II SA/Gl 182/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant Grzegorz Śliwa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2010 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. nr [...] oraz orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 805 (osiemset pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Aktem notarialnym z dnia [...] r. obecnie skarżący R. Z. zawarł umowę sprzedaży m.in. działki nr 1 o pow. 1.169 m2, stanowiącej zgodnie z klasyfikacją, rolę i łąki, niezabudowaną, a położoną w R. przy ul. [...]. Działka ta zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przyjętym uchwałą Rady Miasta R. z dnia [...]r. Nr [...] ( Dz. Urz. Woj. [...]. Nr [...], poz. [...] z dnia [...]r.), położona jest na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej o symbolu [...] W związku z powyższym pismem z dnia [...]r. Prezydent Miasta R. zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości tejże nieruchomości. Kolejnym pismem z dnia [...] r. zawiadomiono zaś o możliwości zapoznania się z projektem decyzji i zgłoszenia uwag w terminie 7 dni. Decyzją z dnia [...]r., Nr [...], Prezydent Miasta R. ustalił dla skarżącego jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości działki nr 1 w kwocie [...]zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji powołał przepisy art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z operatem szacunkowym rzeczoznawcy majątkowego R. S., sporządzonym w dniu [...] r. wartość gruntu wg faktycznego sposobu wykorzystywania, czyli działki niezabudowanej, stanowiącej teren rolny, wynosi [...]zł. Natomiast wartość gruntu dla terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej wg przeznaczenia działki w świetle obowiązującego planu miejscowego, wynosi [...] zł, stąd też wzrost wartości nieruchomości wyniósł [...] zł, co przy zastosowaniu 10 % stawki, określonej w § 72 uchwały w sprawie miejscowego planu, daje kwotę opłaty planistycznej wynoszącej [...] zł. W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zarzucił naruszenie art. 36, art. 37 i art. 87 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a ponadto § 50 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.). Jego zdaniem, organ pierwszej instancji dokonał wadliwej wykładni prawa materialnego, przyjmując że w związku z uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego, dopuszczalne jest ustalenie opłaty planistycznej dla działki, co do której Prezydent Miasta R. wydał w dniu [...] r. decyzję o ustaleniu warunków zabudowy zgodnie z którą teren przeznaczony był do realizacji zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Powołując się na tę decyzję odwołujący się zarzucił, że nie utraciła ona ważności w związku z utratą mocy poprzedniego planu miejscowego w dniu [...] r. W tej zaś sytuacji brak podstaw do naliczenia opłaty jednorazowej, gdyż uchwalenie nowego planu miejscowego nie skutkowało zmianą przeznaczenia gruntu, wpływającą na wzrost ceny nieruchomości. W konsekwencji, błędnie też zastosowano przy ustalaniu opłaty przepis § 50 ust. 3 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r., przyjmując do porównania faktyczny sposób wykorzystania nieruchomości przed uchwaleniem planu z [...] r., podczas gdy jeszcze przed tą datą zbyta działka miała charakter budowlany zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy z [...] r. Wreszcie, odwołujący się wskazał na nierzetelność operatu szacunkowego, polegającą na przyjęciu, że dla jego działki nie wydano decyzji o warunkach zabudowy i stwierdzeniu, że w "starym" planie działka miała przeznaczenie [...] (teren lasów chronionych), a dopiero w wyniku uchwalenia nowego planu uzyskała przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniową. Wbrew dyspozycji art. 153 ust. 1 zd. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, rzeczoznawca nie wykazał w operacie, aby uwzględniono czynnik zmiany poziomu cen nieruchomości wskutek upływu czasu, co na przestrzeni lat [...] było powszechne. Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji jako zgodnej z prawem. Organ odwoławczy uznał, że przywołana decyzja o warunkach zabudowy z [...] r. wygasła z dniem [...]r., co wynika z jej treści i w związku z tym po tej dacie nie może wywoływać żadnych skutków prawnych. Kolegium nie podzieliło też zarzutów co do prawidłowości operatu szacunkowego. W ocenie organu, rzeczoznawca wykazał bowiem wzrost wartości działki z powodu zmiany jej przeznaczenia w planie miejscowym, przy czym wzrost ten ma charakter obiektywny, stąd też bez znaczenia jest cena, jaką strony ustaliły w umowie. W skardze do sądu administracyjnego skarżący ponawiając zarzuty i argumentację zawartą w odwołaniu, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący dodatkowo wskazał też na naruszenie art. 40 § 2 kpa, poprzez nienależyte doręczenie zaskarżonej decyzji bezpośrednio jemu, podczas, gdy w sprawie ustanowiony był pełnomocnik. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Za zasadny uznał bowiem zarzut naruszenia art. 40 § 2 kpa. Jednocześnie organ wyjaśnił, że nie mógł uchylić swojej decyzji w trybie autokontroli, albowiem oznaczałoby to uwzględnienie skargi w całości, gdy tymczasem organ nie podziela merytorycznych zarzutów skargi i podtrzymuje w tym zakresie stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] r. tut. Sąd wstrzymał na wniosek skarżącego wykonanie zaskarżonej decyzji, zaś postanowieniem z dnia [...] r. zawiesił postępowanie sądowe z uwagi na wystąpienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie konstytucyjności art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Postanowieniem z dnia [...] r. Sąd podjął z urzędu zawieszone postępowanie z uwagi na zakończenie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. W aktach sprawy znajduje się ponadto nadesłany przez organ na żądanie Sądu wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta R. zatwierdzonego uchwałą Rady tego miasta z dnia [...]r. obejmujący przedmiotową działkę. Plan ten utracił moc z dniem [...] r. na zasadzie art. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Z nadesłanych dokumentów wynika, że przedmiotowa działka znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem planu [...]– teren zabudowy mieszkaniowej mieszanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje : Z mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt P 58/08, przepis art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed dniem [...] r., który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 tej ustawy, został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw Nr 24, poz. 124 z 2010 r. i wszedł w życie z dniem 15 lutego 2010 r. Wyrok ten z mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, ma walor powszechnie obowiązujący. Oznacza to związanie nim składu orzekającego i nie ma znaczenia fakt, że utrata mocy przepisu nastąpiła w wyniku orzeczenia, wydanego już po wniesieniu skargi. Orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją aktu, na podstawie którego wydana została decyzja, stanowi zaś przesłankę wznowieniową z art. 145 a § 1 kpa. W sytuacji, gdy na decyzję ostateczną wniesiono skargę do sądu administracyjnego, co dotyczy niniejszej sprawy, strona nie może uruchomić trybu nadzwyczajnego w terminie, określonym w 145a § 2 kpa. Stąd też do stwierdzenia przesłanki wznowieniowej zobligowany jest sąd administracyjny, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., stanowi podstawę uwzględnienia skargi poprzez uchylenie decyzji. W niniejszej sprawie skarżący kwestionując wzrost wartości działki nr [...]w wyniku wejścia w życie planu miejscowego, uchwalonego przez Radę Miasta R. w dniu [...] r., powołał się na tożsame, a nawet bardziej uniwersalne przeznaczenie tej działki w świetle dołączonej w toku postępowania administracyjnego decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. nr [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Aczkolwiek trafnie Kolegium zauważyło, że decyzja ta utraciła ważność z dniem [...] r., to jednak z jej treści wynika, że zapadła zgodnie z ustaleniami planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta R., zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej Nr [...] z dnia [...] r., ogłoszoną w Dz. Urz. Woj. Kat. Nr [...], poz. [...]. W decyzji tej stwierdzono, że nieruchomość położona jest na terenach zabudowy mieszkaniowej mieszanej (symbol planu 31 MM). Takie przeznaczenie w "starym" planie potwierdzają też nadesłane przez organ w toku postępowania sądowoadministracyjnego dokumenty (wypis i wyrys z planu zagospodarowania z 1994 r.). Treść tych dokumentów przeczy ustaleniom o przeznaczeniu nieruchomości w opinii rzeczoznawcy, w której podano, że poprzednio był to teren 63 ZL – teren lasów chronionych. Powyższe oznacza, że przedmiotowa działka w poprzednio obowiązującym planie była przeznaczona pod zabudowę, co zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wyklucza możliwość ustalenia opłaty planistycznej w związku z uchwaleniem planu miejscowego z [...]r., nawet w sytuacji przerwy pomiędzy uchwaleniem tego planu a utratą mocy planu z [...] r. Pozostałe zarzuty skarżącego nie miały już znaczenia dla wyniku sprawy. W tym stanie rzeczy decyzje organów obu instancji musiały zostać wyeliminowane z obrotu prawnego na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 145a § 1 kpa. W kwestii wykonalności zaskarżonego orzeczenia Sąd orzekł na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., a na zasądzoną kwotę składa się uiszczony przez skarżącego wpis sądowy, opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie adwokata w wysokości określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 lit a) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (...) (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy niezbędne będzie jednoznaczne ustalenie przeznaczenia działki nr 1 w świetle poprzednio obowiązującego na tym terenie planu miejscowego. O ile przeznaczenie to nie uległo zmianie w związku z uchwaleniem nowego planu, to brak będzie podstaw do ustalenia opłaty planistycznej na podstawie art. 36 ust. 4 ustawy z 2003 r. w związku ze zbyciem działki przez skarżącego, co winno skutkować umorzeniem postępowania w tym przedmiocie na podstawie art. 105 § 1 kpa.