II SA/Gl 192/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi D. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania rozbiórki obiektu budowlanego stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i orzeka, że nie podlega ono wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją nr [...] r. z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. nakazał D.S. – właścicielowi "A" z siedzibą w K. przy ulicy [...] – rozbiórkę wiaty magazynowej Nr II o wymiarach dł. [...] m usytuowanej na działce nr [...] wykonanej bez pozwolenia na budowę. Decyzja to została utrzymana w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., stając się decyzją ostateczną. Pismem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. skierował do D.S. zapytanie i prośbę o przeslanie informacji o wykonaniu nałożonego na niego obowiązku m.in. decyzją nr [...]. Pismem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tarnowskich T. skierował do D.S. upomnienie, wzywając go do wykonania obowiązku wynikającego z prawomocnej decyzji nr [...] r., którą nakazano rozbiórkę wiaty nr [...] . W dniu [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T., jako wierzyciel, wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i doręczył go zainteresowanemu w dniu [...] r. Postanowieniem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. nałożył na D.S. – właściciela "A" z siedzibą w K. przy ulicy [...], grzywnę w wysokości [...] zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. nr [...] z dnia [...] r. nakazującej rozbiórkę wiatry nr [...]. Nałożył także na zobowiązanego obowiązek wniesienia opłaty w wysokości [...] zł . W uzasadnieniu organ egzekucyjny wyjaśnił, że pomimo skierowania do zobowiązanego upomnienia nr [...] wysłanego w dniu [...] r. decyzja nie została wykonana. Wysokość grzywny została ustalona na podstawie bezwzględnie obowiązującego przepisu art. 121 § 2 i § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym "każdorazowo nałożona grzywna nie może przekroczyć kwoty [...] zł." Grzywna w celu przymuszenia dla egzekucji zobowiązań wynikających z ustawy Prawo budowlane jest jednorazowa. W niniejszej sprawie nie ma zastosowania § 5 przepisu art. 121. Organ określił wysokość grzywy mając na względzie górne granice wysokości nakładanych grzywien kierując się potrzebą zapewnienia efektywności prowadzonej egzekucji i dążąc do skłonienia zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku. Nie powinien natomiast organ kierować się możliwościami finansowymi czy sytuacją rodzinna zobowiązanego. Z powyższego przepisu wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości finansowej, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania dolegliwości w przypadku jeżeli obowiązek zostanie spełniony. Nałożona na zobowiązanego grzywna w wysokości [...] zł jest środkiem niezbędnym i wystarczającym do realizacji nałożonego obowiązku. Zażalenie na to postanowienie wniósł D.S.. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że wiata nr II nie została rozebrana i obowiązek nie został wykonany, błąd poprzez wskazanie kwoty [...] zł, podczas gdy grzywnę określono na kwotę [...] zł, błędne zastosowanie w sprawie art. 121 § 2 i § 4 ustawy oraz ustalenie, że strona nie chciała rozebrać i przenieść wskazanej wiaty. Uwzględniając powyższe wniósł o uchylenie niniejszego postanowienia i nakazanie organowi prawidłowych ustaleń. W uzasadnieniu powtórzył, iż obowiązek rozbiórki został wykonany, a nałożenie grzywny w wysokości [...] zł jest nieuzasadnione. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, iż postanowieniem z dnia [...] r. zlecił organowi powiatowemu przeprowadzenie kontroli w celu sprawdzenia, czy wiata nr [...] została w rzeczywistości rozebrana. W dniu [...] r., organ stwierdził, że wiata został rozebrana. Wskazując na charakter przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przyjmując, że w chwili wydawania zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji istniały faktycznie przesłanki do nałożenia stosownej grzywny, organ odwoławczy wskazał, iż w trakcie postępowania zażaleniowego ustalono wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku. W sytuacji, w której w chwili orzekania przez organ odwoławczy przesłanki do nałożenia grzywny w celu przymuszenia nie istnieją, należy taką grzywnę uchylić. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 3 ustawy stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. . W skardze do sądu administracyjnego zobowiązany D.S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozstrzygniecie sprawy poprzez umorzenie postępowania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając wydanemu rozstrzygnięciu naruszenia art. 10 oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich niezastosowanie, art. 7 w związku z art. 77 Kodeksu poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz art. 107 § 3 Kodeksu poprzez nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów. W uzasadnieniu skarżący powtórzy argumentację przedstawioną w toku postępowania administracyjnego. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, gdyż przedmiotowa wiata została rozebrana. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosząc o jej oddalenie podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Na rozprawie w dniu [...] r. skarżący wnosił jak w skardze. Wyjaśnił, że nadzór prowadzi siedem postępowań, w tym pięć egzekucyjnych, stąd ma wątpliwości, czy przedmiotowe postępowanie dotyczy wiaty nr [...] Zarzucił, że wiata ta była rozebrana przed otrzymaniem upomnienia. W miejscu tej wiaty wybudowana została nowa, po uprzednim zgłoszeniu jej budowy (zgłoszenie z [...] r. – w oparciu o które wybudował też 9 pozostałych wiat). Uznał, że grzywna nałożona został niesłusznie, gdyż wiata została rozebrana po decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej przedstawione. Zakres kognicji sądów administracyjnych ogranicza się do badania zaskarżonej decyzji czy postanowienia pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosowała przepisy prawa w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny. W niniejszej sprawie sąd stwierdził, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało bez podstawy prawnej, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prowadzi do stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego (w tym przypadku art. 156 § 1 pkt 2 ). Zaskarżone postanowienie wydane zostało w wyniku rozpatrzenia pisma z dnia [...] r. zatytułowanego "zażalenie", które nie zostało podpisane przez wnoszącego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wzywając strony do usunięcia braków formalnych tego pisma poprzez jego podpisanie, rozpatrzył je, wydając kwestionowane w skardze postanowienie. Wymagania formalne, jakie spełniać musi strona, by jej czynność procesowa – podanie – spowodowała skutek prawny- reguluje art. 63 Kodeksu postępowania administracyjnego. W zakresie formy i treści podania, przyjmuje się co prawda zasadę ograniczonego formalizmu, jednakże zasada ta nie oznacza całkowitego odstąpienia od wymagań formalnych co do formy. Przestrzeganie tych ograniczeń formalnych i ustalenie przez organ administracji publicznej czy czynność procesowa – np. zażalenie wypełnia te wymogi, ma podstawowe znaczenie dla ochrony interesu prawnego strony. Zgodnie z treścią art. 63 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego "podanie wniesione pisemnie (...) powinno być podpisane przez wnoszącego". Spełnienie wymogu formalnego wynikającego z powyższego przepisu, tzn. podpisanie pisma przez wnoszącego gwarantuje, że czynność procesowa została dokonana przez osobę określoną jako wnosząca podanie (zażalenie). Brak podpisu osoby wnoszącej zażalenie winien zostać usunięty w trakcie postępowania, poprzez wezwanie wystosowane przez organ do strony je wnoszącej o jego podpisanie. Jeżeli brak podpisu nie został usunięty, to takie zażalenie uniemożliwia wywołanie skutków prawnych wniesionego podania, tj. powoduje niemożność jego rozpatrzenia przez organ administracji. W niniejszej sprawie zażalenie skarżącego nie zostało podpisane, a organ nie wezwał skarżącego do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych zażalenia poprzez jego podpisanie, pod rygorem pozostawienie go bez rozpoznania. Mimo to zażalenie zostało rozpatrzone. Powyższa okoliczność oznacza, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działał bez podstawy prawnej, a wydanie postanowienie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł na postawie art. 152 tej ustawy, a o kosztach postępowania nie orzekał wobec zwolnienia skarżącego z tych kosztów.