II SA/Gl 176/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.) Sędzia WSA Rafał Wolnik Protokolant sekr. sąd. Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2007 r. sprawy ze skargi M. O. na postanowienie Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz orzeka, że nie podlega ono wykonaniu, 2) zasądza na rzecz skarżącego od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] 2006 r. M. O. zwrócił się do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach zagospodarowania na rok 2006. Pismem z dnia [...] 2006 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wezwał M. O. do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania braków we wniosku polegających na niewłaściwym oznaczeniu działek. Wezwanie, o którym mowa, zawierało nadto pouczenie informujące, iż nie usunięcie w terminie wskazanych braków spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Pismo z powodu nieobecności adresata awizowane było w dniach [...] i [...] 2006 r., nie zostało jednak przez adresata z placówki pocztowej odebrane. W konsekwencji pismem z dnia [...] 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. powiadomił M. O., iż z uwagi na bezskuteczny upływ zakreślonego terminu do uzupełnienia braków w złożonym wniosku przedmiotowy wniosek pozostawia się bez rozpoznania w części, w której braki nie zostały usunięte. W dniu [...] 2006 r. M. O. wniósł do organu I instancji prośbę o przywrócenie terminu do usunięcia ww. braków podania stwierdzając w uzasadnieniu, iż wezwania nie odebrał albowiem cała rodzina wybrała się na urlop. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wyjaśnień w sprawie wniosku o przyznanie płatności obszarowych do gruntów rolnych na rok 2006. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż wnioskodawca nie uprawdopodobnił w dostateczny sposób, że to nie z jego winy nastąpiło uchybienie terminu. M. O. pismem z dnia [...] 2006 r. wniósł zażalenie na wydane przez organ I instancji postanowienie nr [...] w sprawie odmowy przywrócenia terminu. W uzasadnieniu ponownie wskazał, iż wezwania nie odebrał albowiem rodzina wyjechała na wakacje. Natomiast bezpośrednio po powrocie sprawdził skąd w okresie urlopu nadchodziły przesyłki polecone i zwrócił się do Biura Powiatowego ARiMR w B. o ponowne nadesłanie przesyłki czego mu jednak odmówiono. Do zażalenia dołączył zawiadomienia z poczty o nadejściu przesyłki oraz bilet powrotny PKP z [...] r. Po rozpatrzeniu zażalenia M. O. na postanowienie nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. wydał dwa jednobrzmiące postanowienia o utrzymaniu w mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji, różniące się jedynie numerem ([...] i [...]). W uzasadnieniu obydwu postanowień organ II instancji wskazał, iż M. O. w żadnej mierze nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminu. Pismem z dnia [...] 2006 r. J. O., ojciec M. O. występujący jako pełnomocnik syna, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na obydwa postanowienia organu II instancji, podnosząc, iż organ ten wykazał złą wolę w stosunku do młodego rolnika uniemożliwiając mu ustosunkowanie się do nieodebranego listu i odmawiając przywrócenia terminu. Do skargi J. O. nie dołączył udzielonego mu przez syna pełnomocnictwa. W wyniku wystosowanych przez Sąd wezwań M. O. nadesłał egzemplarz skargi osobiście przez siebie podpisany. Skarga została wniesiona w terminie. Z uwagi na to, iż skarga dotyczyła dwóch postanowień organu II instancji Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarządził rozdzielenie skarg wniesionych jednym pismem i zarejestrowanie ich pod dwiema sygnaturami. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, iż podtrzymuje argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że dotknięte ono jest uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Skład Orzekający nie podziela bowiem wyrażonej w skardze tezy, iż wyjazd rodziny na urlop uprawdopodobnia brak winy strony w uchybieniu terminu. Przypomnieć w tym miejscu należy, że w myśl art. 64 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. zwanej dalej: k.p.a.) jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Stosownie natomiast do § 2 cytowanego artykułu jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Przesłankę, której zaistnienie jest niezbędne dla pozostawienia podania bez rozpoznania stanowi zatem bezskuteczny upływ 7-dniowego terminu do usunięcia braków, obliczanego od dnia doręczenia wezwania do usunięcia braków według zasad określonych w art. 57. § 1 k.p.a. Wnoszący podanie może jednak złożyć wniosek o przywrócenie tego terminu na zasadach i w trybie określonym w art. 58-59 k.p.a. (por. wyrok. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 1995 r., SA/Po 490/95, niepubl., por. też np. G.Łaszczyca: /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II, Zakamycze 2005, s. 622). Zgodnie z kolei z 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której termin ów był ustanowiony. Stosownie do § 1 cytowanego artykułu przywrócenie terminu jest jednak możliwe jedynie wówczas gdy strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W art. 58 § 1 i 2 k.p.a. ustanowione zostały zatem cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić kumulatywnie aby przywrócenie terminu do usunięcia braków podania było prawnie dopuszczalne. Należą do nich: uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy w uchybieniu terminu, wniesienie przez stronę wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, dochowanie 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, liczonego od dnia ustania przeszkody oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony podlegający ewentualnemu przywróceniu termin. W myśl powołanego przepisu przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne jeśli strona dopuściła się jakiegokolwiek niedbalstwa i jeśli w istocie mogła albo sama, albo poprzez domowników uzupełnić braki podania w terminie. Od strony postępowania można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw i w tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Katowicach z dnia 28 grudnia 2000 r., I SA/Ka 1781/99, LEX nr 47160). Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć więc tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 października 2000 r., I SA/Gd 560/00, LEX nr 46437). Nadto przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 1999 r., IV SA 1656/97, LEX nr 47891.). Okolicznościami wskazującymi na brak winy osoby zainteresowanej w dochowaniu terminu są zatem np. nieprawidłowe doręczenie pisma (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2000 r., IV SA 2121/98, LEX nr 54744), przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2000 r., SA 1072/00, LEX nr 55307). Zdaniem Składu Orzekającego do okoliczności takich nie należy natomiast wyjazd na urlop i w tej kwestii przychylić się należy do twierdzeń orzekającego w sprawie organu II instancji. Wyjazd taki, w pełni zależny od woli strony, nie ma bowiem charakteru przeszkody obiektywnej, nie uniemożliwia też odbierania korespondencji. Wnioskodawca przed wyjazdem mógł był bowiem bądź to ustanowić osobę uprawnioną do odbierania korespondencji w urzędzie pocztowym, bądź też powiadomić organ I instancji o swym wyjeździe i ewentualnie adresie, pod którym chciałby otrzymywać przesyłki. Notabene twierdzenia skarżącego dotyczące wyjazdu, który w jego odczuciu winien uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu są niespójne i zawierają istotne sprzeczności. Warto bowiem zauważyć, iż we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, a także w zażaleniu na zaskarżone postanowienie skarżący wskazał, iż wraz z rodziną przebywał na [...], na dowód czego dołączył kserokopię biletu PKP na trasie [...]-[...], wystawionego na dzień [...]-[...] 2006 r. W trakcie rozprawy przed tut. Sądem w dniu 19 września 2007 r. skarżący stwierdził jednak, iż od [...] do [...]2006 r. przebywał w [...], a następnie przez [...]poleciał do [...], powracając do Polski dopiero we [...]2006 r. (w kontekście ww. wypowiedzi sam fakt prowadzenia gospodarstwa w roku 2006 jawi się nieklarownie). Niezależnie jednak od powyższych uwag odnoszących się do meritum rozstrzygnięcia zaskarżone postanowienie musiało zostać, z przyczyn formalnych, wyeliminowane z obrotu prawnego, jako naruszające przepisy procedury administracyjnej. Zważyć bowiem należy, iż jak wynika z przedłożonych Sądowi akt sprawy skarżący złożył w dniu [...] 2006 r. na jednym formularzu jeden wspólny wniosek o przyznanie zarówno płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jak też przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach zagospodarowania. W konsekwencji stwierdzenia, że wniosek zawiera niejasności organ I instancji jednym pismem wezwał stronę do ich usunięcia, a następnie, także jednym pismem, powiadomił o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. W dniu [...] 2006 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych podania natomiast organ I instancji po jego rozpatrzeniu wydał postanowienie nr [...] o odmowie przywrócenia terminu. Na postanowienie to M. O. złożył zażalenie a w konsekwencji organ drugiinstancyjny zobligowany był je rozpatrzyć i podjąć stosowne rozstrzygnięcie. Z nieznanych jednak Sądowi przyczyn organ II instancji wydał w dniu [...] r. nie jedno lecz dwa jednobrzmiące postanowienia (nr [...] i [...]), oba rozstrzygające sprawę tego samego zażalenia i utrzymujące zaskarżone postanowienie pierwszoinstancyjne w mocy. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wskazał wprawdzie, iż postanowienie nr [...] dotyczyło płatności obszarowej natomiast nr [...] płatności ONW w rzeczywistości jednak teza taka ani nie wynika z treści przedmiotowych postanowień ani też do podobnego rozdzielenia wniesionego zażalenia na dwie sprawy administracyjne organ drugoinstancyjny nie był uprawniony. Tym samym jedno z wydanych przez organ II instancji postanowień dotknięte było wadę kwalifikowaną albowiem rozstrzygało ponownie sprawę już przez organ ten rozpoznaną. Wydanie obydwu postanowień w tej samej dacie czyni jednak niemożliwym jednoznaczne ustalenie, które postanowienie obarczone jest wskazaną wyżej wadą (kwestii tej nie może przesądzić nadany przez organ kolejny numer postanowienia mający w tej mierze jedynie charakter poszlaki), a tym samym niemożliwym jest orzeczenie jego nieważności. W konsekwencji Sąd zobligowany był do wyeliminowania z obrotu prawnego obydwóch postanowień co uczynił wyrokiem niniejszym w odniesieniu do postanowienia nr [...] natomiast wyrokiem podjętym w sprawie sygn akt II SA/Gl 175/07 w stosunku do postanowienia nr [...] W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało, z przyczyn które Sąd zobowiązany był wziąć pod uwagę z urzędu, uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania orzeczono na wniosek skarżącego na podstawie art. 200 i 209 p.p.s.a.