II SA/Gl 195/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bonifacy Bronkowski po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. M. i W. M. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego nakazu rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżących o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a oddalić wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia [...] r. D. M. i W. M. wnieśli za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego nakazu rozbiórki obiektu budowlanego i uznaniu ich za bezprzedmiotowe. W skardze tej skarżący zawarli wniosek o wstrzymanie prowadzonego postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 628/08 kwestii wykonalności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r., nr [...] stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. W ocenie skarżących organ nadzoru budowanego nie powinien uruchamiać postępowania egzekucyjnego do czasu rozstrzygnięcia powyższej sprawy. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego mającego oparcie w ostatecznej decyzji o rozbiórce ma uzasadnienie formalnoprawne, jednakże zdaniem skarżących nie uwzględnia niebezpieczeństwa wyrządzenia im znacznej szkody. W odpowiedzi na skargę organ oświadczył, iż wprawdzie kwestia wniosku strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 628/08 była przedmiotem rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny, który uchylił wydane w tym przedmiocie postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, jednakże nie obliguje to organu nadzoru budowlanego do wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego w przedmiocie wykonania obowiązku rozbiórki obiektu nałożonego zaskarżoną decyzją, a tym bardziej do zawieszenia postępowania. Odpis skargi wraz z zawartym w niej wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego został doręczony uczestnikom postępowania z pouczeniem o możliwości ustosunkowania się do przedmiotowego wniosku w terminie siedmiu dni. W piśmie z dnia [...]r. pełnomocnik uczestnika postępowania "[...]" Sp. z o.o. w W. ustosunkował się do przedmiotowej skargi wnosząc o jej oddalenie jako bezprzedmiotowej, wskazując przede wszystkim, iż na etapie postępowania egzekucyjnego absolutnie bezzasadne jest badanie zasadności i wymagalności obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego, nie odniósł się natomiast do wniosku o wstrzymanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 powołanej ustawy sąd, na wniosek skarżącego, może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności stanowi zatem w świetle powyższej regulacji, odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a. i dotyczy jedynie okoliczności faktycznych o charakterze wyjątkowym. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie skarżący nie przedstawili argumentów uzasadniających wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, w szczególności nie wskazali, na czym polegałaby ewentualna znaczna szkoda lub nieodwracalne skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Uprawdopodobnienie zaś okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania spoczywa na stronie skarżącej (vide: postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 496/2004). Podstawową przesłanką wstrzymania wykonania rozstrzygnięcia w oparciu o cytowany przepis prawny jest bowiem wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przez co należy rozumieć sytuację, gdy szkoda (majątkowa, a także niemajątkowa) nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (vide: postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004r., sygn. akt GZ 138/2004). Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu jest zatem wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wnioskujący musi dokładanie przytoczyć okoliczności, które przemawiają za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, gdyż od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody i negatywnych skutków zależy orzeczenie sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 201/2005). Przede wszystkim należy jednak podnieść, że brak jest zdaniem Sądu podstawy prawnej do wstrzymania przez Sąd postępowania egzekucyjnego na etapie postępowania sądowego toczącego się ze skargi na postanowienie dotyczące zarzutów, wydane w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) wniesienie zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje tego postępowania. W okolicznościach wskazanych w tym artykule czynności egzekucyjne mogą być wstrzymane co najwyżej do czasu rozpatrzenia zażalenia w sprawie zarzutów. Później wstrzymanie takie w ogóle nie jest przewidziane. Wstrzymanie o jakim mowa w art. 61 § 2 ustawy p.p.s.a. może bowiem dotyczyć jedynie zaskarżonej decyzji, postanowienia, aktu lub czynności, a nie całego postępowania (w niniejszej sprawie postępowania egzekucyjnego). Takie uprawnienie nie przysługuje też Sądowi na podstawie art. 61 § 3 tej ustawy, jakkolwiek ma on prawo wstrzymać nie tylko wykonanie zaskarżonych orzeczeń, aktów lub czynności, ale również orzeczeń, aktów lub czynności we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy. Chodzi zatem o wstrzymanie wykonania konkretnego orzeczenia, aktu lub czynności, a nie w ogóle postępowania, które ze swojej istoty nie podlega przecież wykonaniu w rozumieniu tej normy prawnej. Gdyby zaś przyjąć, iż wniosek o wstrzymanie dotyczy zaskarżonego postanowienia to wniosek taki również nie zasługiwałby na uwzględnienie. Postanowienie w przedmiocie odrzucenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego nakazu rozbiórki obiektu budowlanego i uznaniu ich za bezprzedmiotowe, z uwagi na swój charakter nie podlega bowiem wykonaniu w rozumieniu art. 61 § 1 p.p.s.a. W doktrynie i literaturze jednolicie przyjmuje się, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania. Nie kwalifikują się do wykonania te spośród aktów prawnych, które dla sprowadzenia stanu prawnego lub faktycznego w nim określonego nie wymagają czynności podmiotów uprawnionych. W rzeczywistości więc problem wykonania aktu administracji dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki (por. np. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz. LexisNexis. W-wa 2005, str. 295). Zaskarżone postanowienie nie posiada w ocenie Sądu tak rozumianego przymiotu wykonalności, nie nakłada bowiem na adresata żadnych obowiązków bądź uprawnień, których wykonanie mogłoby nastąpić dobrowolnie bądź w sposób przymusowy. Bezzasadny byłby zatem wniosek o wstrzymanie jego wykonania. Nawet gdyby przyjąć, iż zaskarżone postanowienie podlegałoby wykonaniu w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. to i tak jego wstrzymanie byłoby uzależnione od wykazania, ze wykonanie takie może spowodować skutki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, czego skarżący nie wykazali. Nadto w związku z treścią art. 35 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wstrzymanie wykonania postanowienia o odrzuceniu zarzutów nie wstrzymałoby postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym wniosek skarżących podlegał oddaleniu przy uwzględnieniu treści art. 61 § 3 i § 5 omawianej ustawy.