II SA/Gl 1744/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna,, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lutego 2024 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 sierpnia 2023 r. nr SKO.PS/41.5/948/2023/17700 w przedmiocie opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej oddala skargę. Prezydent Miasta B. (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia 14 lipca 2023 r., wydaną na podstawie art. 194 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej (obecnie t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 447 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "u.w.r."), ustalił skarżącemu P.K. (P.K.) opłatę za pobyt córki – J.K. (ur. [...] r.) w pieczy zastępczej w łącznej wysokości 10 701,- zł., od dnia 1 września 2022 r. do dnia 31 maja 2023 r., po 1 189,- zł. miesięcznie; od dnia 1 czerwca do 31 grudnia 2023 r. w łącznej wysokości 9 527,- zł., po 1 361,- zł. miesięcznie; do dnia 1 do 27 stycznia 2024 r., po 1 185,39 zł. miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przywołał przepisy prawa normujące zasady ustalania odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oraz opisał sytuacje finansową skarżącego, wskazując wysokość jego dochodu oraz podkreślił, że uiszczanie alimentów nie zwalnia z ponoszenia tej odpłatności. W dalszej kolejności odniósł się do regulacji zawartej w uchwale nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umarzania w całości lub w części łącznie z odsetkami, odraczania terminu płatności, rozłożeniu na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, jak również przedstawił argumentację przemawiającą za ustaleniem tej opłaty, w przywołanych powyżej okolicznościach. Na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia 25 sierpnia 2023r., nr SKO.PS/41.5/948/2023/17700, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 14 lipca 2023 r. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazał, że wcześniejszą decyzją z dnia 23 maja 2023 r. organ I instancji odmówił odstąpienia od ustalenia odpłatności za pobyt córki skarżącego – J. w pieczy zastępczej. W dalszej części uzasadnienia przybliżył sytuację osobistą i dochodową skarżącego oraz przytoczył przepisy normujące zasady odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Odniósł się również do sytuacji matki córki skarżącego i jej sytuacji majątkowej. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił: naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7- 9 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., które miało wpływ na wynik postępowania, poprzez niezbadanie wszystkich istotnych kwestii podniesionych w odwołaniu, zwłaszcza nie rozpoznanie znajdującego się w odwołaniu wniosku o zastosowanie innych rozwiązań prawnych (instrumentów) łagodzących jego sytuację, takich jak np. umarzenie w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenie terminu płatności, rozłożenie opłaty na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, jako osoby zobowiązanej do ponoszenia odpłatności za pobyt córki w pieczy zastępczej i w wyniku tego zaniedbania wydanie błędnego rozstrzygnięcia w postaci zaskarżonej decyzji. Z tego powodu domagał się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi przedstawił argumenty na poparcie przedstawionych zarzutów i wniosków. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., w skrócie: "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, do na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a. Istotą rozpoznawanej sprawy jest ustalenie przez organy administracji publicznej odpłatności za pobyt córki skarżącego w pieczy zastępczej. Na wstępie przyjdzie zauważyć, że fakt umieszczenia i przebywania córki skarżącego w pieczy zastępczej nie budzi żadnych wątpliwości, tym samym Sąd pominie rozważania dotyczące tej kwestii. Jednakże z uwagi na ten fakt na skarżącym spoczywają określone obowiązki określone w art. 193 i art. 194 u.w.r. Za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości: przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 u.w.r. - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka; średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym; Opłatę, o której mowa powyżej rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Za ponoszenie wskazanej opłaty rodzice odpowiadają solidarnie. Przedmiotową opłatę ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona. Opłaty, o której tu mowa, nie ponosi się za okres, w którym dziecko umieszczone w pieczy zastępczej przebywa u rodziców. Przepisu o ustaleniu opłaty nie stosuje się do rodziców dziecka pozostawionego bezpośrednio po urodzeniu. Od opłaty, o której mowa powyżej, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym decyzja ustalająca opłatę stała się ostateczna, a należności z tytułu nieponoszenia opłaty, o której tu mowa, podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nadto, w przypadku powstania zaległości z tytułu nieponoszenia przedmiotowej opłaty, za okres dłuższy niż 12 miesięcy starosta przekazuje do biura informacji gospodarczej informację gospodarczą o powstaniu tej zaległości. Powyższe regulacje doznają rozwinięcia w treści art. 194 u.w.r. Zgodnie z tym przepisem opłatę ustala w drodze decyzji starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Jeżeli zmianie uległy okoliczności mające wpływ na wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej opłaty, o której mowa powyżej, a w szczególności zmianie uległa wysokość przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 u.w.r., albo średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym, starosta może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną dotyczącą tej opłaty. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, a starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa powyżej, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia przedmiotowej opłaty. Analiza przywołanych regulacji pozwala stwierdzić, że w sprawach dotyczących ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej organ administracji podejmuje decyzję związaną, a mianowicie obowiązany jest wydać taką decyzję o ile wcześniej strona postępowania nie została zwolniona z jej ponoszenia, mocą decyzji o odstąpieniu od ustalenia tej opłaty. Jeżeli w danej sprawie stosowna decyzja o odstąpieniu od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej nie została wydana, tym samym organ administracji publicznej koniecznym jest wydanie decyzji o ustaleniu takiej opłaty. Wysokość opłaty jest zależna od formy pieczy zastępczej oraz wysokości wydatków ponoszonych przez organy samorządu terytorialnego z tego tytułu. W tym zakresie organ wydający decyzję podejmuje stosowne rozstrzygnięcie w warunkach związania treścią normy prawnej i nie dysponuje możliwością miarkowania wysokości tej opłaty. Okoliczność ta posiada istotne znaczenie dla oceny działań podejmowanych przez organy administracji publicznej, ponieważ zakres postępowania wyjaśniającego w tym zakresie ograniczony jest wyłącznie do ustalenia formy sprawowanej pieczy zastępczej i ponoszonych z tego tytułu wydatków na utrzymanie dzieci. Jak wynika z analizy akt sprawy i co nie jest kwestionowane przez skarżącego postępowanie w przedmiocie odstąpienia od ustalenia odpłatności za pobyt jego córki w pieczy zastępczej zakończyło się decyzją odmowną. Wobec tego stanu rzeczy organy pomocy społecznej prawidłowo ustaliły odpłatność za jej pobyt w rodzinie zastępczej, w wysokości wynikającej z pomocy otrzymywanej przez osoby sprawujące tę pieczę i zastępujące skarżącego w jego obowiązkach związanych z wychowaniem i zapewnieniem warunków prawidłowego rozwoju. We wskazanym zakresie organy nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego i w ocenie składu orzekającego w sposób prawidłowy ustaliły wysokość nałożonego na skarżącego obowiązku. Z tego powodu brak jest przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniesionej skargi. W skardze skarżący podniósł, że organy dopuściły się naruszeń prawa procesowego i materialnego, które w jego ocenie uzasadniają jej uwzględnienie. W tym miejscu należy zaakcentować, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu w trybie art. 193 ust. 2 u.w.r. Z regulacji sformułowanej w tym przepisie wynika bezwzględny obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Skarżący miał prawo dostępu do akt administracyjnych (art. 10 § 1, art. 73 k.p.a., art. 12a § 4 p.p.s.a.), które to prawo w niniejszej sprawie nie zostało w żaden sposób ograniczone. Zauważyć przyjdzie, że okoliczności, które leżą u podstaw wydania zaskarżonej decyzji były i są skarżącemu dobrze znane, w tym zakresie nie ma żadnych nowych dowodów i dokumentów, które byłyby wytworzone przez organ. Sąd uznał, że organy administracji dokonały w niniejszej sprawie właściwej wykładni przepisów prawa materialnego i prawidłowo zastosowały normy prawne, nie naruszając przy tym reguł postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.