II SA/Gl 1872/23

WyrokWSA w Gliwicach2024-03-01

Skład orzekający: Wojciech Gapiński, Beata Kalaga-Gajewska, Krzysztof Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, mimo że wcześniej pobierała zasiłek dla opiekuna, a organ uznał, że zakres opieki nie wymaga stałej, całodobowej dyspozycyjności?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji dokonały błędnej oceny materiału dowodowego i niezasadnie odmówiły skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd wskazał, że przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego są w zasadzie identyczne, a skoro skarżącej przyznano wcześniej specjalny zasiłek opiekuńczy, to obecne odmówienie świadczenia pielęgnacyjnego jest nieuzasadnione, zwłaszcza że stan zdrowia matki mógł się pogorszyć. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na konieczność uwzględnienia przepisów ustawy o świadczeniu wspierającym wchodzącej w życie od 1 stycznia 2024 r.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką, jednocześnie wnosząc o uchylenie decyzji przyznającej jej zasiłek dla opiekuna. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że zakres opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił poprzednie decyzje, wskazując na błędy w ocenie materiału dowodowego i stosowaniu prawa. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ I instancji, który ponownie odmówił przyznania świadczenia, skarżąca wniosła kolejną skargę do WSA.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 18 września 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia 17 lipca 2023 r. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 18 września 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2547/2023/18409 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia 17 lipca 2023 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 22 października 2023 r. A.M. (dalej jako: "strona", "skarżąca") złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej jako: "organ odwoławczy" lub "Kolegium"), opisaną w rubrum niniejszego wyroku. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: W dniu 25 maja 2022 r. skarżąca, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką T.H. Wniosła o: 1. przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką; 2. przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy i osoby niepełnosprawnej; 3. w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, z dniem jej wydania uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna na niepełnosprawną matkę. Decyzją z dnia 24 czerwca 2022 r. nr [...] Kierownik Działu świadczeń Rodzinnych Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działając z upoważnienia Wójta Gminy S. (dalej jako: "organ I instancji" lub "Wójt"), odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że warunkiem do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1b pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie: t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) - dalej: "u.ś.r.", w której mowa, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia. W jego ocenie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dna 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł o niekonstytucyjności tego przepisu, ale poprawienie stanu prawnego należy wyłącznie do ustawodawcy, co nie nastąpiło. Tym samym organ I instancji uznał, że nie pozwala to na przyznanie skarżącej wnioskowanego prawa. W uzasadnieniu podkreślił ponadto, że istotnym warunkiem do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie zapisu art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, tzn. świadczenie to nie przysługuje, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawa do zasiłku dla opiekuna. Odwołanie od tej decyzji wniosła skarżąca do Kolegium, które decyzją z dnia 4 sierpnia 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2239/2022/11591 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i działając przez profesjonalnego pełnomocnika, skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Kolegium. Tut. Sąd w wyrokiem z dnia 27 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/GI 1428/22 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 4 sierpnia 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2239/2022/11591 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oraz poprzedzającą decyzję Wójta Gminy S. z dnia 24 czerwca 2022 r. nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy są niekonsekwentne w swoich ocenach. W obrocie prawnym funkcjonuje bowiem decyzja z dnia 19 listopada 2018 r. znak: [...] zmieniająca decyzję [...] z dnia 21 stycznia 2015 r. przyznająca stronie prawo od zasiłku dla opiekuna w okresie od 1 listopada 2018 r. do 31 grudnia 2099 r. Zdaniem Sądu z porównania treści art. 16a ust. 1 i art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przesłanki do przyznania obu świadczeń są w zasadzie identyczne. Skoro więc stronie przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy uznając, iż spełnione zostały przesłanki do jego przyznania, trudno zrozumieć, dlaczego obecnie uznano, iż nie spełnione zostały przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd stwierdził, że ani organ I instancji, ani organ odwoławczy nie wypowiedziały się w tym zakresie. Ponadto Sąd zauważył, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, co ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, ale na podstawie art. 27 ust. 5 pkt 3 omawianej ustawy w przypadku zbiegu do tych świadczeń przysługuje jedno z nich wybrane przez osobę uprawnioną. Zdaniem Sądu skarżąca składając wniosek z dnia 24 maja 2022 r., dokonała wyboru świadczenia, wnosząc o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna. Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji decyzją z dnia 17 lipca 2023 r., nr [...], ponownie odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że w celu zbadania aktualnej sytuacji skarżącej ponowił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Z ustaleń wywiadu wynika, że skarżąca prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe wspólnie z mamą i swoim mężem. Rodzina zamieszkuje parter domu jednorodzinnego. Piętro zajmuje córka skarżącej z rodziną. Mąż skarżącej nie pracuje i jest w domu. Skarżąca potwierdziła, że od 12 lat nie pracuje. Wyjaśniła, że została w domu, bo w tamtym czasie jej tata rozchorował się, a mama dostała udaru w 2012 r. Skarżąca ma brata, który pracuje na umowę, ale w razie konieczności może liczyć na jego pomoc. Rodzina nie jest skonfliktowana, brat z żoną opiekują się swoją starszą, chorą teściową. Matka skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym bezterminowo. Skarżąca stwierdziła, że według niej stan zdrowia matki od roku nie uległ pogorszeniu. Matka ma problemy z poruszaniem się, ale jeszcze chodzi po domu, nie wychodzi na zewnątrz, samodzielnie załatwia swoje potrzeby fizjologiczne. W ciągu dnia ogląda telewizję, czyta prasę oraz rozwiązuje łamigłówki. Rozmawia z domownikami, samodzielnie dzwoni ze swojego telefonu do swojej siostry a nawet samodzielnie przyjmuje posiłki. Skarżąca zabezpiecza matkę we wszystkie potrzebne rzeczy, przygotowuje posiłki. Pomaga przy toalecie i przy ubieraniu się czy rozbieraniu. Ponadto sprząta, pierze, robi zakupy, wykupuje leki, kontaktuje się z lekarzem. Przeprowadzający wywiad pracownik socjalny stwierdził, że w jego ocenie możliwe jest podjęcie przez skarżącą zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy i takie zorganizowanie życia rodzinnego, w tym zaangażowanie brata i/lub nawet męża, by było to możliwe. Organ I instancji dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że okolicznością bezsporną jest niepełnosprawność matki skarżącej stwierdzona orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] r. nr [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności (ustalony stopień niepełnosprawności od [...].2012 r.). W jego ocenie matka skarżącej jest bezsprzecznie osobą chorą. Jak ustalono w toku wywiadu środowiskowego choruje na cukrzycę i nadciśnienie, po przebytym udarze, w leczeniu "róży" i stopy cukrzycowej. Zdaniem organu I instancji z wcześniejszego wywiadu środowiskowego wynika, że po śmierci męża i po udarze matka skarżącej była w bardzo złym stanie i wymagała zdecydowanie większej opieki. W konsekwencji dokonanych ustaleń organ I instancji uznał, że działania związane z opieką nad matką nie mogą być uznane za czynności wymagające stałej i długotrwałej, całodobowej dyspozycyjności. Są to w większości czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu m.in. w stosunku do seniorów w rodzinie. Reasumując stwierdził, iż przeprowadzone w dniach 9 czerwca 2022 r. i 3 lipca 2023 r. wywiady środowiskowe potwierdziły, iż zarówno na dzień wydania decyzji nr [...], jak na chwilę obecną skarżąca nie spełnia przesłanek ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła do Kolegium skarżąca, działając przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika i zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na jej wydanie tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez wnioskodawcę. Wskazaną na wstępie decyzja organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzje organu I instancji w mocy. W pierwszej kolejności organ odwoławczy przedstawił szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Następnie w ramach oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego Kolegium wskazało, że organ I instancji decyzją nr [...] z dnia 21 stycznia 2015 r. przyznał skarżącej prawo do zasiłku dla opiekuna, w związku z opieką nad matką, które następnie uchylił decyzją z dnia 19 lipca 2022 r. nr [...]. Przedmiotowa decyzja została uchylona po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego i stwierdzeniu, że skarżąca nie spełnia przesłanek ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, zatem nie spełnia warunków do uprawnień z tytułu zasiłku dla opiekuna. Kolegium podkreśliło, że skarżąca nie złożyła odwołania od tej decyzji. Dokonując oceny przesłanek wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia Kolegium uznało, że dokonane przez ten organ ustalenia potwierdziły jego prawidłowość. Zdaniem organu odwoławczego skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem skarżąca nie sprawuje stałej opieki nad osobą niepełnosprawną w tak znacznym wymiarze, że pomiędzy jej rezygnacją z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a opieką nad matką zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy. Reasumując Kolegium stwierdziło, iż działania organu I instancji były wystarczające, przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami, są prawidłowo udokumentowane w zgromadzonym materiale dowodowym i dlatego zarzuty jak i wniosek zawarty w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. Kolegium zwróciło uwagę, iż bezspornie środki budżetowe na świadczenia rodzinne w tym świadczenia pielęgnacyjne muszą zostać zabezpieczone w ilości pozwalającej na korzystanie z nich przez wszystkich uprawnionych oraz na ich prawidłowe wydatkowanie. Skargę na decyzję Kolegium wywiodła skarżąca, działając przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika i zarzuciła jej naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą. W oparciu o podniesiony zarzut wniosła o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." a także o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Świerklaniec z dnia 17 lipca 2023 r. i zasądzenie od organu zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ odwoławczy formułując wskazane w decyzji tezy nie wziął w ogóle pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego, w trakcie, którego pracownik socjalny w żaden sposób nie zakwestionował samego faktu sprawowania opieki jak i zakresu czynności opiekuńczych deklarowanych przez samą skarżącą w złożonym oświadczeniu. Organ dokonał nadto pobieżnej oceny oświadczenia skarżącej odnoszącego się do zakresu i harmonogramu sprawowanej opieki. Zdaniem skarżącej wskazane dokumenty w wystarczający sposób potwierdzają, że jej matka potrzebuje w opisanym w tych dokumentach zakresie codziennej, stałej opieki. Okoliczność, że jej matka nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej lub długotrwałej opieki drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, została potwierdzona przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ zaliczający osobę niepełnosprawną do grupy osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Ponadto w ocenie skarżącej Kolegium pochopnie wykluczyło zwykłe czynności życia codziennego z zakresu opieki i pomocy uzasadniającej prawo do świadczenia. Wszystkie te czynności są konieczne, aby zapewnić osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji właściwe warunki życia i zadbać o jej dobrostan adekwatnie do orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. W końcowym fragmencie uzasadnienia skarżąca wskazała na prawidłową jej zdaniem wykładnie art. 17 ust. 1 u.ś.r. popartą przywołanym orzecznictwem sądów administracyjnych, której organ odwoławczy nie zastosował. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał twierdzenia i wnioski zawarte w treści zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć w istocie nie z przyczyn podniesionych w skardze. Na podstawie art. 119 pkt 2 tej ustawy sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17 ust. 1, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kontrolowana sprawa na jej wcześniejszym etapie była już przedmiotem oceny tut. Sądu (wyrok z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1428/22). W ocenie Sądu organy administracji prowadząc ponownie postępowanie nie wykonały właściwie wytycznych Sądu i dokonały błędnej ich oceny. W pierwszym rzędzie dokonując analizy stanu faktycznego sprawy Sąd zauważył, że prowadząc postępowanie w sprawie organy pomocy społecznej orzekające w sprawie pozbawiły skarżącą zasiłku dla opiekuna i odmówiły jej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd zauważa, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w którym wyraźnie zaznaczyła, że rezygnuje z prawa do zasiłku dla opiekuna w sytuacji, gdy organ uzna po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, że spełnia warunki do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych w przypadku, gdy osoba pobiera jedno ze świadczeń opisanych w art.17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. ma ona prawo do wyboru świadczenia rodzinnego nie może bowiem łącznie pobierać dwóch świadczeń rodzinnych z tego samego tytułu. Warunkiem, który musi być w tym przypadku spełniony jest złożenie przez stronę stosownego oświadczenia, które umożliwia organowi pomocy społecznej uchylenie decyzji o przyznaniu świadczenia, z którego strona rezygnuje. Jak wskazał np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 295/21 "nie można od strony wymagać rezygnacji z przyznanego wcześniej świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie świadczenie rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w trudnej sytuacji, wprowadza w stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce otrzymywanego. To na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które zagwarantuje wnioskodawcy realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także do przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 u.ś.r., tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami." Z uzasadnienia Kolegium wynika, że organ I instancji realizując wniosek strony z dnia 25 maja 2022 r., uchylił prawo do zasiłku dla opiekuna decyzją z dnia 19 lipca 2022 r. nr [...], a następnie odmówił przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Ponieważ decyzja organu I instancji z dnia 19 lipca 2022 r. była przedmiotem innego postępowania administracyjnego i jest prawomocna Sąd nie może dokonać oceny jej legalności. Przechodząc do oceny wykonania wytycznych zawartych w wyroku Sądu z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1428/22 Sąd zauważa, że ustalenia organu dotyczące zakresu sprawowanej opieki i stanu zdrowia matki nie znajdują potwierdzenia w faktach. Bezsporną w sprawie jest okoliczność na co zwróciły organy orzekające w sprawie, że matka skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, potwierdzonym orzeczeniem właściwego organu wydanym na stałe. Wyspecjalizowany organ uznał więc, że matka skarżącej nigdy nie powróci do takiego stanu zdrowia by można byłoby uznać ją za osobę niepełnosprawną np. w stopniu umiarkowanym. Istotnym faktem, który oba organy administracji pominęły jest fakt, że matka skarżącej jest osobą wiekową (w chwili orzekania 83-letnią) i chorująca na zaawansowaną cukrzycę objawiającą się m.in. stopą cukrzycową. Stwierdzenie przez pracownika, że matka skarżącej po udarze była w bardzo złym stanie i wymagała zdecydowanie większej opieki jest jego oceną subiektywną i nie zmienia faktu, że jej niepełnosprawność istnieje od [...] 2012 r. a skarżąca pobierała do 19 lipca 2022 r. zasiłek dla opiekuna. Podstawą prawną przyznania stronie tego świadczenia był art. 16a u.ś.r., w myśl którego specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z porównania treści art. 16a ust. 1 i art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., na co zwrócił już uwagę Sąd w wyroku z dnia 27 stycznia 2023 r., przesłanki do przyznania obu świadczeń są w zasadzie identyczne. Skoro więc skarżącej przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy uznając, iż spełnione zostały przesłanki do jego przyznania w sytuacji, gdy jej niepełnosprawna matka była 7 lat młodsza (miała wtedy 74 lata), trudno zaakceptować stanowisko organów pomocy społecznej, że obecnie skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Można przyjąć z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że stan matki skarżącej w okresie 7 lat obiektywnie się pogorszył od momentu przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego. Wskazuje na to rodzaj schorzeń, na które choruje. Fakt, że jest ona dobrze zaopiekowana, że porusza się w obrębie domu, że samodzielnie je, że jest czysta i ogląda telewizję, nie świadczy o tym, że skarżąca, która przez 7 lat (do dnia wydania ostatecznego rozstrzygnięcia przez organy orzekające w sprawie) opiekowała się matka i z tego powodu nie podejmowała zatrudnienia obecnie może podjąć już zatrudnienie. Fakt, że w domu przebywa mąż skarżącej lub jej córka nie pozwala na przyjęcie, iż obowiązek opieki nad niepełnosprawną matka skarżącej mają częściowo przejąć te osoby. W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie dokonały błędnej oceny zebranego w sprawie materiału i niezasadnie odmówiły skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pozbawiając ją jednocześnie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Trudno uciec od wniosku, że gdyby skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nadal pobierałaby zasiłek opiekuńczy zgodnie z decyzją organu I instancji z dnia 19 listopada 2018 r., która przyznawała jej to prawo do 31 grudnia 2099 r. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji uwzględni stanowisko sądu zawarte w niniejszym wyroku i wyda rozstrzygniecie zgodne przepisami prawa procesowego i materialnego. Jednocześnie sąd zwraca uwagę, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz.1429) i dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji uwzględni art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym. Zdaniem Sądu, z treści tego przepisu wynika możliwość stosowania w sprawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło