II SA/Gl 1982/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.),, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2014 r. sprawy ze skargi Z.J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. w sprawie wymeldowania Z. J. (nazywanego w dalszej części uzasadnienia również "skarżącym") z pobytu stałego w S. przy ul. [...]. Stan faktyczny sprawy, w której zapadła zaskarżona do Sądu decyzja przedstawiał się następująco. W wyniku realizacji wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) rozwiązującego przez rozwód małżeństwo A. J. z domu B. ze Z. J. zawarte w dniu [...] r. w Urzędzie Stanu Cywilnego w S., nastąpiła eksmisja Z. J. z mieszkania położonego w S. przy ul. [...], w którym zamieszkiwał wraz ze swoją dotychczasową żoną A. B. Eksmisja ta sprowadzała się do opróżnienia mieszkania z rzeczy, gdyż sam skarżący przebywał w tym czasie w zakładzie karnym. Skarżącemu został zaproponowany lokal socjalny położony w S. przy ul. [...]. W związku z powyższym A. B., jako główny najemca mieszkania, wystąpiła dnia 15 listopada 2012 r. do Prezydenta Miasta S. o wymeldowanie Z. J. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w tym umożliwieniu wypowiedzenia się w sprawie stronom, decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta S. orzekł o wymeldowaniu skarżącego. Podstawą rozstrzygnięcia organu I instancji był art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Jako przyczyna wymeldowania został wskazany fakt opuszczenia przez Z. J. miejsca pobytu stałego na okres ponad 3 miesięcy. Organ podniósł również, iż wobec skarżącego została orzeczona eksmisja, która została wykonana. Od decyzji organu I instancji odwołanie do Wojewody [...] złożył Z. J. Zarzucił Prezydentowi Miasta S., iż przy rozpatrywaniu sprawy nie wziął on pod uwagę okoliczności, że skarżący odbywa karę pozbawienia wolności – co skutkuje tym, że opuszczenie miejsca pobytu nie ma charakteru dobrowolnego. Domagał się również przydzielenia lokalu o standardzie takim samym jak ten, z którego został eksmitowany. Po wpłynięciu odwołania Wojewoda [...] zlecił organowi I instancji uzupełnienie materiału dowodowego poprzez: - ustalenie, czy Z. J. zamieszkiwał (koncentrował sprawy życiowe) w spornym lokalu przed swoim aresztowaniem. - ustalenie, kiedy Z. J. opuścił sporny lokal, - ustalenie, czego dotyczyło postępowanie przed Sądem Rejonowym w S., o którym w odwołaniu wspomniał skarżący. W pierwszym rzędzie organ I instancji zwrócił się pismem (z dnia 17 maja 2013) do Z. J. o udzielenie informacji, gdzie został aresztowany, gdzie przebywał do czasu aresztowania oraz gdzie znajdowało się centrum jego spraw życiowych, gdzie posiada rzeczy osobiste oraz czy w czasie pobytu w zakładzie karnym przebywał na przepustce. W odpowiedzi, pismem złożonym w administracji zakładu karnego dnia 6 czerwca 2013 r. Z. J. poinformował Prezydenta Miasta S., iż został aresztowany w pobliżu domu swoich rodziców, że centrum jego spraw życiowych mieściło się w S. przy ul. [...] oraz, że nie przebywał na przepustce. W sprawie zostało przesłuchanych łącznie 9 świadków, w tym rodzice skarżącego. Zeznania pozwoliły na ustalenie, iż skarżący sporadycznie przebywał w mieszkaniu, z którego został wymeldowany. Ustalono również, iż aresztowanie skarżącego nastąpiło w pobliżu miejsca zamieszkania jego rodziców. Ustalono wreszcie, iż postępowanie przed Sądem Rejonowym w S. (o sygn. [...]) wspomniane przez skarżącego w odwołaniu dotyczy jego skargi na niesprecyzowane czynności komornika. Po zebraniu i dokonaniu analizy całego materiału dowodowego Prezydent S. umożliwił zapoznanie się stron z aktami sprawy. W przypadku skarżącego nastąpiło to poprzez przesłanie akt do zakładu karnego. W dniu [...] r. Wojewoda [...] decyzją nr utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. W uzasadnieniu podniósł, że stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wskazano, że organy administracji nie badają, czy spełniona została przesłanka utraty uprawnienia do przebywania w lokalu, lecz jedynie czy nastąpiło zdarzenie polegające na opuszczeniu przez osobę w sposób dobrowolny i trwały. Z zeznań świadków wynika, że Z. J. przebywał w spornym mieszkaniu tylko okresowo, zwłaszcza, że zdaniem niektórych świadków był poszukiwany przez kuratora i policję. Organ II instancji wskazał również, iż skarżący został eksmitowany z mieszkania, zatem wydanie decyzji o wymeldowaniu było zasadne. Od decyzji Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł Z. J. Skarżonej decyzji zarzucił on nieważność z mocy prawa oraz wniósł o jej "uchylenie przez umorzenie postępowania lub przyznanie lokalu mieszkalnego o podobnym standardzie". Wniósł również o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu przytoczył argumentację podnoszoną już w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Dotyczyła ona spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r w związku z przebywaniem przez skarżącego w zakładzie karnym przez okres powyżej 3 miesięcy oraz orzeczoną w stosunku do niego eksmisją. Wojewódzki sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na początku należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle § 2 wspomnianego przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia jako "P.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem niniejszego postępowania jest sądowa kontrola decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. w sprawie wymeldowania Z. J. z pobytu stałego w S. przy ul. [...]. W świetle art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Jednocześnie zgodnie z ust. 2 tego artykułu, organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Na początku należy stwierdzić, że zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jest związane z potwierdzeniem faktu zamieszkiwania pod danym adresem. Nie służy dokumentowaniu istniejących stosunków prawnorzeczowych dotyczących konkretnej nieruchomości. Okoliczność opuszczenia miejsca pobytu stałego lub tymczasowego, na okres dłuższy niż trzy miesiące, rodzi po stronie osoby dotychczas tam zameldowanej obowiązek wymeldowania się. Brak realizacji tego obowiązku skutkuje zastosowaniem dyspozycji art. 15 ust. 2 ustawy, czyli wydaniem, na wniosek właściwego podmiotu, decyzji o wymeldowaniu. W ramach postępowania w sprawie wymeldowania organ bada, czy osoba fizyczna faktycznie opuściła miejsce stałego pobytu na okres wskazany w art. 15 ust. 1 ustawy. Co do zasady bez znaczenia są tutaj przyczyny opuszczenia miejsca pobytu. Trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 13 lutego 2013 r. (III SA/Kr 631/12 - wyrok dostępny na www. orzeczenia.nsa.gov.pl) uznał, że decyzja o wymeldowaniu ma wyłącznie charakter ewidencyjny, czyli rejestrowy. Oznacza tylko i wyłącznie, że strona opuściła dany lokal i w nim nie przebywa przez określony czas, a swoje interesy życiowe koncentruje w innym miejscu. Opuszczenie miejsca pobytu, skutkujące obowiązkiem wymeldowania z pobytu stałego lub tymczasowego nie zawsze musi mieć charakter dobrowolny. Przykładem może być tu eksmisja z lokalu. Tak też stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 lutego 2013 r. (II OSK 1976/1112 - wyrok dostępny na www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd stwierdził, że brak cechy dobrowolności nie zawsze stanowi przeszkodę do wymeldowania. Przykładem tego jest eksmisja osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie wyroku sądu wykonanego przez komornika. Dochodzi wówczas do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu o charakterze najczęściej trwałym, skutkującego powstaniem obowiązku wymeldowania. Przenosząc powyższe ustalenia na grunt rozstrzyganej sprawy należy stwierdzić, iż postępowanie organów administracji było zgodne z prawem. O wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego w S. przy ul. [...] wystąpiła jego była żona, A. B., główny najemca mieszkania. W sprawie zaistniała przynajmniej jedna przesłanka podjęcia rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy z 1974 r. Jest nią fakt skutecznej eksmisji skarżącego z lokalu (w praktyce sprowadzająca się do opróżnienia lokalu z rzeczy). Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując w takim zakresie sprawę Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.