II SA/Gl 1783/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości w celu wykonania określonych robót budowlanych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 19 listopada 2013 r. skarżący został zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. W odpowiedzi, przy piśmie procesowym z dnia 4 grudnia 2013 r. skarżący nadesłał druk formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści formularza wynika, że Z. B. samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, zamieszkując w budynku o pow. 80 m2. W skład jego majątku wchodzi nieruchomość rolna o pow. 2,4 ha, natomiast skarżący zadeklarował, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Pismem z dnia 19 grudnia 2013 r. referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawcę do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych w druku formularza poprzez: - udokumentowanie wysokości uzyskiwanych przez skarżącego dochodów z tytułu emerytury, - udokumentowanie wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. kosztów zakupu energii elektrycznej, dostaw wody, gazu, usług telekomunikacyjnych, zakupu lekarstw itp., - przedłożenie zaświadczenia o wysokości dopłat bezpośrednich uzyskiwanych przez skarżącego z tytułu posiadania nieruchomości rolnej oraz podania w jaki sposób nieruchomość ta jest obecnie zagospodarowana i czy skarżący czerpie z tego tytułu jakiekolwiek pożytki naturalne lub cywilne. W odpowiedzi, pełnomocnik skarżącego wniósł o wydłużenie terminu do przedstawienia wspomnianych dokumentów do dnia 14 stycznia 2014 r. Termin ten upłynął bezskutecznie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz.270 – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Ocena złożonego przez stronę wniosku opiera się co do zasady na informacjach zawartych w druku formularza PPF. Nie mniej jednak w sytuacji, gdy są one niewystarczające, budzą wątpliwości bądź też pozostają w sprzeczności ze sobą, sąd lub referendarz sądowy mogą, w trybie określonym w art. 255 P.p.s.a zażądać od strony dodatkowych wyjaśnień bądź też nadesłania tzw. dokumentów źródłowych. Warto zwrócić w tym miejscu uwagę, że zgodnie z treścią § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), dokumentami źródłowymi, które w przypadkach budzących wątpliwości, a więc również wtedy, gdy strona nie podaje jakichkolwiek informacji na temat źródeł i wysokości swoich dochodów, mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym, mogą być w szczególności: - odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe; - wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; - wypisy z rejestrów urzędowych; - odpis aktualnych bilansów; - zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat; - zaświadczenie o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydawane przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Pamiętać trzeba, że jest to jedynie wyliczenie przykładowe, o czym świadczy użyty zwrot "w szczególności", a wobec tego sąd lub referendarz sądowy działający w oparciu o art. 258 § 2 pkt 5 P.p.s.a. może żądać takich dokumentów, jakie w jego ocenie w konkretnej sprawie pozwolą na najpełniejszą ocenę sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Konsekwencją uchylenia się od realizacji tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy. W tej kwestii orzecznictwo sądów administracyjnych wykazuje daleko idącą jednolitość (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). Mając powyższe na względzie stwierdzić trzeba, że brak jest dostatecznych informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego, które umożliwiłyby wszechstronną ocenę jego możliwości finansowych. Przede wszystkim skoro skarżący, jak sam zadeklarował, utrzymuje się wyłącznie z uzyskiwanego świadczenia emerytalnego a zarazem posiada nieruchomość rolną o pow. 2 ha, to tym samym rodzi się pytanie, czy nieruchomość ta przynosi jakikolwiek dochód (czy to w postaci pożytków naturalnych, czy też cywilnych), co ma istotne znaczenie dla zbadania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto skarżący nie podał jakichkolwiek informacji na temat kosztów utrzymania, które ponosi, co uniemożliwia ich konfrontację z uzyskiwanym dochodem, a w rezultacie ocenę realnych możliwości finansowych strony. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.