II SA/Gl 181/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant Referent-stażysta Grzegorz Śliwa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2010 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. nr [...], 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej kwotę 717 (siedemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego Rep. [...] z dnia [...]r. M. W. sprzedała J. i M. K. nieruchomość położoną w R. , dla której Sąd Rejonowy w R. prowadzi księgę wieczystą [...] , obejmującą działkę nr 1 km.7 obręb [...] o łącznej powierzchni 0,0593 ha położoną przy ul. [...] w R. Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Prezydent Miasta R. na podstawie art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz na podstawie uchwały nr [...] Rady Miasta R. z dnia [...] r. ustalił dla M. W. jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w wysokości [...]zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miasta R. z dnia [...]r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obejmującego obszar w jednostce strukturalnej O., nastąpiło przeznaczenie przedmiotowej działki pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną o powierzchni 0,544 ha, tereny dróg wewnętrznych o powierzchni 0,00095 ha oraz tereny dróg publicznych klasy dojazdowa o powierzchni 0,00095 ha. Uchwalenie planu oraz zbycie nieruchomości przez stronę stanowiły podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wzrost wartości nieruchomości obliczono jako różnicę pomiędzy wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu planu miejscowego a jej wartością, określoną przy uwzględnieniu faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed jego uchwaleniem, na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...]r., sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego J. F. – W. Wartość części przedmiotowej działki o pow. 0,544 ha po uchwaleniu planu dla terenu zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej według cen na dzień zbycia tj. [...]r. wynosiła [...]zł. Wartość części przedmiotowej działki o pow. 0,0544 przed uchwaleniem planu dla gruntu przeznaczonego na cele rolne według cen na dzień zbycia wynosiła [...]zł. Wzrost wartości części działki wyniósł zatem [...]zł, co przy zastosowaniu stawki procentowej określonej w § 33 uchwały nr [...]Rady Miasta R. z dnia [...]r. w wysokości 20 %, daje kwotę opłaty w wysokości [...]zł. M. W. złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji wnosząc o jej uchylenie w całości. Strona podniosła, że w operacie szacunkowym, stanowiącym podstawę do ustalenia opłaty planistycznej, niesłusznie przyjęto, że przedmiotowa nieruchomość przed dniem wejścia w życie nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego była nieruchomością przeznaczoną na cele rolne. Nieruchomość została nabyta przez stronę na mocy warunkowej umowy sprzedaży z dnia [...]r., w której nieruchomość opisano jako położoną w terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej zgodnie z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Miasta R., zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej z dnia [...]r. nr [...] . Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zachowywał moc, zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, do czasu uchwalenia nowego planu, jednak nie dłużej niż do dnia [...]r. Nowy plan został uchwalony dopiero we [...]r. W tej sytuacji należy zauważyć, iż ponieważ w poprzednio obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przedmiotowy grunt przeznaczony został na cele nierolnicze, to należy również przyjąć, że po wygaśnięciu tego planu takie było przeznaczenie tego gruntu i faktycznie grunt ten nie był wykorzystywany jako grunt orny, jak przyjęto w zaskarżonej decyzji. Zdaniem strony skarżącej wskutek uchwalenia nowego planu wartość nieruchomości nie wzrosła, gdyż w nowym planie nieruchomość ta również jest przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją wydaną na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r, o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 37 ust. 1 zdanie drugie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, obniżenie oraz wzrost wartości nieruchomości stanowią różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego a jej wartością, określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu, obowiązującego przed zmianą tego planu lub faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed jego uchwaleniem. Nie ma wątpliwości co do przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości po dniu wejścia w życie uchwały nr [...] Rady Miasta Racibórz z dnia [...] r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. Urzęd. Woj. [...]. z [...] r. nr 136,poz. 3433). Natomiast wobec faktu, iż przed wejściem w życie w/w uchwały przedmiotowa nieruchomość nie była objęta planem zagospodarowania przestrzennego, należało ustalić "faktyczny sposób wykorzystania nieruchomości". Rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym a przede wszystkim organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji ustalił, że działka ta była faktycznie wykorzystywana w celach rolniczych. Ustalenia te zostały dokonane w oparciu o zapisy z ewidencji gruntów. Zgodnie bowiem z art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, za nieruchomości wykorzystywane na cele rolne i leśne uznaje się nieruchomości wykazane w katastrze nieruchomości jako użytki rolne albo grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione, a także wchodzące w skład nieruchomości rolnych użytki kopalne, nieużytki i drogi, jeżeli nie ustalono dla nich warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Zatem przed wejściem w życie nowego planu zagospodarowania przestrzennego nieruchomość była przeznaczona na cele rolnicze. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji została wydana zgodnie z przepisami prawa. Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego M. W. domagała się uchylenia decyzji organu odwoławczego, podnosząc co do zasady te same zarzuty co w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie skarżącej, decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia [...]r. oraz decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. naruszają prawo poprzez przyjęcie błędnego założenia, jakoby wzrost ceny przedmiotowej nieruchomości spowodowany był uchwaleniem nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zarówno w poprzednio obowiązującym, jak i w obecnym planie zagospodarowania przestrzennego zasadnicza część przedmiotowej nieruchomości przeznaczona była i jest zabudową mieszkaniową jednorodzinną, a jedynie w [...] r. oraz częściowo w [...] r. nieruchomość ta nie była objęta planem. Faktyczny sposób wykorzystywania nieruchomości przed uchwaleniem w [...] r. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak i po jego uchwaleniu, nie był wykorzystywaniem do celów rolnych. Działka ta nie stanowiła działki rolnej, a atrakcyjną nieruchomość pod budowę domu jednorodzinnego, jej zaletami było położenie oraz bliskie sąsiedztwo sieci uzbrojenia. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącej wniosła nadto o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie. Powołując się na treść art. 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Kolegium wskazało, że wobec faktu, iż przed dniem wejścia w życie uchwały nr [...] Rady Miasta R. z dnia [...] r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przedmiotowa nieruchomość nie była objęta planem zagospodarowania przestrzennego, należało ustalić "faktyczny sposób wykorzystania nieruchomości". W tej sytuacji nie bierze się pod uwagę przeznaczenia nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, który utracił moc z dniem [...]r. Rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym z dnia [...]. oraz przede wszystkim organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji ustalił, że działka ta była wykorzystywana w celach rolniczych. Ustalenia te zostały dokonane w oparciu o zapisy z ewidencji gruntów. W uchwale z dnia [...] r., sygn. akt [...] Sąd Najwyższy Izba Cywilna stwierdził, że o charakterze podlegających podziałowi nieruchomości, jako wykorzystywanych na cele rolne i leśne, rozstrzyga treść wpisu w ewidencji gruntów i budynków. Zatem przedmiotowa nieruchomość przed dniem wejścia w życie planu zagospodarowania przestrzennego wykorzystywana była na cele rolnicze. Biorąc powyższe pod uwagę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko wyrażone w podjętej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek zasadniczo z innych względów niż w niej zawartych. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie opłaty jednorazowej stanowił przepis art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Tymczasem wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt P 58/08, przepis ten w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystywania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo, jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed 1 stycznia 1995 r., który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 tej ustawy, został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. Powyższy wyrok TK został ogłoszony w Dz. U. Nr 24, poz. 124 z dnia 15 lutego 2010 r. i z mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji, ma walor powszechnie obowiązujący. Z kolei w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), stwierdzenie naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, stanowi podstawę uchylenia decyzji, zaś taką przesłankę wznowieniową przewiduje art. 145a kpa, stanowiący o przypadku orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, gdy na jego podstawie została wydana decyzja. Aczkolwiek wyrok TK co do niekonstytucyjności przepisu art. 37 ust. 1 cyt. ustawy, zapadł już po wydaniu zaskarżonej decyzji, to jednak w sytuacji wniesienia skargi do sądu administracyjnego, skład orzekający zobligowany był do uwzględnienia zmiany stanu prawnego wynikającej z utraty mocy przepisu w określonym przez Trybunał zakresie, jako że w przeciwnym wypadku strona skarżąca pozbawiona byłaby ochrony prawnej z powodu upływu terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania do organu administracji, określonego w art. 145a ust. 2 kpa. Stąd też w niniejszej sprawie zachodziła podstawa do uchylenia decyzji organu obydwu instancji z powodu stwierdzenia przesłanki wznowieniowej z art. 145a ust. 1 kpa. Jak bowiem wynika z akt postępowania administracyjnego (aktu notarialnego z dnia [...]r. Rep. [...]), nieruchomość stanowiąca działkę nr 1 , przeznaczona była pod zabudowę domem mieszkalnym jako położona na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej zgodnie z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Miasta R. , zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej z dnia [...]r. Nr [...], co wynikało z zaświadczenia Urzędu Miasta w R. z dnia [...]r. nr [...]. Aczkolwiek plan ten utracił ważność na mocy art. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, to jednak w aktualnie obowiązującym planie miejscowym, przywołanym przez organy obydwu instancji, część zbytej działki, co do której naliczono opłatę planistyczną, położona jest również na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej o symbolu [...]. Oznacza to, że przeznaczenie tej części zbytej działki było określone tak samo, jak w poprzednim planie miejscowym. Przerwa w obowiązywaniu aktów prawa miejscowego nie mogła więc stanowić podstawy do ustalenia opłaty jednorazowej z mocy przywołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, mimo że faktycznie zbyta nieruchomość nie była zabudowana i stanowiła użytek rolny zgodnie z ewidencją gruntów. W tej sytuacji skarga podlegała uwzględnieniu, bowiem decyzje organów obydwu instancji jako dotknięte przesłanką wznowieniową nie mogły się ostać w świetle przywołanej wyżej regulacji. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oparto na przepisie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego w kwocie 600 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, czyli łącznie 717 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącej po myśli art. 200, art. 205 § 2 i 3 oraz art. 209 tej ustawy oraz § 6 pkt 3 rozp. Min. Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. (Dz. U. Nr 169, poz. 1349 ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien zatem umorzyć postępowanie w sprawie ustalenia opłaty jednorazowej jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa, o ile w poprzednio obowiązującym planie miejscowym, który utracił ważność, przeznaczenie spornej działki było takie samo jak w planie miejscowym, obowiązującym w dacie jej zbycia przez skarżącą. W tej zaś sytuacji pozostałe zarzuty skargi nie mają znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy, skoro dotyczą zmienionego stanu prawnego.