II SA/Gl 196/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Działając na wniosek A. J. zam. przy ul. [...] w K. z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. wszczął postępowanie w sprawie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną (ul. [...]) obejmujące działkę o numerze ewidencyjnym 1 k.m. [...] K. Nieruchomość ta stanowiła wówczas współwłasność kilku osób fizycznych, w tym A. J. i J. H. Stwierdzenie nabycia działki oznaczonej numerem 2 (została ona wydzielona z działki o numerze 1) nastąpiło decyzją Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...]. Zgodnie z oświadczeniem K. J. złożonym do protokołu dnia [...] r. A. J. swój wniosek dnia 28 grudnia 2005 r. złożyła w imieniu wszystkich współwłaścicieli. W aktach sprawy znajduje się również pełnomocnictwo z dnia 15 czerwca 203 r. (błąd pisarski – winno być 2003) udzielone przez jedną ze współwłaścicielek J. (J.) H. do reprezentowania jej przed wszystkimi organami, we wszystkich sprawach przez A. J. W sprawie został, dnia 20 maja 2013 r., sporządzony operat szacunkowy, gdzie wartość nieruchomości została określona na 15 890 zł. Nota aktualizacyjna operatu została sporządzona 20 maja 2014 r. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Prezydent Miasta K. ustalił na rzecz A. J. odszkodowanie w kwocie 3972,50 zł za ¼ udziału w prawie własności nieruchomości położonej w K. obejmującej działkę numer ewidencyjny 2 o powierzchni 102 m2 za zajęcie ww. nieruchomości pod drogę publiczną – ul. [...]. Tą samą decyzją ustalono w takiej kwocie odszkodowanie dla J. H. – również za ¼ udziału w własności ww. nieruchomości. Jednocześnie organ odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania w odniesieniu do pozostałych udziałów w nieruchomości. Na skutek odwołania A. J. sprawę rozpatrywał Wojewoda [...], który decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Przyczyną orzeczenia kasatoryjnego były błędne ustalenia co do własności nieruchomości. Otóż jak wynika z postanowień Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. sygn. [...], [...]r. sygn. [...] i dnia [...] r. sygn. [...] na dzień [...]r. współwłaścicielami działki byli A. J., J. H., W. L., M. H.,, B. L., K. L., M. L. i M. S. Umową darowizny zawartej aktem notarialnym z dnia [...] r. prawo własności nieruchomości w odniesieniu do udziałów A. J., J. H., W.L., M. H. i B. L. przeniesiono na K. J. Organ II instancji stwierdził, iż jedynie A. J. wystąpiła o ustalenie i wypłatę odszkodowania w terminie wskazanym w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872). O tym, że wniosek złożony dnia 28 grudnia 2005 r. miałby dotyczyć wszystkich współwłaścicieli nieruchomości organ I instancji został poinformowany dopiero w 2011 r. Niezależnie od tego A. J. składając wniosek o odszkodowanie nie przedstawiła żadnego pełnomocnictwa. Jej wniosek został również sformułowany w liczbie pojedynczej. Za skuteczne nie można było również uznać pełnomocnictwa wystawionego przez J. H. Z treści wniosku z dnia 28 grudnia 2005 r. wynika jednoznacznie, iż A. J. składa wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania tylko we własnym imieniu. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Prezydent Miasta K. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia i wypłacenia na rzecz J. H. odszkodowania z tytułu utraty udziału stanowiącego 1/4 część w prawie własności nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działka o numerze ewidencyjnym 2 k.m. [...] obręb [...] zajętej pod drogę publiczną. W uzasadnieniu wskazał, że J. H. nie złożyła w terminie określonym w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wniosku o wypłatę odszkodowania. W związku z tym postępowanie okazało się bezprzedmiotowe. Na skutek odwołania J. H. sprawę rozpatrywał Wojewoda [...], który decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał skarżoną decyzję w mocy. Uznał, iż zarówno ustalone w sprawie okoliczności, jak i wywiedzione z nich skutki prawne są prawidłowe. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła J. H. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzuciła Wojewodzie [...]: - naruszenie art. 170 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z wyrokiem NSA z dnia 4 lipca 2006 r. sygn. II OSK 941/05 poprzez przyjęcie, że norm kodeksu cywilnego nie stosuje się posiłkowo w procesie administracyjnym w zakresie pełnomocnictwa, - naruszenie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w związku z art. 103 kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie że doszło do uchybienia terminu określonego w wyżej wymienionym przepisie, - naruszenie art. 139 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie odebranie skarżącej odszkodowania wcześniej przyznanego jej przez organ I instancji. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Rozstrzygana sprawa dotyczy ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Podstawą roszczenia jest tu art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872). Zgodnie z tym przepisem "nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem". Spór pomiędzy skarżącą a Wojewodą nie dotyczy jednak tego, czy zostały spełnione materialne przesłanki ustalenia i wypłaty odszkodowania, ale tego czy wystąpienie z żądaniem nastąpiło we właściwym terminie. Otóż zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. "odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa". Wojewoda [...] rozpatrując odwołanie A. J. od decyzji z dnia [...] r. nr [...] uznał, iż pomimo tego, że posiadała ona pełnomocnictwo J. H., złożyła ona wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania tylko w swoim własnym imieniu. Zatem przyznanie skarżącej odszkodowania było niezasadne, gdyż jej roszczenie wygasło z dniem 31 grudnia 2005 r. Na początku Sąd zwraca uwagę, iż postępowanie (przed organem I instancji) w sprawie odszkodowania za nieruchomość oznaczoną numerem ewidencyjnym 2 trwało od dnia 28 grudnia 2005 r. do dnia wydania decyzji przez Prezydenta Miasta K. W tym czasie organ administracji miał obowiązek wyjaśnić wszystkie istotne okoliczności sprawy realizując jednocześnie nakazy wynikające z zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Postępowanie o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, oparte jest na zasadzie skargowości, albowiem może być wszczęte wyłącznie na wniosek uprawnionego podmiotu. Wniosek taki stanowi podanie składane w postępowaniu administracyjnym, które zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a. powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 października 2016 r. sygn. II SA/Gd 307/16 – za www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Po wszczęciu postępowania w sprawie Prezydent Miasta K. miał pełną świadomość, iż przedmiotowa działka stanowiła wówczas współwłasność kilku osób fizycznych. Realizując zatem obowiązki wynikające z zasad prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.), czy wreszcie informowania stron (art. 9 k.p.a.) winien był wezwać A. J. do sprecyzowania, czy wniosek dotyczy tylko odszkodowania w zakresie jej udziału, czy też reprezentuje inne podmioty. Zwłaszcza, że przed wydaniem rozstrzygnięcia organ I instancji posiadał wiedzę, iż J. H. udzieliła A. J. (już w 2003 r.) bardzo szerokiego pełnomocnictwa, w ramach którego żądanie zapłaty odszkodowania bez wątpienia się mieści. Powyższe okoliczności powodują, iż należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K., przy czym przyczyną orzeczenia kasatoryjnego były art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804). Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę wyżej poczynione rozważania Sądu. Wezwie A. J. do sprecyzowania, czy wniosek z dnia 28 grudnia 2005 r. złożyła tylko we własnym imieniu, czy też również w imieniu J. H. Po sprecyzowaniu wniosku bądź umorzy postępowanie (jeśli wniosek dotyczył tylko A. J.), albo też, jeśli istnieją ku temu przesłanki, wyda rozstrzygniecie w sprawie odszkodowania (jeśli wniosek dotyczył również J. H.).