II SA/Gl 192/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 2 grudnia 2024 r. nr SKO.IV/424/855/2024 w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę. Po rozpatrzeniu wniosku M.K. Burmistrz Miasta Z. decyzją z dnia 8 października 2024 r. nr [...] odmówił wnioskodawczyni skierowania do Domu Pomocy Społecznej. W uzasadnieniu organ administracji stwierdził, iż strona aktualnie nie spełnia przesłanek do przyznania takiej formy wsparcia. Podkreślił, że wnioskodawczyni samodzielnie wstaje z łóżka i porusza się w obrębie mieszkania. Z pomocą osób drugich wychodzi na spacery, korzysta z: wizyt lekarskich, drobnych zakupów, załatwiania spraw urzędowych, usług fryzjerskich i kosmetycznych, udziału w wybranych przez siebie imprezach kulturalnych na terenie miasta Z. Odwołanie od tej decyzji złożyła jej adresatka. Zarzuciła organowi I instancji: 1) błędne ustalenie, że jest zaopatrzona w niezbędną pomoc instytucjonalną i rodziny oraz że może samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym w miejscu swojego zamieszkania; 2) naruszenie art 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przez odmowę przyznania jej prawa do umieszczenia w DPS pomimo tego, że z uwagi na stan zdrowia nie może samodzielnie funkcjonować codziennym życiu, a przyznana jej pomoc w formie usług opiekuńczych jest niewystarczająca i nie pozwala na samodzielne funkcjonowanie; 3) naruszenie art 7 i art 77 k.p.a. przez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie ustalenie stanu faktycznego, ustalenie okoliczności faktycznych na podstawie wybiórczej oceny materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli. Podniosła, iż jej stan zdrowia, który nie jest przez MOPS kwestionowany, nie pozwala jej na samodzielne funkcjonowanie w miejscu zamieszkania, ż zaświadczenia lekarskiego z dnia września 2024 r. o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o umieszczenie w DPS jednoznacznie wynika, że wymaga całodobowej opieki na stałe i powinna być umieszczona w DPS na pobyt całodobowy o profilu dla osób w podeszłym wieku. Wymóg całodobowej opieki na stałe potwierdza również orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r., z którego wynika, iż jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Nie radzi sobie z codziennymi czynnościami i wymogami stałej, codziennej pomocy (nie jest w stanie samodzielnie ugotować obiadu, wykonać prania, posprzątać, zrobić zakupów, pamiętać o przyjmowaniu leków, wyjść samodzielnie na spacer czy odbyć wizyty lekarskie), doskwiera jej również samotność. Przyznana jej pomocy w wymiarze do 6 godzin tygodniowo w dni robocze w godzinach wczesnoporannych, faktycznie realizowana przez trzy dni w tygodniu i to nie zawsze w stałym wymiarze, w nieznacznym tylko stopniu poprawia jej sytuację i zdolność do funkcjonowania w środowisku domowym. Braków tych nie kompensuje w żaden sposób pomoc ze strony rodziny, która nie jest w stanie zapewnić jej stałej opieki i ogranicza się również do kilkunastu godzin miesięcznie (jedna córka pracuje na pełen etat, druga córka i syn zamieszkują w [...], trzecia córka zamieszkuje na stałe w S., a czwarta córka sama wymaga opieki lekarskiej i jest niezdolna do pomocy). Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Zwróciło uwagę, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 3 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielnie pomocy. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Podstawę prawną przyznania prawa do umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej stanowi art. 54 ust 1 wskazanej wyżej ustawy o pomocy społecznej. W świetle tego przepisu osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Ustalenia organu I instancji oparto o informacje w rodzinnym wywiadzie środowiskowym z oraz dokumentacji medycznej tj. zaświadczenia, orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r., protokołów i notatek służbowych m.in. z dnia 16 września 2024 r., a także decyzji przyznającej usługi opiekuńcze. Z materiału dowodowego, wynika, iż wnioskodawczyni niewątpliwie cierpi na różne schorzenia. Jest osobą samotnie gospodarującą, niepełnosprawną w stopniu znacznym - trwale niezdolnej do samodzielnej egzystencji. Jak wskazuje opinia lekarska strona wymaga ze względu na stan zdrowia całodobowej opieki i skierowania do domu pomocy społecznej. Jednakże w zaświadczeniu lekarskim o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o umieszczenie w domu pomocy społecznej z dnia wskazano, że jest osobą poruszającą się samodzielnie, przyjmującą pokarmy samodzielnie, nie posiada ograniczeń innych czynności tj. np. mycia się, ubierania, załatwiania czynności fizjologicznych, w ciągu dnia nie wymaga zabiegów pielęgnacyjnych. Stronie zostały przyznane usługi opiekuńcze w wymiarze 6 godzin tygodniowo. Powyższe wskazuje, że wnioskodawczyni może obecnie funkcjonować w życiu codziennym w większości samodzielnie, a pomoc w formie usług opiekuńczych jest jej zapewniona. Pomoc świadczy jej również jedna z córek oraz wnuczka. Posiłki otrzymuje w formie kateringu. Skargę na tę decyzję złożyła jej adresatka. Domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji i zasądzenia kosztów postępowania zarzuciła SKO w Bielsku-Białej naruszenie: 1) art. 2 ust.1 oraz art. 3 ust.1,3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej przez odmowę skierowania do domu pomocy społecznej co jest równoznaczne z odmowa przyznania pomocy mającej na celu przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, której nie jest w stanie samodzielnie pokonać oraz nieuwzględnienie, że rodzaj, forma i rozmiar udzielonej pomocy nie są dostosowane do jej potrzeb, 2) art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przez odmowę przyznania prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej pomimo tego, ze z uwagi na stan zdrowia skarżąca nie może funkcjonować w codziennym życiu, a przyznana jej pomoc w formie usług opiekuńczych jest niewystarczająca i nie pozwala na samodzielne funkcjonowanie, 3) art. 7 art. 77 k.p.a. przez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego , nie ustalenie stanu faktycznego , ustalenie okoliczności faktycznych na podstawie wybiorczej oceny materiału dowodowego , niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli. Wniosła również o przeprowadzenie dowodu z treści decyzji dnia 13 stycznia 2025 r., gdzie zmieniono przyznane jej usługi opiekuńcze na odpłatne. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, dalej jako: u.p.s.). W myśl art. 54 ust. 1 tego aktu, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przyjmuje się, że uwzględnienie wniosku o skierowaniu do domu pomocy społecznej jest uzasadnione trzema przesłankami. Są to: 1) zaistnienie okoliczności ściśle związanych z osobą, do której ma zostać adresowane świadczenie skutkujące wymogiem sprawowania całodobowej, a więc nie tylko częściowej opieki w postaci wieku, choroby lub niepełnosprawności; 2) brak możliwości samodzielnego funkcjonowania, czyli stała i zupełna nieporadność w załatwianiu podstawowych potrzeb życiowych, decydująca o konieczności sprawowania bieżącej i całodobowej opieki w ramach zakładowych instytucji pomocy społecznej; 3) brak możliwości zapewnienia potrzebującemu niezbędnych w ustalonych warunkach całodobowych usług bytowych i opiekuńczych w miejscu zamieszkania lub w ośrodku wsparcia. Umieszczenie w tej placówce jest środkiem ostatecznym, stosowanym dopiero wówczas, gdy stwierdzone zostaną niemożliwe do przezwyciężania przeszkody stworzenia warunków koniecznej w danych okolicznościach opieki w miejscu aktualnego pobytu potencjalnego świadczeniobiorcy lub też w ośrodku wsparcia. Do wydania skierowania do domu pomocy społecznej konieczne jest kumulatywne spełnienie powyższych przesłanek. Wiek, choroba i niepełnosprawność nie są wystarczającymi powodami udzielenia świadczenia w postaci pobytu w domu pomocy społecznej. Są one okolicznościami wywołującymi trudną sytuację życiową, dopiero gdy powodują brak możliwości samodzielnego funkcjonowania w środowisku, stają się przyczynami skierowania do placówki całodobowej opieki. A zatem wiek, choroba lub niepełnosprawność osoby starającej się o skierowanie muszą być tego rodzaju, że uniemożliwiają samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku i nie zmieni tego fakt udzielenia pomocy w miejscu zamieszkania. Nie można tu również abstrahować od celów pomocy społecznej określonych w art. 3 ustawy. Pomoc ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jednakże rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osoby potrzebującej wsparcia powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie należało zgodzić się z argumentacją przedstawioną przez organy i uznać, że w przypadku skarżącej nie zaistniały kumulatywnie wyżej wskazane przesłanki. Bez wątpienia jest osobą wiekową i cierpi na adekwatne do swojego wieku schorzenia. Jednakże mimo tego jest w stanie samodzielnie funkcjonować przy niewielkim wsparciu. Porusza się samodzielnie i nie posiada ograniczeń innych czynności tj. np. mycia się, ubierania, załatwiania czynności fizjologicznych. Nie wymaga również ciągłych zabiegów pielęgnacyjnych. W ocenie Sądu nie bez znaczenia jest również to, że skarżąca posiada pięcioro dzieci. Poza jedną z córek, która sama wymaga pomocy, wsparcie dla matki może zapewnić czwórka z nich. Troje z dzieci nie wykazuje zainteresowania poprawą bytu matki. To jednak nie zwalnia ich z obowiązku alimentacyjnego. Mogą go zrealizować choćby poprzez zapewnienie skarżącej odpowiednich usług opiekuńczych. Skarżąca z tych ostatnich korzysta, obecnie odpłatnie. Nie jest to jednak stan naruszający prawo. Żaden obowiązujący przepis nie przewiduje bowiem reguły, że koszty opieki nad osobą w potrzebie ma ponosić Gmina, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona posiada stosowne dochody oraz ma dzieci, które w ponoszeniu tych kosztów mogą matkę wspomóc. Reasumując można zatem stwierdzić, że organy administracji przeprowadziły wystarczające postępowanie wyjaśniające. Ustalono, że skarżąca, choć znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, ze względu na wiek i stan zdrowia jest w stanie, przy pewnym wsparciu, funkcjonować samodzielnie. Wsparcie owo polegać powinno na przyznaniu usług opiekuńczych, przy czym ze względu na swoją sytuację finansową strona może ponosić koszty tych usług. Jeśli nie będzie możliwe, powinna domagać się wsparcia od swoich dzieci. Nic bowiem nie zwolniło ich z obowiązku alimentacyjnego. Organy administracji odpowiednio uzasadniły swoje rozstrzygnięcia. Ich argumentacja jest spójna i logiczna. W sposób oczywisty wykazały, że w sprawie nie zaistniały łącznie wszystkie przesłanki przewidziane w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Biorąc powyższe pod uwagę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.