II SA/Gl 183/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie WSA Elżbieta Kaznowska, Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. S. i W. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przekazania sprawy do organu właściwego stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i orzeka, iż nie podlega ono wykonaniu. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], utrzymaną następnie w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] nakazano A. i W. małżonkom S. usunięcie bliżej opisanych w tych decyzjach części wybudowanego przez nich ogrodzenia, usytuowanego częściowo na drodze lokalnej nr ewid. [...]. W piśmie z dnia [...] 2004 r., skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. A. i W. małżonkowie S. oświadczyli, że chcą podjąć prace budowlane zmierzające do wykonania orzeczonej rozbiórki części ogrodzenia, ale nie wiedzą na jakich dokładnie odcinkach rozbiórkę mają wykonać. Wnieśli zatem o podanie "dokładnej szerokości drogi od strony ul. A oraz od części wschodniej". Jednocześnie w piśmie tym zwrócili uwagę na zajęcie części drogi o nr ewid. D-[...] przez ich sąsiadów K.. Postanowieniem z dnia [...] r., wydanym z powołaniem się na treść art. 65 § 1 Kpa, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. przekazał powyższy wniosek małżonków S., dotyczący ustalenia szerokości drogi o nr ewid. D-[...] od strony ul. A, do rozpoznania zgodnie z kompetencjami Burmistrzowi Gminy K.. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że organ nadzoru budowlanego nie ma kompetencji do rozstrzygania spraw własnościowych, a tym samym do ustalenia przebiegu granic nieruchomości. Nie jest też właściwy do podawania szerokości drogi lokalnej, której zarządcą jest Burmistrz Gminy K., będący jednocześnie organem właściwym do rozpoznania wniosku. Na postanowienie to wniósł zażalenie Burmistrz Gminy K. zarzucając, że nie jest on zarządcą drogi nr D-[...], która nie jest zaliczona do dróg publicznych. Posiada ona nieuregulowany stan prawny i stanowi drogę wewnętrzną. Zdaniem żalącego się żądanie małżonków S. nie może stanowić też przedmiotu postępowania administracyjnego. Zwrócono też uwagę, że ustalenie szerokości drogi nie jest niezbędne dla wykonania nakazanej rozbiórki poszczególnych części ogrodzenia, a to w sytuacji gdy ogrodzenie ma być zrealizowane w granicach własności nieruchomości wnioskodawców. Po rozpoznaniu tego zażalenia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Jako podstawę tego orzeczenia podał art. 138 § 2 w zw. z art. 144 i art. 65 § 1 Kpa. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że z materiału sprawy nie wynika jednoznacznie aby właścicielem drogi D-[...] była Gmina K.. Podzielił też stanowisko żalącego się Burmistrza, że do wykonania nakazu rozbiórki nie jest potrzebne ustalenie szerokości tej drogi. Stwierdził nadto, że gdyby organ I instancji nie ustalił organu właściwego do rozpoznania wniosku małżonków S. to powinien im zwrócić podanie zgodnie z treścią art. 66 § 3 kpa. W skardze do sądu na powyższe postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego A. i W. małżonkowie S. podtrzymali swoje twierdzenia sformułowane wcześniej w ich wniosku /piśmie/ z dnia [...] 2004 r. Zarzucili, iż brak ustalonego zarządcy drogi oraz jej szerokości powoduje stan, w którym nie wiadomo na kim spoczywa obowiązek jej utrzymania w należytym stanie. Nadto prowadzi do zawłaszczenia pewnych części drogi przez niektórych posiadaczy nieruchomości sąsiednich. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i w ogólnym zarysie jego uzasadnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie ostać się nie może, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze, które Sąd nie będąc związany jej wnioskami i zarzutami wziął pod rozwagę z urzędu /art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a./. Zgodnie z treścią art. 141 Kpa na postanowienia wydane w toku postępowania zażalenie przysługuje stronie, gdy kodeks tak stanowi. Definicja strony zawarta jest w art. 28 Kpa. Potencjalne podmioty, które mogą być stronami postępowania wymienia art. 29. Z przepisów tych nie można wyprowadzić w żaden sposób wniosku, iż stroną postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który ma załatwić sprawę administracyjną. Organ taki jest stroną postępowania dopiero w postępowaniu sądowoadministracyjnym /art. 32 ustawy p.p.s.a./. Oznacza to, że organ, któremu przekazano sprawę według właściwości w trybie art. 65 § 1 Kpa nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 141 Kpa, która byłaby uprawniona do wniesienia na to postanowienie zażalenia. Organ odwoławczy nie miał zatem podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania zażalenia wniesionego przez Burmistrza Gminy K.. Zaskarżone postanowienie zostało zatem wydane z rażącym naruszeniem art. 138 § 2 w zw. z art. 144, art. 141, art. 128 i art. 129 Kpa. Należało więc stwierdzić jego nieważność na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Ponownie rozpoznając sprawę stwierdzi [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego niedopuszczalność wniesionego przez Burmistrza Gminy K. zażalenia – na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 Kpa. W przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. W odniesieniu do twierdzeń skarżących należy stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 6 Kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zgodnie zaś z art. 19 Kpa przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Oznacza to, że organy te mogą orzekać jedynie w sprawach, które na mocy obowiązujących przepisów prawa mogą być rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym. Jeżeli z konkretnych przepisów prawa nie wynika aby sprawa miała być rozpoznana w takim postępowaniu, to jej rozpoznanie w tym trybie nastąpiłoby bez podstawy prawnej.