II SA/Gl 1820/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2014 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Pismem z dnia 7 maja 2012 r. D. S. zwróciła się Urzędu Miejskiego w T. z wnioskiem o wymeldowanie L. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w T. W uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała, iż L. K. od września 2005 r. przebywa w zakładzie karnym. Podczas przepustek w 2007 r. i 2008 r. nie przyjeżdżał do przedmiotowego lokalu. Jego rzeczy przekazała mu do aresztu. Do wniosku dołączyła umowę najmu ww. socjalnego lokalu mieszkalnego zawartą w dniu [...] r. pomiędzy Gminą T. a D. S. oraz sporządzone następnie aneksy. W dniu 4 października 2012 r. D. S. przekazała protokołem zdawczo-odbiorczym ww. lokal do dyspozycji Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej sp. z o.o. w B. Następnie mieszkanie to zostało zasiedlone na podstawie umowy najmu z dnia [...] r. przez nowego najemcę G. D. G. D. pismem z dnia 3 października 2012 r. podtrzymała wniosek D. S. o wymeldowanie L. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w T. Jak wynika z akt sprawy L. K. w dniu 21 stycznia 2013 r. został zwolniony z Zakładu Karnego w K. Następnie został ponownie zatrzymany i osadzony w Areszcie Śledczym w O. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz Miasta T. orzekł o wymeldowaniu L. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w T. W uzasadnieniu organ I instancji omówił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. 2006, Nr 139, poz. 933 z późn. zm.). Wskazał następnie, że przesłuchany w charakterze strony przebywający w Zakładzie Karnym w K. L. K. podał, iż w przedmiotowym lokalu nie mieszka od dnia [...] r. z powodu aresztowania i osadzenia go w Zakładzie. Wskazał, iż aresztowany został w przedmiotowym lokalu. Podał, że chce wrócić do mieszkania, gdyż nie posiada innego lokalu. Podniósł, iż otrzymując mieszkanie przy ul. [...] zrzekł się prawa do mieszkania przy ul. [...]. Następnie L. K. pismem z dnia 25 lipca 2012 r. wskazał, że podczas odbywania kary pozbawienia wolności przebywał na sześciu przepustkach Z kolei D. S. podała, iż jej związek z L. K. rozpadł się. Obecnie związana jest z nowym partnerem, z którym ma dwójkę dzieci. W mieszkaniu przy ul. [...] w T. L. K. posiadał tylko ubrania, które D. S. sukcesywnie mu zawoziła do Zakładu Karnego. D. S. wskazała, iż wie tylko o jednej przepustce, była to pierwsza przepustka w lutym 2009 r., kiedy to przez jeden dzień L. K. przebywał w jej mieszkaniu. Nadto od momentu aresztowania L. K. nie przekazuje jej żadnych środków na utrzymanie mieszkania. Nie posiada też kluczy, gdyż zamki zostały wymienione. Wskazała, iż mieszkanie przy ul. [...] w T. zajmuje z nowym partnerem, trójką dzieci i swoim ojcem. Organ I instancji wskazał nadto, że nowa najemczyni lokalu G. D. wyjaśniła, iż w październiku 2012 r. dokonała wzajemnej zamiany mieszkania z D. S. Mieszkanie przy ul. [...] w T. otrzymała całkowicie opróżnione z rzeczy po poprzednich najemcach. Z tego co wie, to L. K. był konkubentem D. S., ich związek się rozpadł. Prawdopodobnie w styczniu 2013 r. L. K. wyszedł na wolność. G. D. nie wie jednak, gdzie L. K. mieszka. W mieszkaniu przy ul. [...] w T. mieszka sama. Kontynuując swe wywody organ I instancji wskazał, że w toku postępowania wyjaśniającego zmieniła się sytuacja faktyczna, nastąpiła bowiem zmiana najemcy lokalu. W okresie od opuszczenia Zakładu Karnego w styczniu 2013 r. L. K. nie zamieszkał w przedmiotowym lokalu. Tym samym, zdaniem organu, utrzymanie stanu zameldowania L. K., faktycznie nie zamieszkującego w lokalu przy ul. [...] w T., prowadziłoby do fikcji meldunkowej. Odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej, wyrażające niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia, wniósł L. K. Wskazał, iż w styczniu 2005 r. wraz z byłą konkubiną otrzymał ww. lokal chroniony. W związku z pobytem w Zakładzie Karnym była konkubina porzuciła go i związała się z innymi mężczyznami a on po wyjściu na wolność pozostał bez mieszkania. Urząd Miasta nie chciał udzielić mu pomocy, nakazano udać się do noclegowni. W noclegowni mógł jednak przebywać tylko od 1800 do 600 więc od 600 do 1800 musiał tułać się po mieście co spowodowało, że wpadł cyt. "w towarzystwo". Zwracał się parokrotnie do Wydziału Lokalowego o pomoc w uzyskaniu lokalu do remontu lecz powiedziano mu, że zanim by otrzymał taki lokal musi się wymeldować z adresu stałego zameldowania. W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną doń decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. W uzasadnieniu zrelacjonował stan faktyczny sprawy oraz przytoczył i omówił art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Następnie organ odwoławczy wskazał, że bezspornym jest, iż L. K. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od [...] r. W omawianej sytuacji bezzasadna jest ocena czy opuszczenie przez L. K. spornego mieszkania posiada znamiona dobrowolności. Kwestia czy opuszczenie lokalu było dobrowolne ma znaczenie kiedy dana osoba jest zmuszona opuścić lokal na skutek działań bezprawnych innych osób, ale nie w sytuacji kiedy opuszczenie przez nią lokalu było następstwem zawinionych przez nią działań. Opuszczenie mieszkania przez odwołującego nastąpiło w związku z zatrzymaniem (a następnie osadzeniem w Zakładzie Karnym), które było konsekwencją popełnionego przez odwołującego przestępstwa, zatem uznać je należy na równi z opuszczeniem dobrowolnym. W przedmiotowej sprawie nie można przyjąć również, że opuszczenie przez L. K. mieszkania przy ul. [...] w T. ma charakter przejściowy. Wyżej wymieniony po odbyciu kary pozbawienia wolności nie powrócił do spornego lokalu. Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest spór w kwestii przebywania L. K. w spornym mieszkaniu podczas udzielanych ww. przepustek, bowiem po opuszczeniu Zakładu Karnego ww. nie powrócił i nie zamieszkał w rzeczonym lokalu. Mimo, że wskazał w odwołaniu, iż starał się o pomoc w Urzędzie Miasta, to jednak sam przyznał, że powyższe działania nie doprowadziły do jego zamieszkania w spornym lokalu. Strona nie wykazała także, aby podjęła inne skuteczne i przewidziane prawem kroki w celu ponownego wejścia i zamieszkania w przedmiotowym lokalu. Wobec powyższego, w ocenie organu odwoławczego, niezamieszkiwanie przez L. K. w lokalu od około 8 lat wypełnia znamiona trwałości opuszczenia miejsca pobytu. Nadto w rzeczonym lokalu zamieszkuje obecnie osoba trzecia – G. D. jako aktualny najemca. Organ wyjaśnił także, że poczucie pokrzywdzenia wydaną decyzją o wymeldowaniu, chociaż istotne dla strony, nie ma znaczenia w postępowaniu meldunkowym, gdyż czynność wymeldowania nie zależy od uznania organu administracji. Decyzja o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego ma na celu jedynie odzwierciedlenie rzeczywistego miejsca pobytu osoby. Pismem, nadanym w dniu 21 października 2013 r., L. K. przebywający w Areszcie Śledczym w L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. decyzję drugoinstancyjną. W piśmie, uzupełnionym następnie pismem z dnia 17 grudnia 2013 r. wskazał, iż decyzje Wojewody [...] oraz Burmistrza Miasta T. doprowadziły go do bezdomności i w konsekwencji, z powodu konieczności korzystania z pomocy cyt. "sieci" osób popadł w konflikt z prawem. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie może zostać uwzględniona. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 1 ust. 2 cytowanej już wyżej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2b powołanej wyżej ustawy celom ewidencyjnym służy zameldowanie, które winno potwierdzać fakt pobytu osoby w lokalu. W konsekwencji stosownie do art. 2 i art. 4 ustawy osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, który to obowiązek polega na: 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; 3) zameldowaniu o urodzeniu dziecka; 4) zameldowaniu o zmianie stanu cywilnego; 5) zameldowaniu o zgonie osoby. Szczegółowym kwestiom związanym z wymeldowaniem poświęcony został w ustawie art. 15, zgodnie z którego ust. 1 osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl natomiast ust. 2 wskazanego wyżej przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Odnosząc się do wskazanej wyżej ciążącej na organie gminy powinności dokonania wymeldowania osoby, która wbrew przepisom obowiązku tego sama nie dopełniła zaakcentować należy, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób - por. w tej kwestii np. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się jednak także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Podkreślić nadto w tym miejscu należy, iż tak samo jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalne uprawnienie do przebywania w tym miejscu - por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02. Oceniając merytoryczną poprawność decyzji o wymeldowaniu zbadać zatem należy, czy L. K. faktycznie w sposób określony powyżej opuścił miejsce stałego pobytu. W razie bowiem ustalenia, iż w wyniku zachowań skarżącego jego pobyt w lokalu istotnie ustał spełniona zostałaby wymagana prawem przesłanka uzasadniająca wymeldowanie. Jak wynika z akt sprawy zarówno organ I jak też II instancji uznały, iż L. K. opuścił miejsce stałego pobytu w sposób uzasadniający wymeldowanie z lokalu. Analizując przedłożony w sprawie materiał dowodowy zdaniem tut. Sądu ocenę tę należy, pomimo stwierdzonych w działaniach organu I instancji nieprawidłowości, które poniżej zostaną wykazane, podzielić. Z całości materiału dowodowego wynika w sposób bezsporny, iż w dacie zatrzymania (2005 r.) L. K. zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu, w którym to miejscu był zameldowany na pobyt stały. W miejscu tym zamieszkiwał wraz ze swoją ówczesną partnerką, D. S., a tym samym lokal ten stanowił miejsce, w którym koncentrowały się wszystkie interesy życiowe L. K. W okresie osadzenia w Zakładzie Karnym parokrotnie korzystał z przepustek, które jak twierdzi (słowom tym przeczy D. S.) spędzał po części w przedmiotowym mieszkaniu. W okresie tym nie został wymeldowany, zaś wniosek o jego wymeldowanie była konkubina złożyła w 2012 r. tj. po 7 latach nieobecności L. K., parę miesięcy przed jego wyjściem z Zakładu Karnego co miało miejsce w styczniu 2013 r. Bezspornym jest także, że w trakcie trwającego przed organami postępowania L. K. deklarował chęć powrotu do lokalu. Brak tym samym dowodów by już w czasie pobytu w Zakładzie Karnym zerwane zostały więzi z lokalem i by można było domniemywać, iż dobrowolnie i trwale opuścił miejsce zameldowania. Bezspornym jest jednak także, iż po opuszczeniu Zakładu Karnego L. K. do przedmiotowego lokalu nie powrócił, mimo że formalnie uczynić to mógł był jako osoba zameldowana w lokalu na pobyt stały. Notabene w sensie fizycznym było to utrudnione albowiem tuż przed jego wyjściem z zakładu karnego D. S. zdała lokal i na podstawie umowy najmu został on wynajęty G. D., a nadto zamki w lokalu już wcześniej zostały wymienione. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że z widniejącej w aktach umowy pomiędzy Urzędem Miejskim a nową najemczynią z dnia [...] r. wynika, iż w przedmiotowym lokalu socjalnym ma prawo zamieszkać G. D. oraz jej syn M. K. Stwierdzić zatem należy, iż w dacie tej organ I instancji pominął osobę L. K., pozbawiając tym samym legalnie zameldowaną na pobyt stały osobę prawa do zamieszkiwania w lokalu. Z akt nie wynika też by organ poinformował skarżącego po opuszczeniu przezeń zakładu karnego o możliwościach prawnych przywrócenia mu prawa do posiadania lokalu. Skarżący zaś w kierowanych do organu II instancji i Sądu pismach wskazuje, że wielokrotnie ubiegał się o pomoc Urzędu Miasta, jednak w ramach wsparcia otrzymał jedynie skierowanie do noclegowni, jak również organ domagał się by osobiście dokonał wymeldowania. Fakt przyczynienia się organu I instancji do sytuacji, w której skarżący nie mógł fizycznie powrócić do lokalu, w którym był zameldowany na pobyt stały, który to fakt ocenić należy krytycznie, nie może jednak wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy. Z przedłożonych Sądowi akt nie wynika bowiem by L. K. w dacie opuszczenia Zakładu Karnego bądź w okresie późniejszym podjął jakiekolwiek skuteczne działania prawne w celu przywrócenia utraconego posiadania, co tym samym, jak to wyjaśniono powyżej, równoznaczne jest z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Nadto w dacie orzekania przez organy obu instancji L. K. był ponownie osadzony w Areszcie Śledczym, a obecnie, jak wyjaśnił w trakcie rozprawy przed tut. Sądem jego pełnomocnik, odbywa kolejną karę pozbawienia wolności. W konsekwencji całokształtu wskazanych wyżej okoliczności, niewątpliwym jest, iż zaskarżona decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy decyzję o wymeldowaniu L. K. jest merytorycznie poprawna i pozostaje w zgodzie z obowiązującym prawem, spełnione były bowiem w dacie jej wydania przewidziane w art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy przesłanki obligujące organ do wymeldowania osoby z miejsca dotychczasowego pobytu. W świetle art. 15 ust. 1 i 2 ustawy prawnie niedopuszczalnym byłoby bowiem utrzymywanie dalszego zameldowania w lokalu osoby, która lokal ten opuściła i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.