II SA/Gl 198/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi A. J. i T. J. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. nakazał A. J. i T. J. dokonanie rozbiórki zbiornika betonowego wybudowanego w M. przy ul. [...]. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o prawie do wniesienia odwołania oraz ustawowym terminie do jego złożenia. Decyzja została wysłana oddzielnie do każdego z zobowiązanych, a doręczona została w obydwu przypadkach w dniu [...] r. Wspólne odwołanie A. J. i T. J. od decyzji pierwszoinstancyjnej, wyrażające niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia, strony wniosły do organu I instancji osobiście w dniu [...] r. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ omówił zasady wnoszenia odwołań, a następnie wskazał, iż pomimo zawartego w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] r. , prawidłowego pouczenia iż stronom przysługuje prawo do wniesienia odwołania w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji A. i T. J. uchybili terminowi, gdyż przedmiotowe odwołanie zostało wniesione osobiście [...] r., tj. dwa dni po upływie terminu. Organ podkreślił nadto, że strony nie zwróciły się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Ww. postanowienie zostało, z powodu oczywistej zawartej w uzasadnieniu omyłki pisarskiej, sprostowane postanowieniem z dnia [...] r. Pismem z dnia 8 stycznia 2013 r. A. J. i T. J. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie organu II instancji w przedmiocie uchybienia terminu. W uzasadnieniu podniesiono m.in., iż postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. zawiera merytoryczne błędy co do obliczenia daty, do której przysługiwało wniesienie odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. albowiem wskazuje datę upływu terminu do wniesienia odwołania wcześniejszą ([...]r.) niż data wydania wymienionej decyzji (strona 1 postanowienia). Nadto decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zawierała wprawdzie pouczenie o możliwości wniesienia odwołania, ale było to pouczenie ogólne, nie wskazujące w jaki sposób osoba nie posiadająca wykształcenia prawniczego powinna ten termin obliczyć. Skarżący podkreślił również, że w terminie do złożenia odwołania przebywał w podróży służbowej - a nie odbierając decyzji PINB osobiście - nie wiedział o jej doręczeniu do momentu oznajmienia mu tegoż przez członków rodziny - nie znających problemu. Organ nie pouczył zaś o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W konsekwencji skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu i o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że nie jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Zważyć bowiem w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania – jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Złożenie odwołania po terminie powodować może różne skutki procesowe w zależności od tego czy odwołujący się złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 1 i 2 k.p.a.) czy też z prośbą taką nie wystąpił. Jeżeli wraz z odwołaniem strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu to wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany w pierwszej kolejności wniosek ten rozpoznać, a następnie w zależności od oceny okoliczności i przyczyn wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia, bądź to wydać postanowienie, w którym stwierdzi, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, bądź też, także w drodze postanowienia, przywrócić termin do złożenia odwołania i rozpoznać sprawę merytorycznie. Jeśli natomiast wnoszący odwołanie nie wystąpił jednocześnie z prośbą o przywrócenie terminu do jego złożenia, wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.). Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Należy jeszcze wskazać, iż w myśl art. 58 § 2 i 3 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu natomiast przywrócenie terminu do złożenia wskazanej wyżej prośby jest niedopuszczalne. Podkreślenia wymaga nadto, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który to termin nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu drugoinstancyjnym rozstrzygnięcia ostatecznego, takiego, które korzysta z ochrony trwałości – por. szerzej np. B. Adamiak /w/ B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006 r., s.598; G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I, Zakamycze, 2005 r., s. 210 i nast.; por. też np. wyrok NSA z dnia 18 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 330/99; wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SA 1823/98; uchwałę NSA z dnia 12 października 1998 r., sygn. akt OPS 11/98; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt IV SA 1006/96). Wyjaśnić też należy, że w myśl art. 42 i 43 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, a w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony powyżej, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. W przypadku z kolei nieobecności adresata w mieszkaniu pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy wskazać w tym miejscu należy, że bezspornym jest, iż decyzja z dnia [...] r. nr [...] została zarówno A. J., jak i T. J. skutecznie doręczona w dniu [...] r. (dowód: 2 zwrotne potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji opatrzone datą i podpisem dorosłego domownika – A. J.). Sąd zauważa w tym miejscu, że w odpowiedzi na postawionemu mu w trakcie rozprawy przed tut. Sądem pytanie T. J. wyjaśnił, że A. J. jest jego żoną, zaś skarżąca A. J. – jego siostrą, z którą małżonkowie wspólnie zamieszkiwali. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o trybie i terminie, w którym można wnieść odwołanie. Ewidentnym jest także, iż wspólne odwołanie obojga skarżących (uzupełnione następnie z powodu braku podpisu A. J.) zostało osobiście wniesione do PINB w Z. dopiero w dniu [...]r. (dowód: prezentata umieszczona na odwołaniu), a nadto że nie zawierało ono wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Stwierdzić zatem należy, iż tym samym skarżący, prawidłowo pouczeni w decyzji o środkach zaskarżenia, uchybili określonemu w art. 129 § 2 k.p.a. 14-dniowemu terminowi do wniesienia odwołania (termin ten upłynął w dniu [...]r. – w środę), co czyniło ich odwołanie bezskutecznym. W konsekwencji merytoryczne rozpatrywanie odwołania przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. było niedopuszczalne, a z uwagi na brak stosownego wniosku niedopuszczalnym było także ewentualne rozważanie możliwości przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W efekcie organ II instancji zobligowany był, na podstawie art. 134 k.p.a., do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Fakt, iż wniesione odwołanie nie zawierało prośby o przywrócenie terminu do jego wniesienia w sprawie jest bezsporny, co przyznają skarżący w skardze zarzucając, iż organ nie pouczył ich o takiej możliwości. W konsekwencji wniosek o przywrócenie terminu złożyli dopiero, adresując go do Sądu, w treści wniesionej skargi. Z oczywistych względów wniosek ten nie mógł podlegać rozpoznaniu. Istotą bowiem postępowania sądowoadministracyjnego jest to, że Sąd ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu w dacie jego wydania przez organ, a więc w dacie, w której wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie był przez stronę złożony. Sąd zauważa też, że przepisy proceduralne wymagają od organu, co uczynił w wydanej przez siebie decyzji, by pouczył stronę o możliwości, trybie i terminie wniesienia środka zaskarżenia. Nie ma natomiast wymogu by organ jednocześnie pouczał o działaniach, jakie strona może podjąć o ile środka zaskarżenia w terminie nie złoży. W konsekwencji powyższych uwag organ odwoławczy w zgodzie z prawem wydał postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Merytoryczne rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który to termin nie został przywrócony, stanowiłoby bowiem rażące naruszenie prawa. Powyższej oceny nie zmienia postawiony w skardze zarzut, iż w uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] r. zamiast poprawnej daty [...]r. Wskazana omyłka pisarska miała bowiem charakter oczywisty (w tym samym uzasadnieniu organ wskazał, iż wnosząc odwołanie w dniu [...] r. skarżący uczynili to cyt. "dwa dni po upływie terminu"). Nadto omyłka ta została w trybie art. 113 k.p.a. sprostowana postanowieniem organu z dnia [...] r. Na uwzględnienie nie zasługuje też postawiony w skardze zarzut, iż T. J. w dacie doręczenia jego małżonce (jako dorosłemu domownikowi) decyzji pierwszoinstancyjnej przebywał w podróży służbowej. Doręczenie, jak wskazano powyżej było bowiem skuteczne, zgodne z przepisami proceduralnymi, odwołanie wniesiono z opóźnieniem, a brak wniosku o przywrócenie terminu uniemożliwił organowi rozważanie dodatkowych, poza stwierdzeniem uchybienia terminu, okoliczności sprawy. Nietrafny jest także zdaniem Sądu argument, iż zawarte w decyzji pouczenie o terminie w jakim można wnieść środek zaskarżenia miało charakter ogólny, nie wskazujący w jaki sposób osoba "nie posiadająca wykształcenia prawniczego powinna ten termin obliczyć". Zdaniem bowiem Sądu pouczenie zawierające wskazanie, iż odwołanie wnosi się do organu II instancji "w terminie 14 dni od daty doręczenia" jest precyzyjne i klarowne. Absolutnie niezrozumiały jest natomiast sformułowany w skardze zarzut, iż cyt. "Co więcej również w przedmiocie daty wydania przez Powiatowego Inspektora zaskarżonej decyzji - decyzja ta jak wynika z jej treści została wydana w dniu [...] roku. Organ nie doręczył mi decyzji wydanej dnia [...] roku, na którą się powołuje w postanowieniu opisanym wyżej [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. - bo prawdopodobnie w tej dacie decyzji nie wydał". Przedmiotem spóźnionego odwołania wniesionego przez strony była bowiem, jak to jednoznacznie wskazali w odwołaniu, precyzyjnie podając datę, właśnie decyzja organu I instancji z dnia [...] r. w przedmiocie rozbiórki zbiornika, doręczona im w dniu [...]r. (także potwierdzone przez A. J. zwrotne potwierdzenia odbioru decyzji pierwszoinstancyjnej potwierdzają, że przedmiotem doręczenia była decyzja z dnia [...] r.). Jednocześnie Sąd podkreśla, że kontroli podlegało w niniejszej sprawie jedynie postanowienie organu II instancji stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, mające zatem charakter wyłącznie proceduralny. W konsekwencji także Sąd, będąc związanym przedmiotem zaskarżenia, nie mógł badać ani pod względem formalnym ani merytorycznym zgodności z prawem decyzji w przedmiocie rozbiórki betonowego zbiornika. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.