II SA/Gl 202/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bonifacy Bronkowski po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. i J. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżącego J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. W skardze z dnia 9 stycznia 2013 r. skarżący J. P. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z załączonego do skargi formularza PPF wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Źródłem ich utrzymania się są świadczenia emerytalne i rentowe w łącznej wysokości 2 965,80 zł netto miesięcznie. Według informacji zawartych w druku PPF jedynym majątkiem rodziny wnioskodawcy jest nieruchomość o pow. 1050 m2. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał dokumenty obrazujące jego sytuację materialną. Nie udzielił natomiast odpowiedzi gdzie zamieszkuje wraz z małżonką, jakiego rodzaju jest to nieruchomość (dom, lokal mieszkalny) oraz jaki przysługuje mu do niej tytuł prawny. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 marca 2013 r. oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie. W piśmie z dnia [...] r. zatytułowanym "zażalenie" skarżący zaskarżył postanowienie referendarza sądowego, wnosząc o jego zmianę i przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący podniósł przede wszystkim, że nie uwzględniono wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej uprawniających do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie oraz, że prowadzone postępowanie z jego skargi na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zostało wszczęte z powodu błędu organu administracyjnego. Pismo to zostało potraktowane jako sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji winno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Przepis art. 245 § 1 P.p.s.a. stanowi natomiast, że strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę powyższą regulację stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżącego nie można uznać bowiem za osobę rzeczywiście ubogą, która nie byłaby w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Ocena jego stanu majątkowego, dochodu i sytuacji życiowej dokonana w oparciu o treść złożonego formularza, pozwala bowiem na ustalenie, iż wbrew jego stanowisku jest on w stanie ponieść koszty postępowania. Skarżący wraz z małżonką otrzymują bowiem dochód w łącznej wysokości 2 965 zł netto miesięcznie. Udokumentowane wydatki, obejmujące opłaty za energię elektryczną, dostawy wody oraz ubezpieczenie oscylują natomiast wokół kwoty 200 zł. Dodatkowo wskazać należy, że z nadesłanego nakazu płatniczego w sprawie wymiaru podatku rolnego i podatku od nieruchomości za rok 2013 r. wynika, że skarżący i jego małżonka są właścicielami trzech budynków letniskowych. Podnieść również trzeba, że skarżący mimo wezwania nie przedłożył żadnych dokumentów wskazujących, gdzie zamieszkuje wraz z małżonką. Nie wiadomo zatem jaki jest to rodzaj nieruchomości, jej powierzchnia, a także jaki tytuł prawny przysługuje skarżącemu do tej nieruchomości. Tymczasem zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, zaś sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06 niepubl.). Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Zwrócić również należy uwagę, że stosownie do art. 214 § 2 P.p.s.a. pismo, w tym wypadku skarga, wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie. W niniejszej sprawie skarżący i jego małżonka A. P., która również wniosła skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...], zobowiązani są do uiszczenia wpisu od wniesionych skarg solidarnie. Skoro skarżąca A. P. uiściła wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł, to zwolniło to tym samym skarżącego J. P. z obowiązku jego uiszczenia. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., art. 254 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 260 P.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.