II SA/Gl 1885/23

WyrokWSA w Gliwicach2024-05-10

Skład orzekający: Grzegorz Dobrowolski, Wojciech Gapiński, Beata Kalaga-Gajewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne wypłacone po wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka, które nadal potwierdza niepełnosprawność, może być uznane za nienależnie pobrane, jeśli osoba pobierająca świadczenie nie została w sposób jasny pouczona o utracie prawa do jego pobierania?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nie zbadały prawidłowo, czy skarżąca świadomie pobierała świadczenie pielęgnacyjne w sposób nienależny. Kluczowe jest ustalenie, czy pouczenie o obowiązku informowania o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności zawierało jasną informację o utracie prawa do świadczenia, co jest warunkiem uznania świadczenia za nienależnie pobrane zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o uznaniu świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane przez A. K. w kwocie 12 290,00 zł. Świadczenie było wypłacane w związku z opieką nad niepełnosprawną córką. Organy uznały, że prawo do świadczenia ustało z dniem wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności córki, mimo że potwierdzało ono nadal jej niepełnosprawność. Skarżąca podniosła, że nie miała świadomości utraty prawa do świadczenia i nie została prawidłowo pouczona o skutkach wydania nowego orzeczenia.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. K. (K.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 26 października 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2831/2023/20465 w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. z dnia 14 września 2023 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (zwane dalej – Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z dnia 26 października 2023 r., nr SKO.PSŚ/41.5/2831/2023/20465, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania A. K., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy C. z dnia 14 września 2023 r., znak: [...], którą: - uznano za nienależnie pobrane przez A. K. świadczenie pielęgnacyjne wypłacone w związku z opieką nad niepełnosprawną córką A. K.1 w łącznej kwocie 12 290,00 zł; – zobowiązano do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia ustalonego niniejszą decyzją wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją nr [...] z dnia 22 listopada 2017 r. przyznano A. K. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem A. K.1 Następnie, w związku z wydłużeniem ważności ww. orzeczenia o niepełnosprawności na podstawie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, decyzją z dnia 20 grudnia 2022 r., znak: [...] przedłużono prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką A. K.1 od dnia 1 grudnia 2022 r. do 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W dniu 9 sierpnia 2023 r. zostało przedłożone w organie nowe orzeczenie o niepełnosprawności córki nr [...], wydane 30 stycznia 2023 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. na okres do 31 stycznia 2028 r. W tym czasie strona pobierała świadczenie pielęgnacyjne na podstawie orzeczenia, które z mocy prawa zostało przedłużone do 60 dni od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z akt sprawy, orzeczenie z 30 stycznia 2023 r. zostało odebrane w dniu 10 lutego 2023 r. Z uwagi na powyższe, organ pismem z dnia 5 września 2023r. zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 marca 2023 r. do 31 lipca 2023 r. Jednocześnie poinformowano stronę o możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi w sprawie materiałami w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego zawiadomienia. Decyzją z 14 września 2023 r., nr [...], wydaną przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z upoważnienia Wójta Gminy C. (dalej: "organ I instancji"), na podstawie art. 17, art. 23, art. 24, art. 25, art. 30 ust. 1, art. 30 ust. 2 pkt 1, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej: "u.ś.r.") i art. 104 k.p.a. uznano, że kwoty w łącznej wysokości 12.290,00 zł wypłacone A. K. w związku z opieką nad niepełnosprawną córką A.K.1 stanowią nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne oraz zobowiązano do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w którym opisała swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną oraz uznała, że pobierała świadczenie pielęgnacyjne w przekonaniu, że to świadczenie jej się należy. Akcentowała wypadek męża i w konsekwencji uzyskanie przez niego znacznego stopnia niepełnosprawności oraz znaczne w związku z tym pogorszenie sytuacji rodzinnej. W załączeniu przedstawiła dokumentację medyczną męża oraz zaświadczenia potwierdzające płatną rehabilitację córki, na którą przeznaczyła wypłacone świadczenie pielęgnacyjne. Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przychylił się do twierdzenia organu I instancji, że z chwilą uzyskania przez córkę strony nowego orzeczenia o niepełnosprawności, strona utraciła ona prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, o czym stanowi art. 15h ust. 1 ustawy COVID. W uzasadnieniu decyzji przedstawiło stan faktyczny sprawy i wywiodło, że w treści decyzji organu I instancji z dnia 20 grudnia 2022 r. precyzyjnie poinformowano skarżącą o dacie granicznej, do której zostaje jej przyznane świadczenie pielęgnacyjne, tj. do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka, co nastąpiło w dniu 30 stycznia 2023 r. Orzeczenie zostało odebrane w dniu 10 lutego 2023 r. Zgodnie z powyższym w ocenie Kolegium, w tym przypadku powstały świadczenia nienależnie pobrane, w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., za okres od 1 marca do 31 lipca 2023 r., bowiem orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 7 listopada 2017 r. zachowuje ważność nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Z powyższą decyzją nie zgodziła się skarżąca i w skardze podtrzymała argumentację przedstawioną w odwołaniu. Podała, że w następstwie wypadku męża i jego ciężkiej choroby (znaczny stopień niepełnosprawności) oraz poprzez roztargnienie związane z trudną sytuacją zdrowotną w całej rodzinie nie dostarczyła nowego orzeczenia o niepełnosprawności córki. Nie miała też świadomości, że pobiera nienależne świadczenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 14 listopada 2023 r. skarżąca uzupełniła skargę i zarzuciła Kolegium naruszenie przepisów prawa materialnego, zwłaszcza art. 30 ust. 2 pkt 1, art. 17 ust. 1 u.ś.r. w związku z art. 15 h ustawy COVID, poprzez błędną ich interpretację sprzeczną z wykładnią celowościową i funkcjonalną oraz zasadą sprawiedliwości społecznej, praw rodziny i osób niepełnosprawnych do pomocy ze strony władz publicznych, zawartą w art. 2, art. 69 i art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP. Przedstawiła stanowisko, że skoro jej córka nadal ma tożsame z poprzednim orzeczenie lekarskie o niepełnosprawności, to nie zaszła żadna zmiana okoliczności faktycznych i nadal spełnia przesłanki do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. u.ś.r. Dodatkowo, zarzuciła Kolegium naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza dalszej niepełnosprawności córki oraz braku pouczenia o skutkach niedopełnienia obowiązku przedstawienia nowego orzeczenia o jej niepełnosprawności. W oparciu o przedstawione zarzuty domagała się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji administracyjnych oraz opisała szczegółowo przebieg okoliczności, które w całokształcie nie pozwalają uznać, że doszło do naruszenia przez nią obowiązujących przepisów prawa, skutkujących nałożeniem obowiązku zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego wypłaconego za miesiąc marzec, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 – zwanej dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy C. z dnia 14 września 2023 r., znak: [...], którą uznano za nienależnie pobrane przez A. K. świadczenie pielęgnacyjne wypłacone w związku z opieką nad niepełnosprawną córką A. K.1 w łącznej kwocie 12 290,00 zł oraz zobowiązano do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia ustalonego niniejszą decyzją wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Przystępując do rozważań przyjdzie wskazać, że kluczową kwestią dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji jest ustalenie, czy organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że kwoty opisane w sentencji zaskarżonej decyzji są nienależnie pobranymi świadczeniami w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił przede wszystkim art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Zgodnie z nim za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Określona w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. podstawa uznania świadczenia za nienależnie pobrane wymaga łącznego wystąpienia następujących przesłanek: 1) zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części; 2) mimo wystąpienia tych okoliczności świadczenie rodzinne zostało wypłacone; 3) osoba pobierająca świadczenie rodzinne była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Ustawodawca wymaga, by osoba pobierająca świadczenie miała świadomość, że czyni to w sposób nieuprawniony, a więc ma świadomość obowiązku powstrzymania się od odebrania wypłaty nienależnego świadczenia (zob. P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Lex el. 2021). Przywołana regulacja ma zastosowanie wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że świadczenie jest świadczeniem nienależnie pobranym, co w doktrynie, jak i orzecznictwie odróżnia się od świadczeń nienależnych. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża zatem tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma zatem świadomość osoby pobierającej świadczenie. Z tego względu istotne pozostaje dochowanie obowiązku poinformowania świadczeniobiorcy o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia, a następnie ustalenie, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego (zob. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1392/21, Lex nr 33422757). Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostało przyznane skarżącej decyzją organu I instancji nr [...] z dnia 22 listopada 2017 r. w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem A. K.1 Następnie, w związku z wydłużeniem ważności ww. orzeczenia o niepełnosprawności na podstawie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, decyzją z dnia 20 grudnia2022 r., znak: [...] przedłużono prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką A. K.1 od dnia 1 grudnia 2022 r. do 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Nie mniej jednak bezsporne jest, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. orzeczeniem z dnia 7 listopada 2017 r. zaliczył córkę skarżącej do osób niepełnosprawnych do dnia 30 listopada 2022 r. W dalszej kolejności, w wyniku rozpatrzenia nowego wniosku skarżącej z dnia 10 listopada 2022 r.. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. nowym orzeczeniem z dnia 30 stycznia 2023 r. zaliczył jej córkę do osób niepełnosprawnych do dnia 31 stycznia 2028r. Skarżąca dopiero w dniu 9 sierpnia 2023 r. przedłożyła organowi I instancji nowe orzeczenie z dnia 30 stycznia 2023 r. i z tej przyczyny w dniu 5 września 2023 r. wszczęte zostało z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych przez nią świadczeń. Uwzględniając poczynione wyżej uwagi w zakresie konieczności ustalenia, w toku postępowania w sprawie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, czy skarżąca w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji pobierała świadczenie pielęgnacyjne w sposób świadomy w tym znaczeniu, że zdawała sobie sprawę, iż świadczenie to nie przysługiwało jej, a co z tym związane, czy pouczenie, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. było sformułowane i przedstawione w taki sposób, że zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego można przyjąć, iż miała świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 10 września 2019 r. sygn. akt I OSK 1139/19, Lex nr 2751888), konieczna stała się szczegółowa analiza zastosowanych w sprawie pouczeń. W okolicznościach niniejszej sprawy strona została pouczona o konieczności poinformowania organu o wydaniu nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Pouczenie takie znalazło się w decyzji organu I instancji wydanej na podstawie art. 15h ustawy COVID-19. Organy obydwu instancji nie dostrzegły jednak, że tak nałożony na stronę obowiązek informacyjny nie zawierał pouczenia o utracie prawa do pobierania świadczenia. Zauważyć przyjdzie, że organ I instancji w powołanej decyzji wskazał na przepis art. 25 ust. 1 u.ś.r. jako źródło obowiązku informacyjnego. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne. Z przepisu tego wynika zatem, że świadczeniobiorca ma obowiązek informowania organu m.in. o "innych zmianach", ale jedynie takich, które mają wpływ na prawo do świadczenia. Tymczasem nowe orzeczenie o niepełnosprawności córki strony pozostaje bez wpływu na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż potwierdza jedynie, że nadal pozostaje niepełnosprawna, a zatem skarżąca spełnia przesłanki do przyznania tego świadczenia. Dla oceny, czy został spełniony warunek pouczenia, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., konieczne jest uwzględnienie celu tej regulacji prawnej. Wprowadzając powyższy warunek ustawodawca zmierzał do tego, aby obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego ciążył wyłącznie na osobach, które pobierały dane świadczenie w sposób w pełni świadomy w tym znaczeniu, że zdawały sobie sprawę, iż świadczenie im nie przysługuje. W konsekwencji, pouczenie, o którym mowa w ww. przepisie ustawy o świadczeniach rodzinnych, to tylko takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego, można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia rodzinnego. Wymienione pouczenia, znajdujące się w wydanych decyzjach, nie uwzględniają w swej treści informacji dla strony o utracie prawa do pobierania świadczenia w każdym przypadku uzyskania nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Jest to o tyle istotne, iż na gruncie niniejszej sprawy okoliczność wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności dla małoletniej córki skarżącej pozostawała bez wpływu na prawo do pobieranego świadczenia, bowiem nowe orzeczenie potwierdzało jedynie, że córka skarżącej nadal pozostaje osobą niepełnosprawną, a w konsekwencji spełnia przesłankę przyznania przedmiotowego świadczenia. W takiej sytuacji niezbędne było dokonanie przez organ oceny, czy zasadnie skarżąca mogła wnioskować, że wydanie nowego orzeczenia, którym nie zmieniono ustaleń w zakresie niepełnosprawności córki, nie stanowi zmiany mającej wpływ na prawo do pobieranego świadczenia, tym bardziej, że na powyższe wskazuje sama skarżąca. Mianowie zarówno w odwołaniu, jak i w skardze oraz jej uzupełnieniu stwierdziła, że nie była świadoma tego, iż wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności pozbawia ją prawa do świadczenia. W sentencji decyzji z dnia 20 grudnia 2022 r. zakreślono czasookres na jaki przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dla córki skarżącej. W treści uzasadnienia przywołano także art. 15h ust. 1 ustawy COVID. Zestawienie tych elementów z pouczeniem o obowiązku niezwłocznego przekazania nowego orzeczenia o niepełnosprawności nie pozwala na przyjęcie, iż skarżąca otrzymała jasną informację o skutkach jakie niesie za sobą uzyskanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności córki na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie nie zbadały w sposób prawidłowy, czy w sprawie zachodziła sytuacja świadomego działania skarżącej stanowiąca następstwo prawidłowego pouczenia przez organ o skutkach zaniechania poinformowania organu o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Organy nie rozważyły kwestii, czy w istocie skarżąca przedmiotowe świadczenie nienależnie pobrała. Organy orzekające w sprawie nie odniosły się do kwestii oceny świadomości co do konsekwencji związanych z zaniechaniem poinformowania organu o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności, nie zwróciły uwagi na zawarte w decyzjach pouczenia, ani też nie oceniły, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z winy strony i w rezultacie, czy świadczenie to miało charakter nienależnego. Niezależnie od powyższego należy podkreślić szczególną sytuację strony skarżącej. Pobierała ona świadczenia ze względu na niepełnosprawność córki, Szczególne rozwiązania przewidziane 15h ustawy COVID-19 ułatwiły opiekunom osób niepełnosprawnym oraz organom administracji funkcjonowanie w czasie pandemii. Jednakże nie można abstrahować od celu regulacji ustawy o pomocy społecznej. Córka strony była i nadal jest osobą niepełnosprawną., a zatem w jej sytuacji faktycznej i prawnej nie zmieniło się nic. Trudno zatem pogodzić stanowisko, że brak przedłożenia nowego orzeczenia o niepełnosprawności (która nadal u małoletniej występuje) może skutkować tak negatywnymi następstwami (finansowymi) po stronie rodzica. Rozwiązanie takie należy uznać za sprzeczne z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażonej w Konstytucji RP. Nadmienić również przyjdzie, że informacja o wydaniu nowego orzeczenia, która stanowiła podstawę wydania w tej sprawie decyzji, powinna być znana organom z urzędu. Stosownie do treści art. 23b ust. 1 pkt 5 u.ś.r. organy właściwe ustalające prawo do świadczeń rodzinnych są obowiązane do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji drogą elektroniczną informacji o legitymowaniu się odpowiednim orzeczeniem wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 573 i 1981). W konsekwencji Sąd uznał, że organy dopuściły się naruszenia wyrażonej w art. 7 i art. 77 § 1 kpa zasady prawdy obiektywnej, to z kolei spowodowało naruszenie art. 80 kpa. Rozpoznając ponownie sprawę, organy przeprowadzą postępowanie we wskazanym kierunku, kierując się wskazaną przez Sąd wykładnią art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., ustali czy pobrane świadczenie pielęgnacyjne w spornym okresie nosi znamiona nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu omawianej regulacji, względnie rozważy umorzenie postępowania w tym przedmiocie, uzasadniając swoje stanowisko stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło