II SA/Gl 1768/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonanych robót budowlanych na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a: 1) zwolnić skarżącego każdorazowo z opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 200,00 zł (dwieście złotych), 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. R. M. w odpowiedzi na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 15 listopada 2013 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500,00 zł, w terminie wyznaczonym dla dokonania tej czynności, wystąpił na druku urzędowego formularza PPF z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący powołał się na trudną sytuację finansową rodziny. Wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i małoletnią córką. Wnioskodawca zadeklarował, że w skład jego majątku wchodzi część (pow. 62,88 m²) budynku mieszkalnego oraz nieruchomość gruntowa o łącznej powierzchni 1343 m², których współwłaścicielem jest w połowie. Skarżący podkreślił, że nie posiada żadnych innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Wnioskodawca jako źródło miesięcznego dochodu wskazał - co zostało uściślone w dokumentach nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego - uzyskiwane świadczenie emerytalne w kwocie 2868,79 zł netto oraz wynagrodzenie małżonki z tytułu umowy o pracę w wysokości stawki zasadniczej ponad 2000 zł netto (z tym że przy uwzględnieniu premii i innych składników, wynagrodzenie żony skarżącego we wrześniu 2013 r. stanowiło kwotę 2704,86 zł netto). Jak wynika z nadesłanych kserokopii dokumentów, obrazujących poziom oraz strukturę ponoszonych przez rodzinę wnioskodawcy wydatków, stałe wydatki na utrzymanie się stanowi odpowiednio w rozliczeniu miesięcznym: kwota około 1000 zł (obejmująca wydatki na usługi telekomunikacyjne, opłacenie TV satelitarnej, ubezpieczenia, obsługę kredytu odnawialnego, paliwo samochodowe) oraz koszty utrzymania zamieszkiwanej nieruchomości (tj. opłata za usługi wodociągowe, dostawę energii elektrycznej, wywóz odpadów komunalnych, opał) - około 680 zł. Skarżący udokumentował również fakt spłaty zaciągniętego kredytu hipotecznego na cele mieszkaniowe w wysokości 2160 zł miesięcznie, który jak sam przyznał zaciągnął nie tylko na remont nieruchomości w D. i wyposażenie mieszkania, ale także na spłatę kredytów konsumpcyjnych i pomoc osobom trzecim (tj. córkom z poprzedniego małżeństwa, synowi żony z pierwszego małżeństwa oraz teściowej). Powyższe oznacza, że do dyspozycji skarżącego i jego rodziny pozostaje miesięcznie kwota około 960 zł. Nadto skarżący poinformował, że jest właścicielem dwunastoletniego samochodu osobowego marki [...]. Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach zwolnił skarżącego z wpisu od skargi w kwocie powyżej 200,00 zł, oddalając jednocześnie w pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w ustawowym terminie wniósł od powołanego rozstrzygnięcia sprzeciw. W uzasadnieniu powołał się na brak dodatkowych oszczędności na opłaty sądowe, których nie przewidział. Jednocześnie skarżący nadesłał dokumentację z której wynika, że ponosi opłatę za przedszkole córki w wysokości około 90 zł miesięcznie. Przedstawił także kolejny dowód zakupu opału na kwotę 2 010 zł z odroczonym terminem płatności do 60 dni. Nadto poinformował o obowiązku uiszczania miesięcznej raty pożyczki w wysokości 230,23 zł. Wnioskodawca oświadczył, że wzrost wydatków generuje także niedopłata za energię elektryczną w roku 2013 r. na kwotę około 200 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając wniosek o prawo pomocy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, którego nie odrzucono, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Jak wynika z powyższego, zatem to na stronie składającej wniosek spoczywa ciężar wykazania, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że istnieją przesłanki do uwzględnienia wniosku. W zawisłej sprawie skarżący występując o zwolnienie od kosztów sądowych, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W brzmieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga bowiem fakt, że instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od generalnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowego. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, że w jego sytuacji zachodzą przesłanki do uwzględnienia żądania w całości. Jakkolwiek sytuacja materialna skarżącego, wobec miesięcznej spłaty rat zaciągniętych zobowiązań finansowych (tj. umowy kredytowej z dnia 16 maja 2011 r. na okres 5 lat oraz umowy pożyczki gotówkowej z terminem spłaty do 13 września 2016 r.) przedstawia się jako trudna, to jednak nie uniemożliwia ona częściowego partycypowania w kosztach sądowych. Zwrócić należy uwagę, że skarżący wraz z małżonką uzyskują stały dochód (łącznie w wysokości ok. 5000 zł netto) na trzyosobową rodzinę. Skarżący co prawda oświadczył, że pomaga w miarę możliwości finansowo dzieciom z poprzedniego związku małżeńskiego jego i żony, to jednakże powyższa sytuacja nie powinna pozbawiać Skarb Państwa środków pieniężnych z tytułu opłat sądowych. Także powstałe zaległości finansowe skarżącego w związku z zaciągniętymi umowami kredytowymi nie mogą być przesłanką przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy, nawet jeśli bieżące wydatki, generowane w znacznej mierze przez powołane umowy, pochłaniają niemalże cały dochód. Co do zasady także wsparcie finansowe członków rodziny nie powinno mieć pierwszeństwa przed daniną o charakterze publicznoprawnym jaką są koszty sądowe. W niniejszej sprawie zasadniczy wydatek na obecnym etapie postępowania stanowi wpis sądowy od skargi w wysokości 500 zł. Zdaniem Sądu opłacenie wpisu od skargi w pełnej wysokości mogłoby zakłócić płynność finansową miesięcznych wydatków skarżącego. Jednakże uwzględniając charakter i wysokość źródeł dochodu wnioskodawcy Sąd doszedł do przekonania, że będzie on wstanie uiścić każdorazowo opłatę sądową w kwocie 200,00 zł. Opłata taka, w zestawieniu z sytuacją majątkową skarżącego nie jest na tyle duża, aby mogła stanowić uszczerbek dla utrzymania koniecznego jego najbliższych. Tym samym nie można stwierdzić, aby sytuacja materialna wnioskodawcy była na tyle ciężka aby wymagała całkowitego zwolnienia od kosztów postępowania sądowego. Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, Sąd działając na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.