II SA/Gl 200/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej oddala skargę. W związku z pismem pełn. A. G. z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej też jako PINB), wszczął z urzędu postępowanie w sprawie utrzymania w należytym stanie technicznym budynku przy ul. [...] w K. – zapewnienia jego nośności i stabilności. W toku tego postępowania ustalił, że istniejące przy tym budynku na działce sąsiedniej przy ul. [...] nr [...] w K. przypory (wspierające budynek przy ul. [...] nr [...]) stanowią część istniejącego wcześniej na tej działce budynku, który uległ katastrofie budowlanej w [...] r. (uległ częściowemu zawaleniu). Rozbiórki zawalonego budynku dokonano w oparciu o decyzję PINB z dnia [...] r. z pozostawieniem zgodnie z tą decyzją przypór stanowiących fragmenty ścian podłużnych objętego katastrofą budowlaną budynku dla zachowania bezpieczeństwa konstrukcji budynku przy ul. [...] (jego ściany szczytowej), zgodnie z wykonaną wówczas ekspertyzą rzeczoznawcy budowlanego mgr inż. K. K. (z [...] i [...] r.). W ekspertyzie tej takie rozwiązanie zostało wskazane jako tymczasowe. Jako rozwiązanie korzystniejsze biegły zaproponował skotwienie ściany szczytowej budynku przy ul. [...] na poziomie stropów nad parterem, I, II i III piętrem ze ścianami podłużnymi tego budynku. Pozostawione przypory jako zabezpieczenie istnieją do dzisiaj. W toku wszczętego postępowania PINB decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm., zwanej dalej Prawem budowlanym lub ustawą) nakazał "A" w K. skotwienie ściany szczytowej północnej budynku ze ścianami podłużnymi. W uzasadnieniu tej decyzji powołał się na w/w dwuczęściową ekspertyzę techniczną z [...] r. oraz decyzję o pozwoleniu na rozbiórkę sąsiedniego budynku przy ul. [...] nr [...] z [...] r. Nadto stwierdził, że w związku z projektowaną budową nowego budynku przy ul. [...] (na sąsiedniej działce) przypory należy rozebrać, ale wcześniej skotwić ścianę szczytową w sposób określony w ekspertyzie. W następstwie rozpoznania wniesionego od tej decyzji przez "A" odwołania Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] r., znak: [...], decyzję tę uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W toku dalszego postępowania do akt sprawy załączona została kopia decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej A. G., prowadzącemu działalność gospodarczą "B", pozwolenia na budowę obejmującego projekt zagospodarowania terenu na działkach nr 1, 2, 3 k.m. [...] obręb: B. – Z. oraz budowę budynku o jednej kondygnacji podziemnej, czterech i pięciu kondygnacjach nadziemnych o funkcji handlowo-usługowo-biurowo-gastronomiczno-mieszkalnej na działce nr 2 k.m. [...], obręb: B. – Z. w rejonie ul. [...] i ul. [...] w K. Postanowieniem z dnia [...] r., działając na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nakazał "A" w K. przedłożenie – w terminie do dnia [...] r. – ekspertyzy technicznej określającej stan bezpieczeństwa konstrukcji budynku przy ul. [...], nośności i stateczności. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że z ekspertyzy wydanej na potrzeby pozwolenia na budowę wynikającego z w/w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nie wynika zarówno stan bezpieczeństwa konstrukcji budynku przy ul. [...] jak i sposób docelowego zabezpieczenia stateczności północnej ściany tego budynku. Stwierdził też, że w świetle treści art. 61 pkt 1 Prawa budowlanego konstrukcja każdego budynku powinna być bezpieczna sama w sobie, a nie dlatego, że jest podpierana elementami innego budynku. Planowana budowa budynku na działce sąsiedniej bezpieczeństwa konstrukcji budynku przy ul. [...] nr [...] w sposób ostateczny nie zapewni. Ekspertyza co do bezpieczeństwa tego budynku opracowana przez mgr inż. K. K. jest już nieaktualna z uwagi na upływ czasu – 18 lat. Skoro już wówczas biegły ten kwestionował stan bezpieczeństwa konstrukcji tego budynku, to tym bardziej uzasadnione są zdaniem PINB wątpliwości w tym przedmiocie. W zażaleniu na to postanowienie "A" w K. m.in. zarzuciła, że PINB wydając kwestionowane postanowienie nie wykazał zaistnienia okoliczności uzasadniających wątpliwości co do stanu technicznego jej budynku. Nadto zarzuciła, że przedmiotem oceny w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę na działce sąsiedniej, na której usytuowane są przypory jej budynku, była m.in. kwestia jej zabezpieczenia w związku z realizacją objętych tym pozwoleniem na budowę robót budowlanych. Nadto, zarzucono, że ewentualne koszty opracowania ekspertyzy powinny obciążać inwestora robót planowanych na sąsiedniej działce. Po rozpoznaniu tego zażalenia Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 Kpa objęte nim postanowienie PINB w K. uchylił. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że skoro objęte zażaleniem postanowienie zostało wydane w ramach postępowania prowadzonego w sprawie stanu technicznego obiektu budowlanego to wbrew stanowisku zawartemu w zażaleniu wszelkie obowiązki, w tym przedłożenia ekspertyz czy ocen technicznych, w postępowaniu prowadzonym w tym trybie winny być nakładane na zarządcę lub właściciela obiektu budowlanego, który jest odpowiedzialny za prawidłowe użytkowanie obiektu, co wynika z art. 61 ustawy – Prawo budowlane. Przytaczając treść art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego oraz powołując się na uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 października 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 567/09 (oraz powołane w nim wyroki) ŚWINB uznał natomiast rację żalącej się, iż na obecnym etapie postępowania organ I instancji nie wykazał zasadności nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej w związku z nieodpowiednim stanem technicznym obiektu. Nie jest bowiem wystarczającym powodem do nakładania na właściciela czy zarządcę obiektu takiego obowiązku przez wzgląd na to, iż na sąsiedniej działce planowana jest inwestycja, w ramach której w przedmiotowym obiekcie przewidziane są określone prace, mające na celu zabezpieczenie stateczności. Stwierdził, że na obecnym etapie postępowania nakładanie obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej jest przedwczesne. Organ winien bowiem uprzednio zgromadzić materiał dowodowy, z którego będzie wynikał wątpliwy stan techniczny obiektu. Powołując się na orzecznictwo i poglądy doktryny ŚWINB stwierdził też, że przy odpowiednim jedynie (w zw. z treścią art. 144 Kpa) zastosowaniu w postępowaniu zażaleniowym przepisów art. 138 Kpa w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy zasadnym było jedynie uchylenie objętego zażaleniem postanowienia PINB. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego A. G. wniósł o jego uchylenie i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił, że zostało ono wydane z naruszeniem: - art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że żądanie ekspertyzy powinno być poprzedzone przeprowadzeniem przez organ szczegółowego postępowania dowodowego w przedmiocie ustalenia wątpliwego stanu technicznego obiektu, tj. w szerszym zakresie niż faktycznie wykonany w niniejszym postępowaniu. - art. 7, 8 i 77 § 1 Kpa, polegających na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego poprzez uznanie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadnia wątpliwości, że budynek przy ul. [...] znajduje się w złym stanie technicznym, uzasadniającym zobowiązanie do przedłożenia ekspertyzy. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że wbrew stanowisku organu odwoławczego uzasadnione wątpliwości co do stanu budynku przy ul. [...] nr [...] wynikają niewątpliwie ze zgromadzonych dotychczas w sprawie dowodów w postaci: - ekspertyzy technicznej z dnia [...] r. autorstwa mgr inż. K. K., - decyzji PINB z dnia [...] r. nr [...] w sprawie zawalenia się części budynku mieszkalnego przy ul. [...], - przeprowadzonych oględzin nieruchomości, co zostało potwierdzone protokołem z dnia [...] r. W ten sposób PINB wyczerpał posiadane we własnym zakresie możliwości ustalenia stanu technicznego przedmiotowego budynku, co dawało podstawę do wydania postanowienia dowodowego zgodnie z treścią art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Bez przeprowadzenia wydanego zgodnie z tym przepisem dowodu (ekspertyzy technicznej) nie ma na dzień dzisiejszy możliwości stwierdzenia w jakim stanie technicznym rzeczywiście znajduje się objęty postępowaniem budynek. W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z treścią art. 120 w zw. z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej zarzutom brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem obowiązującego prawa dającym podstawę do jego wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy p.p.s.a. Jak to prawidłowo przyjął organ odwoławczy, czego skarżący nie zakwestionował, postanowienie organu pierwszej instancji zapadło w postępowaniu w przedmiocie stanu technicznego obiektu budowlanego – budynku przy ul. [...] nr [...] w K. Biorąc pod uwagę treść art. 66 ust. 1 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego dla wydania w nim merytorycznego orzeczenia należało zatem ustalić, że budynek ten znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym. W związku z treścią art. 82c ust. 2 ustawy należy przy tym jednoznacznie stwierdzić, że wydanie opartego na tym przepisie mającego dowodowy charakter postanowienia jest dopuszczalne i uzasadnione jedynie w przypadku wcześniejszego stwierdzenia w takim postępowaniu, że zachodzą uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego objętego tym postępowaniem obiektu budowlanego. Wątpliwości te powinny być przy tym oparte jedynie na obiektywnych podstawach. W przeciwnym przypadku dochodziłoby bowiem do nadużywania tego środka prawnego ze szkodą dla podmiotów, które są zobowiązane ponieść koszty ocen lub ekspertyz. Odnosząc te ogólne uwagi do stanu niniejszej sprawy również zdaniem Sądu, wbrew stanowisku PINB i skarżącego, należało stwierdzić, że zgromadzony w postępowaniu przed organem pierwszej instancji materiał dowodowy nie pozwolił na przyjęcie, iż zachodzą uzasadnione wątpliwości co do właściwego stanu technicznego przedmiotowego budynku. W tym zakresie z postanowienia PINB nie wynikają w zasadzie żadne ustalenia. Organ ten swoje wątpliwości co do stanu technicznego budynku oparł bowiem jedynie na formułowanej tezie "że konstrukcja każdego budynku powinna być bezpieczna sama w sobie, a nie dlatego, że jest podpierana elementami innego obiektu". Znamienne jest przy tym, że tezę tę sformułował "co do zasady", a więc z możliwością wystąpienia od niej wyjątków. Nie przeanalizował już jednak sprawy pod kątem czy taki wyjątek w niej nie zachodzi. W tym względzie nie jest wystarczające powołanie się jedynie na fakt, że od wydania w/w ekspertyzy technicznej z [...] r., opracowanej na użytek postępowania w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę budynku przy ul. [...] nr [...], który uległ wówczas katastrofie budowlanej, upłynął znaczny okres czasu oraz, iż w ekspertyzie tej jako korzystniejsze i docelowe rozwiązanie pozwalające na zachowanie bezpieczeństwa konstrukcji budynku przy ul. [...] rzeczoznawca wskazał odpowiednie skotwienie ścian tego budynku. Organ ten pominął bowiem okoliczność, że wydając w oparciu o tę ekspertyzę dnia [...] r. pozwolenie na rozbiórkę objętego katastrofą budowlaną budynku PINB przyjął, że pozostawienie fragmentów ścian podłużnych tego budynku jako przypór dla ściany szczytowej budynku przy ul. [...] jest wystarczające dla zachowania bezpieczeństwa jego konstrukcji. Organ pierwszej instancji, ani też skarżący nie wskazali na żadne okoliczności, które podważałyby dokonane wówczas w prawomocnej decyzji ustalenie. Nie zostały wskazane też w tym przedmiocie żadne nowe okoliczności, które dokonane wówczas ustalenie co do bezpieczeństwa konstrukcji budynku pozwalałyby zmienić. W szczególności nie jest wystarczające powoływanie się w tym względzie na upływ czasu, jako czynnik nie mający normatywnego uzasadnienia. Przyjmując inaczej, każdy z podmiotów wymienionych w art. 61 ustawy miałby obowiązek przedkładania co jakiś czas (brak oczywiście unormowania o jaki okres miałoby chodzić) ekspertyzy technicznej co do stanu technicznego jego obiektu budowlanego. Dla oceny stanu technicznego tego budynku nie ma też na użytek niniejszego postępowania prawnego znaczenia, że przypory budynku są usytuowane na działce stanowiącej obecnie własność skarżącego. Roszczenia z tym związane mogą być ewentualnie jedynie przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym. Z powyższych względów prawidłowo ŚWINB przyjął, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak było dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zachodzą uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego budynku przy ul. [...] w rozumieniu art. 81c ust. 2 ustawy. Nie można zatem przyjąć, że zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem powołanych w skardze przepisów. Również działając z urzędu, w związku z treścią art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd nie znalazł podstaw do jego wzruszenia. Podzielił bowiem stanowisko ŚWINB, że w związku z treścią art. 144 Kpa zasadne i prawidłowe było w okolicznościach niniejszej sprawy jedynie uchylenie objętego zażaleniem postanowienia organu pierwszej instancji. Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.