II SA/Gl 1903/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi Z. M. (M.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 6 października 2023 r. nr SKO.4106.908.2023 w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Po rozpatrzeniu wniosku Z.M. Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia 6 lipca 2023 r. nr [...] odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do zasiłku stałego. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 37 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje- pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Dochód rodziny strony wynosi 1 431,99 zł. Odwołanie od tej decyzji złożyła jej adresatka. Przedstawiając trudną sytuację finansową i zdrowotną rodziny, podniosła, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, bezrobotną, zarejestrowaną w rejonowym biurze pracy, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze schorowanym mężem. Źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny jest renta chorobowa męża przyznana do 31 marca 2025r. w kwocie 1.630 zł, z której potrącane są co miesiąc alimenty w kwocie 980 zł. Pozostająca do dyspozycja kwota 681,81 zł nie wystarcza na opłacenie rachunków i wykup leków. Zakwestionowała też ustalenie przez MOPS dochodu w wysokości 1.423 zł, który po odliczeniu alimentów jest znacznie niższy. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że jedną z form pomocy pieniężnej jest zasiłek stały, który - stosownie do uregulowań zawartych w art. 37 ust. 1 powołanej wyżej ustawy przysługuje; 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy dochód ustala się w wysokości; - w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, - w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Jak wskazało Kolegium, z akt sprawy oraz kwestionariusza przeprowadzonego w dniu 22 czerwca 2023 r. wywiadu środowiskowego wynika, że strona legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym do dnia [...]r., mieszka wraz z mężem S., nie ma własnego dochodu. Oboje małżonkowie są bierni zawodowo, nie pracują dorywczo, leczą się, są pod opieką lekarzy specjalistów. Odwołująca, mimo zobowiązania przez pracownika socjalnego, nie złożyła w ZUS wniosku o ustalenie prawa do renty oraz nie przedstawiła zaświadczenia z ZUS o pobieraniu lub niepobieraniu renty. Dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku składał się z renty męża w wysokości 1.230,09 zł (renta jest obciążona zajęciem komorniczym - alimenty są spłacane względem wierzyciela oraz funduszu alimentacyjnego), 2/5 dodatku mieszkaniowego w wysokości 201,90 zł, co stanowi łącznie 1.431,99 zł, a na osobę 715,99 zł, natomiast ustawowe kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynikające z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, wynosi 600,00 zł. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o; 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Jak wynika z powyższego, od dochodu ustalanego dla potrzeb pomocy społecznej nie odlicza się kwoty potrącenia komorniczego. Organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił wysokość dochodu rodziny. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka podnosząc argumentację tożsamą z tą zawartą wcześniej w odwołaniu. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 - dalej "u.p.s."). Zgodnie z jej art. 37 ust. 1 "zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie". Z ustaleń organu I instancji wynika, że skarżąca legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Może wykonywać zatrudnienie w w warunkach pracy chronionej. Zgodnie z art. 8 ust. 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Kwoty powyższych kryteriów dochodowych zostały ustalone na dzień orzekania przez organ I instancji na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1296). W związku z powyższym jako prawidłowe należy ocenić stanowisko orzekających w sprawie organów, że dochód skarżącej w rodzinie przekracza kryterium dochodowe wyznaczone kwotą 600.00 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.), a zatem nie przysługuje jej zasiłek stały. W orzecznictwie wskazuje się, że decyzja w przedmiocie zasiłku stałego nie jest decyzją wydawaną w ramach uznania administracyjnego, bowiem kryteria przyznawania są ściśle określone, zatem zasiłek ten przysługuje wówczas, gdy przesłanki wskazane w art. 37 ust. 1 u.p.s. zostały spełnione, a przyznawany jest w wysokości wskazanej w art. 37 ust. 2 i 3 u.p.s. Regulacje w powyższym zakresie są jednoznaczne i nie przewidują uznania administracyjnego w kwestii przyznania zasiłku stałego, jak również określenia jego wysokości. Są to więc świadczenia o charakterze obligatoryjnym, co oznacza, że tylko spełnienie łącznie wszystkich kryteriów, od których ustawa uzależnia przyznanie zasiłku stałego stwarza gwarancję jego przyznania, w określonej wysokości. Obok przesłanki dotyczącej niezdolności do pracy z powodu wieku lub całkowitej niezdolności do pracy niezbędne jest, aby w rozpatrywanej sprawie dochód osoby ubiegającej się o zasiłek stały był niższy od kryterium dochodowego, określonego zgodnie z zasadami zawartymi w art. 8 ust. 1 u.p.s. Ustawodawca zdefiniował również, co należy rozumieć pod pojęciem dochodu na gruncie omawianej ustawy. Mianowicie za "dochód" - zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. - uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Prawidłowo organy administracji ustaliły7 dochód rodziny, nie odliczając od niego zajęć komorniczych na poczet alimentów i funduszu alimentacyjnego. Trudno w przypadku męża skarżącej stwierdzić, iż "świadczy on alimenty". Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 3 lutego 2012 r. (sygn.. I OSK 1433/13 – za CBOSA) "z wyjątku określonego art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. korzystać może tylko ten zobowiązany, który spłaca alimenty zgodnie z prawem - zatem w wysokości i w terminie określonym tytułem wykonawczym". Niezależnie od tego Sąd zwraca uwagę, że skarżąca nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt. 2 u.p.s. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.