II SA/Gl 2/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: NSA Ewa Krawczyk asesor WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant: ref. stażysta Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2004 r. sprawy ze skargi J.D. na Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za niewykonanie orzeczenia sądu w sprawie o nakazanie rozbiórki oddala skargę; Pismem z dnia [...] J.D. wniósł skargę na Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P., zarzucając iż organ ten nie wykonał wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2003 r., wydanego w sprawie o sygn. II SA/Ka 1288/01 w przedmiocie rozbiórki samowoli budowlanej. Skarżący wniósł o orzeczenie, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. ma obowiązek wykonania w całości orzeczenia Sądu w sprawie rozbiórki samowolnie wykonanej kanalizacji w rowie przy ul [...] w S. oraz o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości, wynikającej z art. 31 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Z akt sprawy wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2003 r. w sprawie o sygn. II SA/Ka 1288/01 oddalił skargę R.P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...], nakazującą R.P. dokonanie rozbiórki dwóch odcinków rurociągu o długości [...] oraz [...], ułożonych w rowie ulicznym przy ul. [...] w S., na odcinku wzdłuż własnej posesji, za wyjątkiem istniejącego wjazdu oraz uporządkowanie terenu. W uzasadnieniu złożonej skargi J.D. podniósł, że nakazana rozbiórka została wykonana częściowo. Przy wjeździe na posesję zobowiązany R.P. pozostawił po obu stronach nie rozebraną kanalizację w rowie oraz nie wykonał skarp rowu. Rozbiórka w ocenie skarżącego została zatem wykonana częściowo, co ma służyć ukryciu samowolnie wykonanych odpływów kanalizacji z posesji do rowu. Sposób wykonania rozbiórki, w przekonaniu skarżącego, służy ułatwieniu przywrócenia stanu niezgodnego z prawem i ponownemu ułożeniu w rowie rur kanalizacyjnych. Wobec krytycznej oceny działań organów nadzoru budowlanego w sprawie, J.D. dwukrotnie, pismami z dnia [...] oraz z [...], zwrócił się z wezwaniem do wykonania wyroku NSA z dnia 11 kwietnia 2003 r. W odpowiedzi na wystosowane wezwania skarżący otrzymał wyjaśnienia, że rozbiórka po obu stronach wjazdu nie została wykonana w całości ze względu na potrzebę zachowania jego stabilności oraz ochronę istniejącego drzewostanu, zaś rów przydrożny wedle informacji Burmistrza P. został odtworzony prawidłowo. Wobec stanowiska organu nadzoru budowlanego J.D. złożył skargę do Sądu Administracyjnego, żądając nałożenia na organ grzywny i stwierdzenia obowiązku wykonania orzeczenia Sądu w całości. W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. opisał przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego w sprawie, wskazując iż po wydaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 11 kwietnia 2003 r. oddalającego skargę R.P. na ostateczną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki, podjęte zostało zawieszone postępowanie egzekucyjne w sprawie. Dnia [...] R.P. poinformował o rozpoczęciu rozbiórki przedmiotowego rurociągu. [...] przeprowadzono oględziny posesji R.P. i stwierdzono rozbiórkę rurociągu na długości [...] i [...]. Z objętych nakazem rozbiórki odcinków pozostawione zostały odcinki o długościach [...] oraz [...], co uzasadniono koniecznością zapewnienia stabilności wjazdu i ochroną drzewostanu. Postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. umorzył R.P. nałożoną grzywnę w celu przymuszenia, ze względu na wykonanie obowiązku. W aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające prawdziwość wskazanych w odpowiedzi na skargę okoliczności, jak również pismo [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] skierowane do J.D., w którym w odpowiedzi na jego skargę dotyczącą zarzutu częściowego wykonania obowiązku rozbiórki, organ wyższego stopnia potwierdza zasadność tych zarzutów i wskazuje na konieczność i obowiązek wyegzekwowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. nakazu rozbiórki w orzeczonym zakresie. W trakcie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w dniu 20 maja 2004 r. skarżący podtrzymał żądania skargi, domagając się wymierzenia organowi grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), zwanej dalej PoPPSA, mającej zastosowanie w niniejszej sprawie, przewidują różne środki kontroli sądowej w stosunku do działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 3 PoPPSA, Sądy administracyjne, sprawując kontrolę administracji publicznej, stosują środki określone w ustawie. W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się nałożenia na organ administracji grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Sądu, jak również o istnieniu obowiązku wykonania orzeczenia Sądu przez organ administracji. Rozważenia wymagało zatem, czy zgłoszone przez stronę żądanie znajduje swoje uzasadnienie w przepisach prawa. Przepisy obowiązującej ustawy regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość nałożenia grzywny w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Sądu, jak również wydania w takiej sytuacji orzeczenia o istnieniu bądź nieistnieniu uprawnienia bądź obowiązku, rozstrzygnięcia takie mogą jednak zapaść na gruncie stanów faktycznych zasadniczo odmiennych od zaistniałego w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 154 § 1 PoPPSA, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu organ do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jak wynika z treści tego przepisu, wskazuje on na dwie sytuacje faktyczne. Jedną z nich jest bierność organu po wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność, drugą zaś bezczynność organu po wyroku, którym Sąd rozstrzygnięcie organu uchylił lub stwierdził jego nieważność. Dopiero bierność organów w takich sytuacjach otwiera stronie drogę do złożenia skargi zawierającej żądanie wymierzenia grzywny. Jak wynika jednak z akt sprawy, w niniejszym przypadku strona powołuje się na wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2003 r., którym Sąd oddalił skargę R.P. Wyrok oddalając skargę nie jest ani wyrokiem uwzględniającym skargę na bezczynność, ani też wyrokiem uchylającym lub stwierdzającym nieważność decyzji. Z tego powodu art. 154 PoPPSA nie mógł znaleźć w sprawie zastosowania i Sąd nie mógł orzec na jego podstawie. Całkowita odmienność sytuacji faktycznej od wskazanej w hipotezie art. 154 § 1 PoPPSA uniemożliwia również zastosowanie w sprawie art. 154 § 2 PoPPSA, przewidującego wydanie orzeczenia stwierdzającego istnienia obowiązku, nie odnosi się on bowiem do sytuacji faktycznych, w których oddalono skargę i w obrocie prawnym znajduje się ostateczna decyzja administracyjna, jak ma to miejsc w niniejszej sprawie. Mając na uwadze przedstawione argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.