II SA/Gl 190/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk,, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant starszy referent Katarzyna Wajs, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2009 r. sprawy ze skargi Z. M. i S. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odprowadzenia wód opadowych oddala skargę Jak dokumentują to akta sprawy, w latach [...] pracownicy Urzędu Gminy K. dokonywali kilkukrotnie kontroli posesji nr [...], należącej aktualnie do H.S. Kontrole pozostawały w bezpośrednim związku ze skargami S. i Z.M., którzy zarzucali m. in., że wody opadowe na sąsiedniej posesji są odprowadzane w sposób nieprawidłowy, co powoduje zalewanie ich działki. Wójt Gminy K. przesłał skargi małżonków M. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż., z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania w sprawie usytuowania rynny spustowej odprowadzającej wody opadowe z dachu budynku H.S. Pismo z żądaniem przeprowadzenia postępowania skierowali także do organu nadzoru budowlanego małżonkowie M. Po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania w sprawie zostały przeprowadzone w dniu [...] oględziny należącej do H.S. posesji nr [...] w K. Ustalono, że wody opadowe z dachu budynku odprowadzane są za pomocą rynny i rury spustowej do studzienki zlokalizowanej w narożniku budynku. Studzienka nie posiada odpływu. Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Podano, że działka nie posiada kanalizacji deszczowej. Wody opadowe odprowadzane są do dołu chłonnego wykonanego z beczki stalowej pozbawionej dna, zakopanej w odległości 3,95 m od ogrodzenia dzielącego działki stron. Zastosowany sposób odprowadzania wód deszczowych jest zgodny z § 28 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.). Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] nr [...]. Organ II instancji wskazał, że podnoszony fakt zalewania wodami opadowymi działki sąsiedniej budzi wątpliwości do stanu technicznego budynku H.S., podstawą ingerencji organów nadzoru winien być zatem art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 prawa budowlanego. Organ winien rozpoznać, czy urządzenie zwane dołem chłonnym spełnia swoje zadanie. Wskazano też, że skoro budynek ma rynny to wody opadowe nie mogą być odprowadzane bezpośrednio na własny teren nieutwardzony, lecz winny być odprowadzane do kanalizacji lub też do dołów chłonnych lub zbiorników retencyjnych lub alternatywnie do rowów przydrożnych. Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. ponownie umorzył postępowanie w sprawie odprowadzania wód opadowych z rury spustowej budynku H.S. W uzasadnieniu opisano przebieg dotychczasowego postępowania i poczynione ustalenia faktyczne. Brak jest na posesji kanalizacji deszczowej. Wody opadowe z budynku odprowadzane są z dachu za pomocą rynien i rur spustowych. Jedna z nich, zlokalizowana 4,2 m. od granicy posesji, odprowadza wody do studzienki położonej w odległości 3,95 m od ogrodzenia posesji skarżących. Teren w okolicy rury spustowej i studzienki jak również cały pas gruntu między budynkiem a ogrodzeniem dzielącym posesje nie jest utwardzony. Odprowadzanie wód opadowych w przypadku braku kanalizacji deszczowej reguluje § 28 ust. 2 rozporządzenia MI z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych. Stanowi on, że w razie braku możliwości podłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej dopuszcza się odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. Warunkiem prawidłowego odprowadzania wód opadowych jest alternatywne spełnienie któregoś z podanych sposobów odprowadzania. Wody opadowe w rozpatrywanym przypadku odprowadzane są na własny teren nieutwardzony, co jest zgodne z przepisami i nie uzasadnia ingerencji organów nadzoru budowlanego. W odwołaniu od decyzji oraz w piśmie procesowym z dnia [...] S.M. i Z.M. zarzucili, że organ pominął fakt burzowego spływu wody z przepełnionego zbiornika wody deszczowej, który jest mały a teren działki nie wchłania wody w dostatecznym zakresie. Podali, że proponowali zastosowanie rozwiązania mogącego usunąć istniejący problem, czego organ nie rozważył. Odprowadzanie wód opadowych do rowu przydrożnego powinno wyeliminować zalewanie działki. W dniu [...] S.M. złożył w siedzibie organu odwoławczego pięć zdjęć ilustrujących istniejący sposób odprowadzania wód opadowych i wniósł o wykonanie przedłużenia rynny spustowej. Organ odwoławczy przeprowadził w dniu [...] oględziny posesji nr [...] w K. w zakresie dotyczącym odprowadzania wód opadowych. W ich wyniku potwierdzono ustalenia organu I instancji. Wody są odprowadzane za pomocą rynien i rur spustowych. Zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Opisano przebieg postępowania i wydane uprzednio w sprawie decyzje. Oceniając ustalony stan faktyczny dotyczący sposobu odprowadzania wód opadowych uznano, że jest on zgodny z prawem, w szczególności z § 28 ust. 2 powoływanego wyżej rozporządzenia MI w sprawie warunków technicznych, albowiem wody są odprowadzane na własny teren nieutwardzony. Nadto budynek H.S. powstał w latach [...] ubiegłego wieku i obecny sposób odprowadzania wód opadowych z budynku jest zgodny także z przepisami obowiązującymi w dacie powstania budynku (§ 79 rozporządzenia MAGTiOŚ z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki – Dz. U. nr 17, poz. 62 ze zm.). Podkreślono, że organy nadzoru budowlanego w tej sytuacji nie mają podstaw do nakazywania właścicielce wykonania innego odprowadzenia wód opadowych. W skardze do sądu administracyjnego Z.M. i S.M. zarzucili, że wydane decyzje umarzające postępowanie zostały wydane bez wszechstronnego rozważenia sprawy, co znajduje odzwierciedlenie w lakonicznym uzasadnieniu. Uznając, że brak podstaw do nakazania wykonania odprowadzenia wody zgodnie z życzeniem skarżących, naruszono interes materialno-prawny skarżących. Rażące jest takie naruszenie prawa, które prowadzi do skutków niemożliwych do zaakceptowania. Z tego powodu skarżącym przysługuje roszczenie o dochodzenie praw w oparciu o postępowanie administracyjne. Organy nie rozważyły alternatywnego sposobu odprowadzenia wód do przydrożnego rowu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko o braku podstaw do ingerencji nadzoru budowlanego w sprawie. Podkreślił, że odprowadzanie wód z dachu na własny teren nieutwardzony jest zgodne z § 28 ust. 2 aktualnie obowiązującego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie a także zgodne z obowiązującym w dacie powstania budynku przepisem § 79 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 105 kodeksu postępowania administracyjnego organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy z jakichkolwiek przyczyn stało się ono bezprzedmiotowe. Przesłanką umożliwiającą umorzenie prowadzonego postępowania jest zatem stwierdzenie, że brak jest podstaw do wydawania przez organ władczego rozstrzygnięcia w ramach posiadanego imperium, brak podstaw do regulowania w trybie administracyjnym praw i obowiązków strony. Zgodnie z zasadą legalności działania administracji, organy władzy publicznej mogą ingerować w sferę praw i obowiązków obywateli tylko w przypadkach wskazanych przez prawo i tylko w takim zakresie, w jakim przepisy to przewidują. Kompetencje organów nadzoru budowlanego określają przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zm.), w szczególności art. 81 ust. 1, art. 83 i 84 ustawy. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie prawidłowo w ustalonym stanie faktycznym przyjęto, że organy nadzoru nie mają podstaw do wydawania nakazów w stosunku do urządzonego sposobu odprowadzania wód opadowych, albowiem jest on zgodny z przepisami. W sytuacjach, w których nie dochodzi do naruszenia prawa, organy nadzoru budowlanego nie mają podstaw do działania w trybie administracyjnym, co nie wyklucza dochodzenia przez stronę doznającą szkody ochrony na drodze powództwa cywilnego przed sądem powszechnym. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była prawidłowość zastosowanego sposobu odprowadzania wód opadowych. Zgodnie z art. 61 w związku z art. 5 ust. 2 prawa budowlanego, właściciel obiektu budowlanego ma obowiązek użytkować obiekt zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać go w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. W konsekwencji organy nadzoru mogą ingerować wówczas, gdy stwierdzą, że obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym lub jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia (art. 66 ust. 1 prawa budowlanego). Organ może przy tym uznać stan techniczny budynku za nieodpowiedni wówczas, gdy ujawniony stan obiektu narusza wymagania wynikające z obowiązujących przepisów i tylko w takim przypadku może nałożyć obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli był budynek, zgodnie ze swym przeznaczeniem użytkowany jako mieszkalny. Standardy techniczne dla budynków wyznaczają przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.). Rozporządzenie to, zgodnie z § 2 ust. 1 stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków, jego standardy mogą jednak stanowić kryterium oceny stanu technicznego budynku. Jeśli istniejący budynek odpowiada aktualnie obowiązującym wymaganiom, to brak podstaw do władczej ingerencji organów nadzoru budowlanego i podejmowania działań w celu wymuszenia zmian tego stanu. Standardy dotyczące odprowadzania wód powierzchniowych zostały uregulowane w rozdziale 5 rozporządzenia. Przepis § 28 rozporządzenia przewiduje, że działka budowlana, na której sytuowane są budynki, powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzanie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej. W razie braku możliwości przyłączenia do sieci takiej kanalizacji, dopuszcza się odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. Działka H.S. w dacie wydawania decyzji przez organ nie była uzbrojona w kanalizację deszczową lub ogólnospławną i kanalizacja taka nie istniała w terenie. Brak zatem było możliwości podłączenia do takiej kanalizacji. W konsekwencji zgodnie z prawem, wody opadowe mogły być odprowadzane w jeden z trzech sposobów wymienionych w § 28 ust. 2 rozporządzenia. Jednym z nich jest odprowadzanie wód na własny teren nieutwardzony. Przeprowadzone oględziny potwierdziły taki sposób odprowadzania wody z dachu budynku, nie negowali tego faktu także skarżący. W tej sytuacji, skoro przyjęte rozwiązanie nie narusza prawa, organy nadzoru budowlanego nie były uprawnione do nakazywania właścicielce wykonania jakichkolwiek zmian. Prawidłowo wobec tego wszczęte postępowanie podlegało umorzeniu. Inną natomiast kwestią jest efektywność zastosowanego rozwiązania. Jeśli naraża ono właścicieli nieruchomości sąsiednich na szkody, to są oni uprawnieni do dochodzenia odszkodowania lub żądania zaniechania naruszania ich własności na drodze powództwa cywilnego. Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.