II SA/Gl 1750/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2024 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 sierpnia 2023 r. nr SKO.PS/41.5/956/2023/17755 w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej oddala skargę. Decyzją z dnia 18 lipca 2023 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B., działając na podstawie art. 193 ust. 1 i 2, 194 i in. ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (obecnie j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 177 – dalej u.w.r.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej - k.p.a.) i in., orzekając wobec P. S. (dalej: "strona", "skarżący") odmówiono mu odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka F. S. w rodzinnej pieczy zastępczej od dnia 1 lutego 2023 r. do dnia 31 stycznia 2024 r. W uzasadnieniu wskazano m. in., że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. syn strony został umieszczony w rodzinnej pieczy zastępczej, gdzie nadal przebywa. Decyzją z dnia 24 maja 2023 r. zmieniono decyzję z dnia 28 października 2014 r. w części dotyczącej wysokości przyznanego świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej w wysokości 899 zł miesięcznie. Na podstawie uzyskanych informacji ustalono, że strona mieszka w domu rodziców, lecz prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2.715,48 zł miesięcznie, z którego komornik potrąca bieżące alimenty na rzecz syna F1. S. w wysokości 500 zł miesięcznie. Ponadto strona płaci alimenty na rzecz syna F. S. w wysokości 450 zł miesięcznie. Miesięczne koszty ponoszone przez stronę wynoszą: mieszkanie 400 zł, telefon 100 zł. Do dyspozycji pozostaje kwota 1.265,48 zł miesięcznie. Pomimo, że w tym przypadku niewątpliwie występuje przesłanka zawarta w § 8 ust. 1 pkt 5 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oraz w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej (Dz. Urz. Woj. Śl. z [...] r., poz. [...]), tj.: rodzice płacą alimenty na dziecko lub na pełnoletniego wychowanka w kwocie orzeczonej przez sąd, bądź ustalone w trakcie ugody zawartej przed sądem, jednak po dokonaniu analizy sytuacji osobistej i socjalno-bytowej, w ocenie Ośrodka, strona powinna ponosić odpłatność za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W stosunku do matki dziecka toczyło się postępowanie w przedmiotowej sprawie, które zostało zakończone wydaniem decyzji administracyjnej odstępującej od ustalenia opłaty za pobyt syna w rodzinnej pieczy zastępczej. Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji. Zarzucił m. in., że nie ma środków finansowych, by płacić powyższe koszty. Opłata stanowi duże obciążenie finansowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej SKO) decyzją z dnia 24 sierpnia 2023 r., nr SKO.PS/41.5/956/2023/17755, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał m. in., że zastosowanie ulgi najdalej idącej w postaci odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej powinno zostać uwzględnione w takiej sytuacji strony, która daje podstawy do przyjęcia, iż uregulowanie należności nie będzie możliwe obecnie i w przyszłości. Takie stanowisko wynika z faktu, że ustawa przewiduje jeszcze inne ulgi, np. odroczenie terminu płatności czy rozłożenie jej na raty. Interes społeczny wymaga przede wszystkim, aby dokonując redystrybucji środków publicznych organy nie dochodziły ich zwrotu jedynie w wyjątkowych przypadkach. Sytuacja strony nie uzasadnia odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Strona złożyła skargę na ww. decyzję SKO. Skarżący zarzucił, jak w odwołaniu, że opłata ta przekracza jego możliwości płatnicze. Od [...] września jest osobą bezrobotną i otrzymuje zasiłek. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1634 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 193 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę (ust. 1). Opłatę, o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej (ust. 1a). W świetle art. 194 ust. 2 i 3 u.w.r. rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Sąd kontroluje decyzję mając na uwadze stan faktyczny i prawny z daty jej wydania. Skarżący z kolei powołuje się na utratę pracy, która miała miejsce od [...] września 2023 r., zatem już po wydaniu decyzji przez SKO. Nie może to skutkować uwzględnieniem skargi. Organ wziął pod uwagę wszystkie niezbędne okoliczności stanu faktycznego i prawnego, w tym treść ww. uchwały Rady Miejskiej. Powyższa opłata jest ustalana na podstawie przepisów ustawy i nie jest zależna od jednoczesnego płacenia, bądź niepłacenia alimentów. Są to różne obowiązki. W przypadku matki dziecka odstąpiono od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w ww. okresie. Rozstrzygnięcie wydane w odniesieniu do niej nie może być przedmiotem badania w niniejszej sprawie. Skarżący, skoro pracował, to oznacza, że jest osobą sprawną i ma możliwości zarobkowe. W Polsce pracy jest wiele, zatrudniani są nawet obcokrajowcy. Wynika to z niedoborów kadrowych. Wielu obywateli polskich pracuje także za granicą. Możliwości są zatem znaczne, należy jednak podjąć odpowiednie starania. Ma zatem rację SKO, że ustawa przewiduje także inne ulgi, np. odroczenie terminu płatności czy rozłożenie jej na raty. Interes społeczny wymaga, by dokonując redystrybucji środków publicznych organy nie dochodziły ich zwrotu jedynie w wyjątkowych przypadkach. Sytuacja strony nie uzasadnia odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Nie można zapominać, że środki finansowe, które otrzymywała rodzina zastępcza na utrzymanie dziecka, pochodzą ze środków publicznych, dlatego należy dochodzić ich zwrotu od osób zobowiązanych. W przedmiotowej sprawie niedomaganie się od strony zwrotu kwoty świadczeń wypłacanych rodzinie zastępczej naruszałoby w sposób rażący interes fiskalny i wartości takie, jak sprawiedliwość społeczna oraz zaufanie obywateli dla organów władzy. Użycie w przepisie art. 194 ust. 3 ww. ustawy określenia "może", oznacza, że odstąpienie od ustalenia opłaty oparte jest na uznaniu administracyjnym. Chociaż decyzja o charakterze uznaniowym pozostaje pod kontrolą sądu administracyjnego, to jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem sąd nie bada celowości jej podjęcia. Kontrola tego rodzaju decyzji polega na ustaleniu, czy wydanie decyzji na podstawie obowiązujących przepisów prawa było dopuszczalne, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. W ocenie Sądu, wydając zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, nie doszło do naruszenia granic uznania administracyjnego. Decyzje zostały bowiem wydane w oparciu o okoliczności faktyczne znajdujące odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, zaś uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom stawianym przez art. 107 § 3 k.p.a. Z treści decyzji obu instancji można wywnioskować jaki jest ich przedmiot i kto jest adresatem. Uzasadnienia w wystarczającym stopniu i w sposób zindywidualizowany wyjaśniają motywy rozstrzygnięć (art. 107 § 3 k.p.a.). Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 107 §1 i 3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 193 ust. 1, 194 ust. 3 u.w.r., ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona w stopniu oczywistym podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.