II SA/Gl 200/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Artur Żurawik, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 czerwca 2021r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta Z. decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 8, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 106 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego a także uchwały nr [...] Rady Miasta Z. z [...] r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnej pomocy w zakresie dożywiania w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności dla osób objętych wieloletnim rządowym programem "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019 - 2023, przyznał J. T. (dalej strona lub skarżący) świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności od 1 listopada 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w wysokości 150 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wysokość dochodu strony nie przekracza kryterium dochodowego podwyższonego w przywołanej w podstawie decyzji uchwale Rady Miasta Z., co uprawnia stronę do otrzymania wnioskowanej pomocy. Nadto podniesiono, że strona jest osobą niepełnosprawną i przedstawiono zestawienie jej wydatków oraz dochodów, a także zasady przyznawania świadczeń obowiązujące na terenie miasta. Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach wyrażając w nim swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wniosła o przyznanie świadczenia na kolejne okresy. Decyzji tej zarzucono błędne ustalenia faktyczne polegające na niewłaściwym ujęciu wydatków ponoszonych przez stronę. Strona wniosła o przyznanie wnioskowanej pomocy do końca lutego 2022 r., czyli do dnia obowiązywania orzeczenia o niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał przepisy normujące zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. W dalszej części uzasadnienia organ ten odniósł się do zasad przyznawania pomocy na zakup posiłków i żywności na terenie miasta i podkreślił, że w tym zakresie organ pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia obowiązujących regulacji prawnych. W końcowej części uzasadnienia odniesiono się do kwestii wysokości otrzymanego świadczenia i nie stwierdzono przekroczenia granic uznania administracyjnego. W kontekście zgłoszonego w odwołaniu wniosku o przyznanie świadczenia do końca lutego 2022 r. to wskazano, że przyznanie świadczenia do końca 2020 roku było nieuzasadnione, tym bardziej, że organowi pierwszej instancji nie jest jeszcze znana sytuacja finansowa w kolejnym roku budżetowym, a strona może złożyć kolejny wniosek o przyznanie stosownej pomocy. Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej podniosła, że występuje o przyznanie pełnomocnika z urzędu, ponieważ nie są jej znane przepisy normujące zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Nadto strona podkreśliła, że jest osobą niepełnosprawną i posiada orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Dodatkowo zwróciła uwagę na krzywdzące stwierdzenia ze strony organu pierwszej instancji stawiające ją w negatywnym świetle. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację to tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi tej wystąpiono o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik skarżącego, radca prawny D. K. pismem z 18 maja 2021 r. wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego i odrębnym pismem z tego samego dnia wniósł skargę do sadu administracyjnego. W skardze tej podniesiono zarzut naruszenia postanowień art. 39 ust. 1 i 2 w związku z art. 48 w związku z art. 48b ust. 2 ustawy o pomocy społecznej polegające na niezastosowaniu tych przepisów w sytuacji, kiedy winny zostać wykorzystane. W motywach skargi odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych zamieszczono argumentację przemawiającą za przyznaniem skarżącemu świadczenia do końca lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium odwoławcze w Katowicach pismem z 1 czerwca 2021 r. odniosło się do pism pełnomocnika i podkreśliło, że skarga strony została wniesione w terminie, a argumentacja zamieszczona w skardze pełnomocnika nie może zostać uwzględniona w ramach autokontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zakres kontroli sprawowanej przez Sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją, Sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli Sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. W rozpoznawanej sprawie skarżący kwestionuje prawidłowość decyzji organów administracji publicznej, mocą których przyznano mu zasiłek celowy na zakup żywności na okres od 1 listopada 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w wysokości 150 zł miesięcznie. Oznacza to, że organy administracji publicznej dostrzegły trudną sytuację materialną skarżącego i przyznały mu świadczenie, przy czym w ocenie skarżącego przedmiotowe świadczenie winien otrzymywać do 28 lutego 2022 r., to jest do momentu obowiązywania orzeczenia o jego niepełnosprawności. W kontekście rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że problematyka przyznawania zasiłków celowych normowana jest w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, a warunki do otrzymania tej formy świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej wynikają z postanowień art. 7 i art. 8 przywoływanej ustawy. Podkreślić należy, że organy obu instancji w omawianym zakresie nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego i prawa materialnego. Na podkreślenie zasługuje to, że po złożeniu przez skarżącego wniosku o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej organ pierwszej instancji przeprowadził wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania i poczynił inne ustalenia dotyczące wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności te, które związane są z warunkami przyznania zasiłku celowego. Przyjdzie zatem stwierdzić, że w omawianym zakresie organy administracji publicznej nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa. W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazano motywy, którymi kierował się ten organ przyznając świadczenie w takiej a nie innej wysokości. W tym zakresie organ ten odwołał się do obowiązujących w nim wewnętrznych regulacji normujących zasady przyznawania świadczeń pieniężnych w Gminie Z. Podkreślić należy, że opracowane zasady przyznawania świadczeń pieniężnych, przywołane w uzasadnieniu decyzji nie mają umocowania ustawowego i nie przysługuje im status norm prawnych, zatem zasady te nie mogą stanowić podstawy prawnej podejmowanych rozstrzygnięć. Równocześnie zasady te mogą być wykorzystywane w sposób posiłkowy dla ustalania wysokości przyznawanych świadczeń mając na uwadze ograniczoną ilość środków finansowych na świadczenia z pomocy społecznej oraz liczbę osób oczekujących stosownego wsparcia. Oznacza to, że przywołane przez organ pierwszej instancji zarządzenie pełni funkcję subsydiarną dla postanowień ustawowych i przy jego wykorzystaniu organ gminy stara się zapewnić równość wszystkim zainteresowanym w uzyskaniu stosownego wsparcia. Mając na uwadze funkcję nadaną temu dokumentowi wewnętrznemu nie można uznać, aby przywołanie go w uzasadnieniu decyzji stanowiło naruszenie prawa pozwalające na uwzględnienie wniesionej skargi. Jak zostało to już powyżej zaznaczone postępowanie wyjaśniające w rozpoznawanej sprawie przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy i nienaruszający zasad wynikających z postanowień art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym zarzut podnoszony w skardze o naruszeniu tego przepisu, w tym zakresie nie może być uznany za trafny i zasadny. Wskazana okoliczność jest istotna z tego powodu, że zaskarżona decyzja podjęta została w warunkach uznania administracyjnego, a zatem sądowa kontrola takiej decyzji organu administracji sprowadza się do badania prawidłowości ustalenia podstawy prawnej podejmowanego rozstrzygnięcia, ustalenia tego czy stan faktyczny w sprawie został wyjaśniony, czyli wszystkie istotne okoliczności sprawy były znane organowi w momencie podejmowania rozstrzygnięcia oraz czy proces subsumpcji przeprowadzony został w sposób właściwy, natomiast kontroli tej wymyka się sam wybór następstwa prawnego, a zatem to, czy organ przyznaje świadczenie i w jakiej wysokości. Przeprowadzona kontrola działań organów administracji wypowiadających się w przedmiotowej sprawie pozwoliła stwierdzić, że nie dopuściły się one uchybień w procesie wyboru przepisów prawa, wyjaśnienia stanu faktycznego oraz w procesie subsumpcji, a zatem brak jest podstaw dla kwestionowania poddanych sądowej kontroli rozstrzygnięć. Oznacza to zarazem, że podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia postanowień art. 7 przywoływanego Kodeksu w części dotyczącej uwzględnienia jego słusznego interesu, nie może być uznany za trafny i zasadny. Także zarzut naruszenia postanowień art. 8 tego Kodeksu nie może być uznany za zasadny. W skardze skarżący akcentuje, że twierdzenia organu pierwszej instancji, które są następnie powielane przez kolejne organy są dla niego krzywdzące i nieprecyzyjne. Sąd nie może się do tego zarzutu odnieść, ponieważ skarżący nie wskazał, o które twierdzenia chodzi i które zarzuty są dla niego krzywdzące. Przy ocenie prawidłowości zaskarżonej decyzji odnieść należy się do zgłoszonego zarzutu przez skarżącego, że przedmiotowa pomoc winna być mu przyznana do końca lutego 2022 r. Oznacza to, że skarżący nie kwestionuje wysokości lecz okres, na który przyznana została mu pomoc. Stanowisko skarżącego jest zrozumiałe, ponieważ oczekuje on od organu administracji zapewnienia środków finansowych na dłuższy okres czasu. W tym miejscu dostrzec należy, że w analogiczny sposób wspiera żądania skarżącego jego pełnomocnik. Stanowisko takie nie może być uwzględnione, ponieważ skarżący i jego pełnomocnik nie dostrzegli, że w systemie pomocy społecznej występują dwa rodzaje świadczeń a mianowicie zasiłki celowe, mocą których zaspokaja się potrzeby, które występują tu i teraz i są skierowane na zaspokojenie indywidualnej potrzeby wymagającej zaspokojenia w danym momencie. Obok zasiłków celowych ustawa o pomocy społecznej przewiduje istnienie zasiłków okresowych, które przyznawane są na określony okres czasu i pełnią odmienna funkcję, a mianowicie gwarantują danej osobie czy rodzinie środki finansowe przez dłuższy okres czasu. Analiza żądań skarżącego i jego pełnomocnika skłania do uznania, że oczekują oni od organu administracji publicznej przyznania zasiłku okresowego. Podkreślić trzeba, że świadczenie takie przyznawane jest w oparciu o postanowienia art. 38 ustawy o pomocy społecznej i w tym zakresie występuje odrębna procedura, łącznie z odmiennymi przesłankami, zatem w ramach ubiegania się o zasiłek celowy nie można rozpoznawać zasiłku okresowego, a to oznacza, że zgłoszone żądanie wymaga przeprowadzenia przez organy administracji odrębnego postępowania zmierzającego do rozpoznania zgłoszonego żądania. Tym samym okoliczność ta wykracza poza ramy niniejszego postępowania i nie może rzutować na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. W skardze do tutejszego Sądu pełnomocnik skarżącego odwołał się do postanowień art. 48 i art. 48b ustawy o pomocy społecznej i podniósł, że w sprawie tej przepisy te zostały naruszone. Stanowisko pełnomocnika nie może zyskać aprobaty ze strony składu orzekającego, ponieważ w jego ocenie przepisy te nie zostały naruszone. Przy ocenie prawidłowości zaskarżonej decyzji w polu widzenia należy mieć także i to, że organ pierwszej instancji w tym samym dniu [...] r. przyznał skarżącemu szereg różnych form pomocy, zaspokajając większość zgłoszonych przez niego potrzeb. Oznacza to, że przy wydawaniu tych decyzji organ administracji pierwszej instancji miał w polu widzenia nie tylko trudną sytuację osobista i zdrowotną skarżącego, ale także możliwości, którymi dysponuje gmina. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało skargę oddalić. mr