II SA/Gl 193/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2011 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. Wnioskiem z dnia 28 listopada 2009 r. obecnie skarżąca A. G. zwróciła się do Starosty C. o przyznanie odszkodowania za działki zajęte częściowo pod drogę wojewódzką nr [...]. Wskazała, że chodzi o bliżej nieoznaczone geodezyjnie części działek położonych w W., oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...],[...],[...],[...],[...] i [...]. W toku postępowania ustalono, że skarżąca była współwłaścicielką przedmiotowych nieruchomości. Ustalono także, że działki o numerach [...],[...],[...] i [...] zostały objęte decyzjami Wojewody [...] z dnia [...] i [...] r. stwierdzającymi ich nabycie na własność z mocy prawa przez Województwo [...] w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), zwaną dalej Przepisy wprowadzające. Z kolei w stosunku do działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...] i [...], postępowanie przed Wojewodą [...] jest w toku. Rozpoznając wniosek skarżącej Starosta C. decyzją z dnia [...] r., Nr [...], odmówił ustalenia i wypłaty na rzecz skarżącej wnioskowanego odszkodowania. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji powołał się na treść przepisu art. 73 Przepisów wprowadzających zwracając uwagę, iż w ust. 4 tego przepisu ustawodawca przesądził sprawę terminu, w jakim dopuszczalne jest składanie wniosku o odszkodowanie i ustalił go na okres pięciu lat począwszy od dnia 1 stycznia 2001 roku do dnia 31 grudnia 2005 roku. Po tym terminie roszczenie o wypłatę odszkodowania wygasa. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek w dniu 28 listopada 2009 r., a więc po upływie ustawowego terminu do jego zgłoszenia. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wyraziła swoje niezadowolenie z kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wskazała, że czuje się poszkodowana przez Państwo. Nikt jej nie powiadomił o możliwości ubiegania się o odszkodowanie w ograniczonym terminie. Wskazała na przeprowadzone z jej inicjatywy postępowanie w sprawie zniesienia współwłasności przedmiotowych nieruchomości i poniesione w związku z tym postępowaniem koszty. Zarzuciła opóźnienie we wpisach do ksiąg wieczystych. Domagała się wyjaśnienia i załatwienia sprawy uczciwie. Rozpoznając to odwołanie, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do charakteru i skutków terminu określonego w art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających. Dodatkowo powołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 r., sygn. P 33/07, którym to wyrokiem stwierdzono zgodność art. 73 Przepisów wprowadzających z Konstytucją RP. Wskazał także, że z przepisów prawa nie wynika obowiązek organów zawiadamiania uprawnionych o terminie składania wniosków o odszkodowanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca domagała się zmiany przepisów, aby uregulować sprawę do końca. Domagała się również wyjaśnienia, na jakiej podstawie prawnej wpisy do ksiąg wieczystych następują z tak dużym opóźnieniem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje ustalenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do postulatu zmiany przepisów, organ odwoławczy wskazał, iż jego realizacja nie mieści się w kompetencjach organów administracji publicznej lecz organów ustawodawczych. Na rozprawie w dniu 27 października 2011 r., skarżąca poparła wniesioną przez siebie skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt (decyzja, postanowienie) wydany został z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, sąd, w zależności od stopnia tego naruszenia, eliminuje taki akt z obrotu prawnego poprzez jego uchylenie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) lub stwierdzenie jego nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przeciwnym wypadku skarga podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). Nadto wskazać należy na art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że ocenia sprawę w jej całokształcie. Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja jest w ocenie składu orzekającego zgodna z prawem. Przechodząc do merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji należy po pierwsze wskazać, że postępowanie zostało wszczęte przez Starostę C. na wniosek współwłaścicielki nieruchomości zajętych częściowo pod drogi publiczne. Tym samym prawidłowo organy obu instancji prowadziły postępowanie w trybie art. 73 Przepisów wprowadzających. Przedmiotowe nieruchomości zgodnie z art. 73 ust. 1 tej ustawy przeszły bowiem z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku na własność bądź Skarbu Państwa, bądź też jednostki samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 73 ust. 2 ustawy do wypłaty odszkodowania za przejętą nieruchomość drogową zobowiązana była gmina w odniesieniu do dróg gminnych lub Skarb Państwa w odniesieniu do pozostałych dróg. W świetle ust. 4 tego artykułu, aby doszło do ustalenia i wypłaty odszkodowania konieczne było jednak złożenie wniosku przez właścicieli nieruchomości (względnie przez ich spadkobierców) w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie odszkodowawcze wygasło. Skarżąca tymczasem swój wniosek o odszkodowanie złożyła w dniu 28 listopada 2009 r., a zatem po upływie okresu określonego w art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających. Organy prawidłowo więc uznały, że wniosek o wypłatę odszkodowania nie mógł zostać pozytywnie rozpoznany. Na mocy art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających zaszedł już bowiem skutek materialnoprawny w postaci wygaśnięcia roszczenia odszkodowawczego za przejęte w trybie omawianych przepisów nieruchomości drogowe. Podkreślenia wymaga, że określony w art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających termin do złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość drogową jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Niewątpliwie natomiast zagadnieniem, które w głównej mierze legło u podstaw wniesienia skargi, stanowił problem, który na gruncie przepisu art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających powstał po dniu 31 grudnia 2005 roku w odniesieniu do tych nieruchomości, w stosunku do których właściwy wojewoda nie wydał ostatecznej decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy. Problem ten sprowadza się do odpowiedzi na pytanie o to, czy ograniczenie w czasie możliwości złożenia przez byłego właściciela wniosku o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną i jednoczesne określenie daty wygaśnięcia tego roszczenia przy jednoczesnym braku ustawowego określenia terminu wydania przez wojewodę decyzji stwierdzającej nabycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą państwa prawa i równości obywateli wobec tego prawa. Problem ten został jednak rozstrzygnięty powołanym już wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07. Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis art. 73 ust. 4 ustawy Przepisów wprowadzających w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dodatkowo wskazać przyjdzie, że poza przywołanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 r., zapadł również w sprawie kontroli konstytucyjności art. 73 Przepisów wprowadzających wyrok tegoż Trybunału w dniu 19 maja 2011 r., sygn. K 20/09, w którym Trybunał Konstytucyjny po raz kolejny stwierdził zgodność z Konstytucją powołanego przepisu. Przepis art. 73 Przepisów wprowadzających był też już wcześniej kilkakrotnie przedmiotem kontroli dokonywanej przez Trybunał Konstytucyjny (zob. wyrok TK z dnia 14 marca 2000 r., sygn. akt P 5/99; wyrok TK z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 11/02; wyrok TK z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt K 43/07; wyrok TK z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt K 47/07). Postępowania te miały różny zakres i przedmiot kontroli, jednakże w żadnym z nich nie została podważona konstytucyjność kontrolowanych przez Trybunał norm prawnych. W tym stanie rzeczy, wbrew stanowisku strony skarżącej, Sąd nie mógł uwzględnić skargi, a zatem na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu. Poza kognicją Sądu Administracyjnego pozostaje kwestia zmiany przepisów prawa, a także poniesionych przez skarżącą kosztów związanych z postępowaniem w przedmiocie zniesienia współwłasności.