II SA/Gl 2007/23
WyrokWSA w Gliwicach2024-04-26
Skład orzekający: Wojciech Gapiński, Grzegorz Dobrowolski, Aneta Majowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie opiniujące wstępny projekt podziału nieruchomości, dokonany z urzędu w celu realizacji celu publicznego (poszerzenie drogi gminnej), może być uznane za zgodne z prawem, jeśli skarżący podnoszą zarzuty dotyczące naruszenia ich praw własności i przyszłego odszkodowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienie opiniujące wstępny projekt podziału nieruchomości, dokonany z urzędu w celu realizacji celu publicznego, jest zgodne z prawem, jeśli projekt podziału jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Kwestie dotyczące wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie są przedmiotem oceny w postępowaniu opiniującym podział nieruchomości, a ewentualne obniżenie wartości nieruchomości nastąpiło w momencie uchwalenia planu miejscowego.Stan faktyczny
Skarżący D. K. i R. K. zaskarżyli postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Z. pozytywnie opiniujące wstępny projekt podziału nieruchomości stanowiącej ich współwłasność. Podział miał na celu wydzielenie działki pod poszerzenie drogi gminnej. Skarżący zarzucili naruszenie konstytucyjnych praw własności oraz przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wskazując na negatywne konsekwencje dla wysokości przyszłego odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant referent - stażysta Weronika Siedlaczek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi D. K. i R. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 18 października 2023 r. nr SKO.GN/41.8/24/2023/1631 w przedmiocie pozytywnego zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości oddala skargę.
Postanowieniem z dnia 22 listopada 2022 r. nr [...] Wójt Gminy Z. zaopiniował pozytywnie podział nieruchomości stanowiącej współwłasność D. K. w 1/2 części i R. K. w 1/2 części, położonej w Z., obejmującej działkę oznaczoną geodezyjnie numerem [...], arkusz mapy 1, obręb Z., o pow. 0,8200 ha, dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą nr [...], na dwie działki, oznaczone na wstępnym projekcie podziału numerami: 1 o powierzchni 0,0370 ha, stanowiącej poszerzenie pasa drogi gminnej, oraz 2 o powierzchni 0,7830 ha, stanowiącej pozostałość dzielonej nieruchomości, stwierdzając, że jest on zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Gminy Z. z dnia [...] r. w sprawie: miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Z. dla obszaru sołectwa Z., ogłoszoną w Dz. Urz. Woj. Śl. z [...] r. Nr [...], poz. [...].
W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że zgodnie z art. 93 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej jako "u.g.n.") podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest zgodny z ustaleniami mpzp. Zgodność z ustaleniami planu dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Organ na podstawie zgromadzonych w sprawie materiałów oraz postanowień mpzp sołectwa Z., ustalił stan faktyczny; - działka oznaczona na wstępnym projekcie podziału numerem 1, wydzielana na poszerzenie istniejącej drogi ulicy [...], przeznaczona jest na tereny ulic klasy "D - dojazdowa" (symbol planu K35 D1/2); - działka oznaczona na wstępnym projekcie podziału numerem 2, stanowiąca pozostałość dzielonej nieruchomości, przeznaczona jest na cele budownictwa mieszkaniowego niskiej wysokości zgodnie z przepisami prawa budowlanego z możliwością lokalizacji nieuciążliwych usług zajmujących do 30% powierzchni mieszkalnej wyłącznie w obrębie kubatury obiektów mieszkaniowych (symbol planu 70MN), oraz na tereny ulic klasy "D - dojazdowa" (symbol planu K35 Dl/2).
Zażalenie na to postanowienie złożyli jego adresaci reprezentowani przez profesjonalną pełnomocnik. Wskazali, że nie są zadowoleni z postanowienia, albowiem narusza ono ich prawa do uzyskania słusznego odszkodowania za działkę gruntu, która w następstwie postanowienia zostanie wywłaszczona (podział działki gruntu następuje w celu wydzielenia pod drogę), wniesiono w nim o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wójtowi Gminy Z.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że zaopiniowanie podziału nieruchomości następuje z urzędu, na podstawie art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych. Podziału można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego.
Przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie oznaczonym w Planie symbolami 70MN, K35 Dl/2. Symbolem 70MN oznaczone zostały na rysunku Planu i wyodrębnione liniami rozgraniczającymi w myśl § 5 ust. 1 Planu tereny przeznaczone na cele budownictwa mieszkaniowego niskiej wysokości zgodnie z przepisami prawa budowlanego z możliwością lokalizacji nieuciążliwych usług zajmujących do 30% powierzchni mieszkalnej wyłącznie w obrębie kubatury obiektów mieszkaniowych. Symbolem K35 Dl/2 oznaczone zostały zaś tereny ulic klasy "D - dojazdowa". Wstępny projekt podziału przewiduje wydzielenie działki oznaczonej nr "1" na projekcie podziału o pow. 0,0370 ha, która w Planie znajduje się na terenie oznaczonym symbolem K35 Dl/2 i działki oznaczonej nr "2", o pow. 0,7830 ha, która w planie obejmuje tereny oznaczone symbolami 70MN i w niewielkim fragmencie K35 D/2.
Jak wskazał organ odwoławczy wstępny projekt podziału realizuje postanowienia Planu, przewidując wydzielenie dwóch działek oznaczonych odpowiednio numerami 1 i 2, w związku z podziałem dokonywanym z urzędu dla realizacji celu publicznego. Podział ma bowiem na celu wydzielenie z działki nr 1 działki pod drogę dojazdową, jako drogi publicznej gminnej (projektowana działka oznaczona numerem "1" na wstępnym projekcie podziału), co stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 1 u.g.n. W § 30 ust. 1 Planu ustalono inwestycje celu publicznego: 1. w zakresie wydzielania gruntów pod budowę i utrzymywanie dróg, obiektów i urządzeń komunikacji publicznej - zgodnie z ustaleniami szczegółowymi i rysunkiem planu.
Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyli jej adresaci. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji i zasądzenia kosztów postępowania zarzucili SKO w Katowicach
1) naruszenie art. 21, art. 31 i art. 64 Konstytucji RP przez ich niezastosowane, które doprowadziło do naruszenia chronionych konstytucyjnie praw, w szczególności prawa własności, w sytuacji, gdy nie zachodziły ustawowe przesłanki ograniczenia tego prawa, naruszenie art. 140 k.c. przez jego niewłaściwe zastosowane polegające na ograniczeniu prawa własności skarżących podczas, gdy nie zostały spełnione jakiekolwiek przesłanki ograniczenia ich prawa,
2) naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 7 oraz pkt 9 oraz art. 1 ust. 3, a także art. 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r, o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U z 2003 nr 80 poz. 717) przez ich niewłaściwe zastosowanie, dokonując ingerencji w sferę prywatnych interesów i praw właścicieli nieruchomości, co stanowi przekroczenie władztwa planistycznego, zastosowaniem bezpodstawnej ingerencji w prawo własności skarżących poprzez zmianę przeznaczenia części działki gruntu z symbolu 70 MNU na symbol K25D1/2, co będzie przekładało się w kolejnym etapie postępowania odszkodowawczego na bezpodstawne obniżenie wartości zajętej na drogę gminną działki gruntu i wyliczeniem wysokości odszkodowania, które nie będzie odpowiadało wartości działki przeznaczonej pod zabudowę jednorodzinną.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 93 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344), zgodnie z którym podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego (ust. 1). Zgodność z ustaleniami planu w myśl ust. 1 dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu (ust. 2). Stosownie do art. 93 ust. 4 i 5 u.g.n. zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie.
Zatem podstawowym kryterium uzgodnienia projektu podziału nieruchomości jest jego zgodność z ustaleniami obowiązującego na danym terenie planu miejscowego. Podkreślić należy, że badanie zgodności z planem miejscowym polega na sprawdzeniu, czy proponowany podział nie jest sprzeczny zarówno z częścią tekstową, jak i graficzną tego planu. Organ musi ustalić, czy projekt podziału stwarza możliwość realizacji celu i przeznaczenia terenu, określonego w planie miejscowym a ocena ta powinna dotyczyć całości nieruchomości, tj. każdej z działek, która miałaby powstać na skutek podziału. Zgodność podziału z planem miejscowym polega bowiem na tym, by wydzielone działki tak zostały ukształtowane, aby teren w ich granicach spełniał wymagania dotyczące zagospodarowania wynikającego z planu. Tym samym, to od planu miejscowego zależy jakie cechy powinny mieć powstające działki ewidencyjne, aby w przyszłości ich zagospodarowanie było możliwe.
Z akt rozpoznawanej sprawy bezspornie wynika, że planowany podział nieruchomości związany jest z koniecznością poszerzenia drogi publicznej. Zamierzenie to zatem bezspornie stanowi realizację celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Projektowany podział jest również zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Wydzielona działka oznaczona nr [...], w świetle obowiązującego planu, jest zlokalizowana w jednostce oznaczonej symbolem K35 D1/2 - czyli ulica klasy "D" – dojazdowej. Podział nieruchomości jest zatem uzasadniony.
Biorąc pod uwagę powyższe należy uznać, że rozstrzygnięcia organów w sprawie są prawidłowe.
Zarzuty skargi dotyczą w istocie tego, że w ocenie skarżących nie otrzymają oni godnego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Otóż należy stwierdzić, że kontrolowane postanowienie nie ma żadnego wpływu na wartość nieruchomości. Jej "obniżenie" nastąpiło w momencie podjęcia uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Obecnie, organy badały wyłącznie zgodność projektu podziału z ustaleniami tego planu.
W ocenie Sądu nie mogło w sprawie dojść również do naruszenia przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, gdyż akt ten nie ma zastosowania do opiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości.
Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło