II SA/Gl 191/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant St. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2009 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm., zwanej dalej ustawą lub ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) Prezydent Miasta S. orzekł ponownie o pobraniu od Spółki [...] SA w K. (zwanej dalej skarżącą) jednorazowej opłaty w kwocie [...] zł, tytułem związanego ze zmianą miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego wzrostu wartości nieruchomości położonych w S., stanowiących zabudowane i niezabudowane działki Nr Nr 1 (część), 2 i 3 (poprzednio Nr 4), karta mapy Nr [...], obręb S. oraz działkę Nr 5 (poprzednio 6) karta mapy Nr [...] obręb S., o łącznej powierzchni [...] ha, zbytych na rzecz Gminy S. aktem notarialnym z dnia [...] r. Decyzja ta została utrzymana następnie w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...], na którą skarga do sądu administracyjnego została odrzucona prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Gl 205/06. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], utrzymaną następnie w mocy prawomocną decyzją (skarga na tę decyzję została odrzucona prawomocnym postanowieniem WSA w Gliwicach z dnia 30 października 2006 r. sygn. akt II SA/Gl 853/06) tego Kolegium z dnia [...] r. nr [...], odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji SKO z dnia [...] r. o ustaleniu i pobraniu jednorazowej opłaty. W decyzjach tych organ odwoławczy wbrew twierdzeniom skarżącej stanął na stanowisku, że przeniesienie na rzecz Gminy S. własności objętych postępowaniem nieruchomości w trybie art. 66 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), w zamian za zaległości podatkowe miało charakter czynności cywilnoprawnej i stanowiło zbycie w rozumieniu art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. We wniosku z dnia [...] r. skarżąca ponownie zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. o ustaleniu i pobraniu jednorazowej opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, ponownie m.in. zarzucając, że opłata ta została wymierzona z rażącym naruszeniem art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nie doszło bowiem do sprzedaży objętych decyzją nieruchomości, a tylko z taką formą przeniesienia własności obowiązująca wówczas (w dacie zawarcia umowy notarialnej z dnia [...] r.) treść ustawy wiązała obowiązek zapłaty opłaty planistycznej. Skarżąca stwierdziła przy tym, że wniosek ten wszczyna nową sprawę w odniesieniu do sprawy rozstrzygniętej ww. decyzjami Kolegium z dnia [...] i [...] r., gdyż jego przedmiotem jest decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. a nie decyzja SKO w K. z dnia [...] r. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 157 § 3 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie objętym ww. wnioskiem skarżącej. W uzasadnieniu decyzji stwierdziło, że w sytuacji gdy decyzja organu I instancji była przedmiotem postępowania odwoławczego zakończonego wydaniem decyzji przez organ II instancji, to tylko ta druga decyzja może być przedmiotem postępowania nieważnościowego. Byt prawny decyzji wydanej przez organ I instancji jest bowiem uzależniony w całości od utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego. W tej zaś sytuacji niedopuszczalne jest zdaniem Kolegium ponowne wszczęcie postępowania nieważnościowego, skoro takie toczyło się już wcześniej i zostało zakończone prawomocną decyzją odmowną Kolegium z dnia [...] r. Ponowne postępowanie byłoby bowiem bezprzedmiotowe skoro ocena legalności mającej podlegać stwierdzeniu nieważności decyzji została już dokonana poprzednio. W tym względzie powołało się Kolegium na wyrok NSA z dnia 6 marca 2003 r. sygn. akt I SA 2038/01 (LEX nr 121768). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podtrzymała wcześniejsze zastrzeżenia skutkujące jej zdaniem nieważnością decyzji o ustaleniu i wymierzeniu opłaty planistycznej. Stwierdziła nadto, że nie było podstaw do odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego, gdy wniósł o to podmiot mający przymiot strony legitymujący się zdolnością do czynności prawnych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 i art. 157 § 3 kpa utrzymało swoją wcześniejszą decyzję w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podtrzymało też wcześniejszą argumentację prawną. W skardze do sądu administracyjnego Spółka [...] S.A. w K. wniosła o uchylenie objętej nią decyzji SKO z dnia [...] r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 157 § 3 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji z rażącym naruszeniem art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W uzasadnieniu skargi powtórzyła treść zarzutów sformułowanych wcześniej we wniosku do SKO o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie dotychczasowe stanowisko i jego uzasadnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja ostać się nie mogła, aczkolwiek z innych względów niż podniesione w skardze, które Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawa p.p.s.a.) wziął pod rozwagę z urzędu. Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych w wydaniu zaskarżonej decyzji uczestniczyło dwoje członków Kolegium biorących udział w podejmowaniu poprzedzającej ją decyzji Kolegium z dnia [...] r. W świetle uchwały 7 sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06 doszło w ten sposób do naruszenia treści art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 kpa, co stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego określoną w art. 145 § 1 pkt 3 kpa. Sąd był również zobowiązany wziąć pod uwagę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt P 57/07 (Dz. U. Nr 229 poz. 1539) zgodnie z którym art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Okoliczność ta stanowi podstawę wznowienia postępowania określoną w art. 145a kpa. Powyższe skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b ustawy p.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy SKO rozpozna w innym składzie wniosek skarżącej złożony w trybie art. 127 § 3 kpa. W związku ze stwierdzoną wyżej podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji brak jest zdaniem Sądu podstaw do przesądzającego rozstrzygania o zarzutach sformułowanych w skardze. Należy jedynie zwrócić uwagę, że skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy a nie w skardze do Sądu nie ustosunkowała się merytorycznie do stanowiska organu odwoławczego, że do wydania w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy innej decyzji niż decyzji opartej na treści art. 157 § 3 kpa mogłoby dość jedynie w warunkach nieważności określonych w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Niewątpliwie należy bowiem podzielić stanowisko SKO, że w sprawie w której zapadła decyzja odwoławcza postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie może dotyczyć tylko decyzji organu I instancji. Należy też podnieść, że powoływany przez skarżącą wyrok NSA z dnia 4 grudnia 1998 r. sygn. I SA 382/98 (LEX NR 44550) zapadł w innym stanie faktycznym. Wniosek o stwierdzenie nieważności nie obejmował w tamtej sprawie decyzji, której legalność z punktu widzenia przyczyn nieważności (i to przyczyn faktycznie tożsamych) była już przedmiotem wcześniej przeprowadzonego postępowania zakończonego prawomocną decyzją. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania sądowego stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i art. 211 tej ustawy. SJ/