec informacji o wystąpieniu w tej sprawie do organów nadzoru budowlanego, Starosta zawiesił postępowanie w sprawie przyjęcia zgłoszenia, a następnie pismem z dnia [...] r. poinformował, że nie znalazł podstaw do wniesienia sprzeciwu i przyjmuje zgłoszenie wykonania ogrodzenia wraz z przesunięciem bramy wjazdowej w P. przy ul. [...]. W reakcji na pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. oraz pismo Starosty z [...] r., M.N. wystąpiła do Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z “zażaleniem na stwierdzenia" organu nadzoru budowlanego I instancji. W piśmie tym podniosła, iż nie może uznać faktu rozbiórki bramy, albowiem zdjęte zostały ze słupków tylko jej skrzydła, pozostały jednak słupki wraz z zawiasami. Po przyjęciu zaś zgłoszenia przez Starostę Powiatowego, [...] r. doszło do ponownego zamontowania bramy wjazdowej. Pismo to zostało przekazane do organu I instancji, który [...] r. wyjaśnił, że wobec przyjęcia zgłoszenia z dnia [...] r. przez organ architektoniczno – budowlany w dniu [...] r. wykonanie bramy w dniu [...] r. było zgodne z przepisami prawa budowlanego. W dniu [...] r. M. N. i K. N. ponownie wnieśli do organu nadzoru budowlanego wniosek o nakazanie zlikwidowania bramy wraz z ogrodzeniem i słupkami, jako stanowiących samowolę budowlaną. W tym zakresie powołali się na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] r., uchylającą rozstrzygnięcie Starosty z dnia [...] r. w sprawie przyjęcia zgłoszenia wykonania ogrodzenia wraz z przesunięciem bramy. Nadto podnieśli, że brama stoi na drodze koniecznej do ich posesji i uniemożliwia im swobodne korzystanie ze służebności. W trakcie wizji lokalnej w dniu [...] r. stwierdzono, że brama wjazdowa przy ul. [...] jest usytuowana w odległości [...]m od granicy nieruchomości z ul. [...]. Brama ta została wykonana [...] r. Ogrodzenie zaś między posesjami [...] i [...] powstało w [...] r. i ma wysokość [...] cm. Na skutek poczynionych ustaleń Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. [...]r. podał, że nie stwierdził faktu samowoli budowlanej. W reakcji na pismo organu, M.N. i K.N. wnieśli o wydanie w sprawie decyzji, tak aby stanowisko organu mogło zostać poddane weryfikacji w trybie instancyjnym. Podkreślili, że wobec uchylenia przez Wojewodę przyjęcia zgłoszenia, brama jest samowolą budowlaną. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. umorzył postępowanie w sprawie popełnienia przez I.K. samowoli budowlanej poprzez wybudowanie bramy wjazdowej z furtką i ogrodzeniem. W uzasadnieniu podkreślono, że wybudowanie bramy nastąpiło [...] r. po przyjęciu przez Starostę G. zgłoszenia wykonywania robót budowlanych z dnia [...] r. Wybudowanie bramy od strony drogi publicznej wymagało zgłoszenia, co w sprawie zostało dopełnione. Brama nie narusza swymi parametrami warunków technicznych, określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Natomiast ogrodzenie między działkami o wysokości poniżej 2,20 m nie podlegało rygorowi uzyskania pozwolenia lub dokonania zgłoszenia. W złożonym odwołaniu M. i K. N. wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji jako niezgodnej z prawem. Zarzucili, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie uwzględnił faktu, że Wojewoda Ś. uchylił przyjęcie zgłoszenia dokonane przez Starostę, przyjęcie to jest zatem nieskuteczne i wykonana brama jest samowolą budowlaną. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że zgłoszeniem z dnia [...] r. I.K. poinformowała o zamiarze wykonania bramy wjazdowej na jej posesję, co było związane z poszerzeniem ogrodzenia istniejącego między działkami [...] i [...]. W terminie 30 dni od daty zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych, organ administracji nie zgłosił sprzeciwu. [...]r. inwestorka przystąpiła zatem do wykonania bramy. Następne uchylenie pisma Starosty informującego o braku sprzeciwu nie ma wpływu na fakt, że przy budowie bramy nie została popełniona samowola budowlana i nie zaszły okoliczności przewidziane w art. 49b prawa budowlanego. Zarzut nie zdemontowania słupków po samowolnie wykonanej bramie nie może zostać uwzględniony, albowiem stanowią one zarazem część mocującą ogrodzenia, które nie wymagało zgłoszenia ani pozwolenia. Podano również, że wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r. sygn. akt [...] zmieniony został wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. sygn. akt [...] w ten sposób, że oddalono powództwo M. i K. N. przeciwko I. K. o naruszenie posiadania drogi koniecznej. W skardze do sądu administracyjnego M. i K. N. wnieśli o uchylenie decyzji organu odwoławczego. Podali, że organy nadzoru nie zajęły się sprawą niepełnej rozbiórki samowolnie wniesionej bramy, albowiem pozostały słupki z zawiasami. Pominięta została również kwestia, że przyjęcie przez Starostę zgłoszenia wykonania robót budowlanych zostało zaskarżone i uchylone decyzją Wojewody Ś. Podniesiono także, że przytoczony wyrok sądu cywilnego nie dokonywał przywrócenia drogi koniecznej lecz ograniczenia jej użytkowania. W odpowiedzi na skargę Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje ustalenia i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje : Zasadą wprowadzoną przez art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane ( aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ) jest, że roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Od zasady tej ustawa przewiduje jednocześnie wyjątki, określone w art. 29. Wśród przypadków zwolnienia od konieczności uzyskiwania pozwolenia na budowę wymienione są ogrodzenia. Status ogrodzeń uzależniony jest jednak od ich zlokalizowania i parametrów. Budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m wysokości wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. W niniejszej sprawie bezsporne było, że wysokość wykonanego ogrodzenia nie przekracza 2,20 m, a zatem w zakresie w jakim nie zostało ono wykonane od strony miejsc publicznych, nie podlegało ono wymogowi zgłoszenia. Wymóg taki istniał natomiast w odniesieniu do tej części ogrodzenia, która była wykonywana od strony drogi publicznej. Zgłoszenie takie było dokonywane przez inwestora dwukrotnie. Po raz pierwszy pismem z dnia [...] r. Zgłoszenie to nie było skuteczne, albowiem dokonano je już po wykonaniu prac. Konsekwencją tego stanu rzeczy była konieczność rozebrania samowolnie wzniesionej części ogrodzenia, co inwestorka wykonała bez konieczności wydawania w tej sprawie decyzji administracyjnych. Fakt rozbiórki tej części ogrodzenia został potwierdzony przez organy nadzoru budowlanego w trakcie oględzin w dniu [...] r. W przekonaniu Sądu zarzut, iż nie doszło wówczas do rozbiórki w pełnym zakresie, nie jest uzasadniony. Zawiasy mocujące bramę nie są samodzielnym obiektem budowlanym i nie pełnią jako takie funkcji ogrodzenia. Fakt ich pozostawienia na słupkach ogrodzeniowych, które nie podlegały obowiązkowi rozbiórki nie decyduje zatem o niewłaściwym sposobie usunięcia nielegalnej części ogrodzenia. Powtórne zgłoszenie zostało przez inwestorkę dokonane w dniu [...] r. W tym miejscu należy wyjaśnić charakter prawny instytucji zgłoszenia. Jest ono czynnością inwestora, której skuteczność uprawnia do wykonywania zgłoszonych robót budowlanych. Zgodnie z art. 30 ust. 5 prawa budowlanego, do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu. Dokonanie przez inwestora zgłoszenia umożliwia organowi jego kontrolę, daje też możliwość do nakładania w drodze postanowienia, obowiązku uzupełnienia dokonanego zgłoszenia. W razie uznania przez organ, że zgłoszone roboty nie mogą być zgodnie ze zgłoszeniem dokonywane, organ jest uprawniony do wniesienia sprzeciwu w formie decyzji. Wydawana decyzja może jednak dotyczyć wyłącznie wniesienie sprzeciwu wobec zgłoszenia, prawo budowlane nie przewiduje wydawania przez organ administracji decyzji aprobującej dokonane zgłoszenie. Brak sprzeciwu jest zatem równoznaczny ze zgodą organu administracji na rozpoczęcie robót budowlanych, a roboty wykonane w takim przypadku są prowadzone legalnie. Jeżeli zatem w terminie 30 dni od dnia dokonania zgłoszenia organ administracji nie wniesie sprzeciwu, inwestor jest uprawniony do przystąpienia do ich wykonania. W tej sytuacji w ocenie Sądu organy nadzoru budowlanego, dokonujące kontroli legalności wykonanych robót, prawidłowo uznały, że nie doszło do popełnienia aktu samowoli. Zgłoszenie inwestorki zostało złożone w Starostwie Powiatowym w G. [...] r. Termin 30 dniowy do wydania decyzji w przedmiocie sprzeciwu upływał [...] r. Wobec braku takiego sprzeciwu wykonanie prac [...] r. było legalne. Bez znaczenia przy tym dla sprawy było oświadczenie Starosty z dnia [...] r. o braku sprzeciwu. Można je uznać jedynie za pismo informujące, że Starosta nie skorzystał z prawa wydania sprzeciwu, pismo to jednak w żadnym zakresie nie kształtowało sytuacji prawnej inwestorki, w szczególności nie było aktem uprawniającym do podjęcia prac budowlanych. Postępowanie przed organami nadzoru budowlanego nie dotyczyło tylko kwestii legalności rozpoczęcia prac, ale także zgodności już wykonanego ogrodzenia z przepisami prawa, w tym techniczno – budowlanymi. I w tym zakresie stanowisko organów nadzoru budowlanego należy ocenić jako prawidłowe, albowiem ustalone parametry wykonanego ogrodzenia, tak w zakresie podlegającym zgłoszeniu, jak i od tego obowiązku zwolnionego, nie naruszają przepisów prawa. Rozważając natomiast zarzut związany z wpływem wzniesionego ogrodzenia na możliwość korzystania przez skarżących z przysługującej im służebności drogi koniecznej Sąd stwierdził, że argument ten nie jest w świetle prawa budowlanego uzasadniony. Służebność drogi koniecznej jest służebnością gruntową, polegającą na tym, że uprawnieni z jej tytułu ( właściciele nieruchomości świadczącej ) mogą korzystać w oznaczonym zakresie z cudzej nieruchomości obciążonej. Właściciele zaś obciążonej nieruchomości zobowiązani są to korzystanie znosić, jak też nie mogą w stosunku do swej nieruchomości wykonywać określonych działań. W przypadku drogi koniecznej właściciele nieruchomości obciążonej nie mogą w szczególności drogi koniecznej zastawiać, uniemożliwiając bądź utrudniając korzystanie z dojazdu. Ograniczenie w korzystaniu z własnej nieruchomości nie pozbawia jednak właściciela działki obciążonej do wzniesienia jej ogrodzenia. Brama jest zaś urządzeniem funkcjonalnie służącym do umożliwienia przejazdu i przechodu przez ogrodzenie. Brama ze swej istoty nie stanowi zatem przeszkody w dostępie do drogi, lecz jest obiektem dostęp ten umożliwiającym. Ewentualne utrudnienia w korzystaniu z drogi przez uprawnionych nie są większe, niż właścicielki działki obciążonej. Przysługująca skarżącym służebność drogi koniecznej, w ocenie Sądu, nie miała zatem wpływu na ocenę zgodności wykonanej inwestycji z przepisami prawa budowlanego, a tylko w takim zakresie orzekały organy nadzoru budowlanego. Z tego względu rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania administracyjnego co do legalności wybudowanego ogrodzenia Sąd uznał za prawidłowe. Mając na uwadze przedstawioną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. su