II SA/Gl 197/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2019 r. sprawy ze skargi R.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za usunięcie drzewa oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta S., ustalił na rzecz R. G., od "A" S.A., odszkodowanie w wysokości 2035 zł za usunięcie drzewa gatunku dąb szypułkowy rosnącego na działce nr 1 w O. W wyniku rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku Białej decyzją z dnia [...] uchyliło wymienioną powyżej decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując na wady sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego. W toku ponownie prowadzonego ponownie postępowania Burmistrz S. dołączył do akt przygotowany w sprawie nowy operat szacunkowy, a następnie decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 83e ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.jedn. z 2016 r., poz. 2134 ze zm.), art. 128, art. 130 ust. 1, art. 132 ust. 1, art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257) ustalił na rzecz R. G. odszkodowanie w wysokości 1999,09 zł za usunięcie przez Firmę "B" sp. z o.o. z siedzibą S., pełnomocnika "A" S.A, drzewa z gatunku dąb szypułkowy z działki nr 1, położonej w O., stanowiącej własność wymienionego. Jednocześnie w decyzji ustalono koszt sporządzenia operatu szacunkowego oraz ustalono termin i sposób wypłaty orzeczonego odszkodowania. W uzasadnieniu wskazano na decyzję Burmistrza S. z dnia [...] mocą której, na podstawie art. 83 ustawy o ochronie przyrody, zezwolono m.in. na usunięcie wymienionego drzewa. Przypomniano, że pismem z dnia 24 sierpnia 2016 r. strona zwróciła się o ustalenie wysokości odszkodowania za wskazane drzewo, wobec braku ustalenia wysokości tego odszkodowania pomiędzy stornami w ustawowym terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa. Przyznano, że niniejsza decyzja jest już drugą decyzję w sprawie z uwagi na uchylenie poprzedniej decyzji decyzją organu odwoławczego. Organ powiadomił o przedłużeniu terminu wydania decyzji, wobec konieczności sporządzenia nowego operatu szacunkowego. Po oględzinach przedmiotowej działki w dniu 14 lipca 2017 r. rzeczoznawca majątkowy przedłożył operat szacunkowy, stanowiący podstawę do ustalenia przedmiotowego odszkodowania. Operat ten sporządzony został zgodnie z wymaganiami ustawy o gospodarce nieruchomościami. Art. 83e ustawy o ochronie przyrody przy ustaleniu wysokości odszkodowania odsyła do stosowania odpowiednich przepisów tej ustawy. Stosownie do art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami w sprawie ustalono odszkodowanie odpowiadające wartości pozbawionego prawa - w tym przypadku wartości usuniętego drzewa i wartości jego usunięcia, a stosowanie do art. 130 ustawy - wysokość odszkodowania określono według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia prawa korzystania, po uzyskaniu, w myśl art. 130 ust. 2 w związku z art. 156 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego uwzględniającej postanowienia rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego. W trakcie przeprowadzonych oględzin stwierdzono, że w związku z usunięciem drzewa nie wyrządzono na nieruchomości szkód, nie były więc potrzebne działania w celu przywrócenie do stanu poprzedniego. Ustalone odszkodowanie w wysokości 1999, 09 zł obejmuje wartość drzewa, wartość jego usunięcia a także koszty zadrzewienia i koszty pielęgnacji drzewa do dnia pozbawiania prawa - tj. do dnia 15 lutego 2016 r. - daty wydania decyzji, a także wartość wywozu drzewa (tj. karpiny grubizny i drobnicy). Pismem z dnia 16 października 2017 r. R. G. wniósł odwołanie, stwierdzając, iż wydana decyzja jest dla niego krzywdząca i narusza prawo. Podkreślił, iż decyzja została wydana pomimo, iż wnosił o wydanie mu kopii przygotowanego w sprawie operatu szacunkowego. Nie był w stanie zapoznać się z tym operatem w czasie przebywania w urzędzie, dlatego wnosił o wstrzymanie wydania decyzji do czasu zapoznania się z tym operatem. Przyznał, że fotografował przedstawiony mu operat szacunkowy, ale zdjęcia były nieczytelne, dlatego domagał się kserokopii operatu. Wyjaśnił, że wydanie decyzji uniemożliwiło mu zapoznanie się z operatem szacunkowym, czym naruszono jego prawa. Nie uwzględniono też jego uwag złożonych do poprzedniego operatu. Wyraził więc niezadowolenie ze sposobu załatwienia sprawy, z całkowitym pominięciem jego wniosków i żądań. Pismem z dnia 23 października 2017 r. odwołanie złożyły "A" S.A. domagając się uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wyliczenie wartości odszkodowania w oparciu o błędne ustalenia faktyczne oraz bezkrytyczne przyjęcie opinii rzeczoznawca majątkowego, a w konsekwencji rozpatrzenie sprawy na błędnym materiale dowodowym w sposób niewyczerpujący i nieprawidłowy. W uzasadnieniu podniesiono, że biegły wyliczając wartość odszkodowania za drzewo - dąb szypułkowy całkowicie pominął fakt, iż pozyskane z wycinki drzewo pozostało do dyspozycji właściciela działki. Z kolei koszty związane z usunięciem drzewa poniosła firma wykonująca wycinkę. Stąd też zdaniem odwołującej właścicielowi działki winno przysługiwać jedynie odszkodowanie za udostępnienie działki ewentualnie za szkody powstałe w wyniku usuwania jednego drzewa, których nie stwierdzono. Fakty te nie zostały jednak uwzględnione w toku postępowania. Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez "A" S.A. Wykazało, że wobec odbioru decyzji organu pierwszej instancji w dniu 9 października 2017 r., złożenie odwołania w urzędzie pocztowym w dniu 24 października 2017 r. nastąpiło z naruszeniem art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpatrując merytorycznie odwołanie R. G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku- Białej decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83e ustawy o ochronie przyrody utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwołał się do decyzji, wydanej na podstawie art. 83 ustawy o ochronie przyrody, zezwalającej na usunięcie przedmiotowego drzewa, wskazując jednocześnie, że podstawą ustalenia odszkodowania za to drzewo jest art. 83e cytowanej ustawy. Organ pierwszej instancji ustalił to odszkodowanie w wysokości 1999,09 zł, opierając się na przygotowanym w sprawie operacie szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego M. G.. Rzeczoznawca określił wartość drzewa - dębu szypułkowego na kwotę 808,44 zł, wartość jego usunięcia - 266,35 zł, wartość wywozu drzewa - na kwotę 445,75 zł a wartość zadrzewienia i pielęgnacji - na 114,26 zł. W operacie rzeczoznawca zastosował sposób wyceny wskazany w art. 135 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z uwagi na brak możliwości ustalenia dla celu wartości odszkodowania wartości rynkowej odszkodowanie rzeczoznawca ustalił w oparciu o wartość odtworzeniową w podejściu kosztowym. Rzeczoznawca określił wartość odszkodowania, na które składają się wartość drzewa i jego usunięcia, jak również wywóz drzewa, wobec ustalenia przez organ pierwszej instancji, iż na nieruchomości nie powstała szkoda wymagająca działania w celu przywrócenia jej do stanu poprzedniego. Kolegium podkreśliło, iż w przypadku braku zawarcia umowy przez strony o wysokości odszkodowania za wycięcie drzewa decyduje organ wydający zezwolenie na jego usunięcie, w tym przypadku Burmistrz Miasta S., działając na podstawie art. 83e ustawy o ochronie przyrody, przy zastosowaniu odpowiednich przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kolegium stwierdziło, iż odszkodowanie ustalone zostało na podstawie wyceny, której dokonał rzeczoznawca majątkowy mający właściwe uprawnienia, a sporządzony operat szacunkowy, przygotowany na podstawie obowiązujących przepisów m.in. ustawy o gospodarce nieruchomościami, przedstawia jasno sposób wyliczenia przez rzeczoznawcę wysokości odszkodowania, przy uwzględnieniu wskazań Kolegium zawartych w decyzji kasatoryjnej. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu, tj. braku zapoznania się z materiałem dowodowym, Kolegium przywołało notatkę służbową na okoliczność zapoznania się z strony z przygotowanym w sprawie operatem szacunkowym. W ocenie organu - brak wydania stronie kserokopii operatu szacunkowego nie dowodzi pozbawienia strony możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy, a skuteczność naruszenia art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy stawiając taki zarzut strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach R. G. zarzucił wydanym w sprawie decyzjom oparcie się na "kłamliwym operacie szacunkowym, który sprzecznie z prawdą podaje wiek drzewa na 50 lat i zawyża jego wysokość (...)". w porównaniu z poprzednim operatem. Podkreślił, że niewydanie mu odpisu za zgodność z oryginałem operatu szacunkowego miało wpływ na wysokość przyznanego odszkodowania. Nadto nie uwzględniono w odszkodowaniu walorów estetycznych usuniętego drzewa, zwłaszcza, że jego działka tworzy gospodarstwo agroturystyczne. Stwierdził, że decyzja wydana została na podstawie operatu przygotowanego w oparciu o fałszywe dane i bez udziału zainteresowanego, a stąd bez uwzględnienia jego uwag. Dodał, że organ prowadzi postępowanie w sprawie odszkodowania, pomimo, iż nie zostało zakończone postępowanie w sprawie usunięcia przedmiotowego drzewa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku- Białej stwierdzając, iż zarzuty skargi nie są zasadne wniosło o jej oddalenie. Podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji dodało, że sprawa dotycząca usunięcia przedmiotowego drzewa została zakończona wyrokiem tut. Sądu z dnia 17 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 659/16. Na rozprawie w dniu 8 lutego 2019 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymała jego osobistą skargę i zawartą w niej argumentację. Dodała, iż skarżący jest niezadowolony z przygotowanej w sprawie opinii, stąd wnosi o uchylenie decyzji celem nakazania organowi dopuszczenia opinii uzupełniającej,. Pełnomocnik uczestnika postępowania – "A" wniósł o oddalenie skargi, przychylając się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Sądy administracyjne dokonują kontroli zaskarżonych do niego aktów pod względem zgodności z prawem. Sądy te uwzględniając skargę na decyzję uchylają ją w całości lub w części w przypadku stwierdzenia naruszeń, o których mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) Materialnoprawną podstawę kwestionowanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowi art. 83e ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1614). Zgodnie z tym przepisem usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego następuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości, a w przypadku gdy na nieruchomości ustanowione jest prawa wieczystego użytkowania - na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości. Odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń (ust.1). W myśl ust. 2 tego przepisu - ustalenie odszkodowania za drzewo lub krzew oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron, a w przypadku gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości (ust. 3). W niniejszej sprawie na podstawie zezwolenia zawartego w decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia [...] doszło do wycięcia jednego drzewa - dębu szypułkowego z działki będącej własnością skarżącego. Wbrew twierdzeniom skarżącego powyższa decyzja, w wyniku kontroli instancyjnej została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego Bielsku- Białej z dnia [...], a skarga skarżącego na powyższe rozstrzygnięcia została oddalona prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 17 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 659/16. Wobec braku ugodowego rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania za wycięte drzewo skarżący pismem z dnia 24 sierpnia 2016 r. zwrócił się do Burmistrza Miasta S. o ustalenie wysokości należnego odszkodowania, a organ po przeprowadzeniu niezbędnego postępowania i zgromadzeniu niezbędnych dokumentów wydał decyzję ustalającą żądane odszkodowanie, postępując zgodnie z zapisem ust. 3 wymienionego powyżej art. 83e ustawy o ochronie przyrody. Odpowiednie zastosowanie przepisów przywołanej tam ustawy o gospodarce nieruchomościami polega m.in. na przyjęciu regulacji wynikających z art. 128 ustawy, w zakresie w jakim przepis ten nakazuje ustalić odszkodowanie odpowiadające wartości pozbawionych praw - w tym przypadku wartości usuniętych drzew i wartości ich usunięcia, regulacji art. 130 ust. 1, który w przypadku wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu nakazuje wartość odszkodowania określać według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawiania lub ograniczenia prawa oraz regulacji z art. 130 ust. 2 ustawy w związku z art. 156 ustawy - który nakazuje ustalać wysokość odszkodowania po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (w tym przypadku wartość drzew i wartość ich usunięcia) sporządzonej w formie operatu szacunkowego, a także art. 134 i art. 135 ustawy wskazujących jaka wartość (rynkowa, odtworzeniowa) powinna stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania oraz ustalających zasady określania wartości drzewostanu oraz art. 154 ustawy według którego podjęcie decyzji dotyczącej wyboru podejścia, metody i techniki szacowania nieruchomości (drzewa i jego usunięcia) należy do rzeczoznawcy. Ustalenie wysokości odszkodowania za drzewa i krzewy następuje też przy odpowiednim zastosowaniu art. 135 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym przy określaniu wartości drzewostanu leśnego albo zadrzewień, jeżeli w drzewostanie znajdują się materiały użytkowe, szacuje się wartość drewna znajdującego się w tym drzewostanie. Jeżeli w drzewostanie nie występuje materiał użytkowy lub wartość drewna, które może być pozyskane, jest niższa od kosztów zalesienia i pielęgnacji drzewostanu, szacuje się koszty zalesienia oraz koszty pielęgnacji drzewostanu do dnia wywłaszczenia. Wymaga zatem podkreślenia, że ustalone na podstawie powyższych przepisów odszkodowanie ma obejmować nie tylko wartość usuniętego drzewa lub krzewu, ale także koszty ich usunięcia z terenu nieruchomości, na której rosły czy koszty zalesienia i pielęgnacji drzewostanu. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, iż organy administracji ustalając odszkodowanie za usunięte drzewo - dąb szypułkowy - w wysokości 1999,09 zł prawidłowo oparły swe rozstrzygnięcie na przygotowanym w sprawie przez biegłego rzeczoznawcę M. G. operacie szacunkowym. Na powyższą kwotę odszkodowania złożyły się wskazane przez biegłego kwoty, a mianowicie wartość drzewa - dębu szypułkowego ustalona na kwotę 808,44 zł, wartość jego usunięcia - 266,35 zł, wartość wywozu drzewa - na kwotę 445,75 zł oraz wartość zadrzewienia i pielęgnacji - na 114,26 zł. Tak biegły rzeczoznawca, jak i organy orzekające w sprawie nie mogły uwzględnić innych czynników, w tym np. podnoszonych w skardze walorów estetycznych drzewa, wpływających na utratę wartości nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa agroturystycznego. Wskazać przy tym należy, że będący podstawą wydanego rozstrzygnięcia operat szacunkowy spełnia wszystkie ustawowe wymagania. Przygotowany został przez rzeczoznawcę majątkowego mającego właściwe uprawnienia i niezbędną wiedzę w oparciu o obowiązujące przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia wykonawczego- tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego. Biegły w myśl art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami dokonał właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania. Z uwagi na brak możliwości ustalenia dla celu wartości odszkodowania wartości rynkowej, odszkodowanie rzeczoznawca ustalił w oparciu o wartość odtworzeniową w podejściu kosztowym. Na wartość odszkodowania złożyły wartość drzewa i jego usunięcia, jak również wywóz drzewa. Wobec ustalenia przez organ pierwszej instancji, iż na nieruchomości nie powstała szkoda wymagająca działania w celu przywrócenia jej do stanu poprzedniego brak było podstawy do uwzględniania innych wartości. Przygotowany w sprawie operat w sposób jasny i prosty przedstawił sposób wyliczenia należnego odszkodowania, uwzględniając przy tym wskazania Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawarte w poprzedniej decyzji kasatoryjnej, kierującej sprawę do ponownego rozpatrzenia. W świetle powyższego niezrozumiałe są twierdzenia skarżącego o "kłamliwym operacie" i zaniżonym odszkodowaniu. Subiektywne przekonanie strony o zaniżonej wartości odszkodowania nie może świadczyć o wadliwości sporządzonego operatu szacunkowego, a przynajmniej w świetle poczynionych ustaleń brak dowodów, mogących podważyć ustalenia biegłego oraz wskazujących na konieczność sporządzenia opinii uzupełniającej. Odnosząc się natomiast do zarzutu wydania w sprawie decyzji bez możliwości uprzedniego zapoznania się z przygotowanym w sprawie operatem szacunkowym, skład orzekający podziela w tym zakresie stanowisko organu odwoławczego, iż skarżącemu udostępniono do zapoznania się przedmiotowy operat. Potwierdza to sporządzona na tę okoliczność notatka służbowa, a także przyznaje to sam skarżący dodając, że nawet robił zdjęcia, których jednak jakość nie była zadowalająca. Nie można zatem w takich okolicznościach uznać, iż skarżący nie miał możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Stąd też brak wydania stronie kserokopii operatu szacunkowego nie dowodzi pozbawienia strony możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy czy naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Zasadnie przy tym organ odwoławczy podnosi, iż skuteczność naruszenia art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy stawiając taki zarzut strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, a w niniejszym przypadku skarżący nic takiego nie wykazał. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia reguł postępowania administracyjnego, tj. naruszenia art. 7, art. 77 § 1 czy art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wydane w niniejszej sprawie decyzje poprzedzone zostały przeprowadzeniem postępowania dowodowego, a przygotowany operat szacunkowy spełniał wszystkie ustawowe wymogi. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.